İklim değişikliğine bağli Türkiye'de palmiye kirmizi böceği (rhynchophorus ferrugineus) (olivier, 1791) (coleoptera: dryophthoridae)'nin habitat uygunluğunun belirlenmesil
Determination of habitat suitability of red palm weevil (rhynchophorus ferrugineus) (olivier, 1791) (coleoptera: dryophthoridae) under changing climatic conditions in Türkiye
- Tez No: 1020332
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET MAMAY, DOÇ. DR. SHAHID FAROOQ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli, Intergovernmental Panel on Climate Change
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Entomoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, küresel ölçekte önemli bir istilacı zararlı olan Rhynchophorus ferrugineus'un Türkiye'deki mevcut ve gelecekteki potansiyel habitat uygunluğunun iklim değişikliği senaryoları altında belirlenmesi amaçlanmıştır. Türün küresel varlık kayıtları GBIF, iNaturalist ve yerel kaynaklardan derlenmiş; hatalı ve tekrarlı kayıtlar temizlendikten sonra mekânsal örnekleme yanlılığını azaltmak için raster-hücre tabanlı inceltme uygulanmıştır. Modelleme sürecinde biyoklimatik, topoğrafik, arazi örtüsü, Toprak ve antropojenik değişkenler kullanılmış; çoklu bağlantıyı azaltmak için korelasyon ve VIF analizleri yapılmıştır. Habitat uygunluğu, GLM, GAM, GBM, RF, MAXNET ve MAXENT algoritmalarını içeren ensemble tür dağılımı modelleme yaklaşımıyla tahmin edilmiş; gelecek projeksiyonları, SSP1-2.6, SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryoları altında 2041–2060, 2061–2080 ve 2081–2100 dönemleri için gerçekleştirilmiştir. Değişken önem analizinde bio9, bio3 ve bio2 en belirleyici değişkenler olarak öne çıkmıştır. Mevcut koşullarda yüksek uygunluk alanları özellikle Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz kıyı kuşaklarında yoğunlaşırken, gelecek projeksiyonları yüksek uygunluk alanlarının tüm senaryolar ve dönemlerde artacağını göstermiştir. Bu artış SSP1-2.6 altında %36,5–39,4, SSP2-4.5 altında %41,3–48,8 ve SSP5-8.5 altında %47,1–57,2 arasında değişmiştir. Habitat değişimi ve merkez kayması analizleri, daralma alanlarının sınırlı kalacağını, genişleme alanlarının ise özellikle orta ve yüksek emisyon senaryolarında belirginleşerek doğu ve doğu–güneydoğu yönünde kayma eğilimi göstereceğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, iklim değişikliğinin R. ferrugineus için Türkiye'de yüksek uygunluk alanlarını genişletebileceği ve zararlının erken tespiti, izleme programları ve entegre zararlı yönetimi stratejilerinin bölgesel risk haritalarına göre planlanması gerektiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to assess the current and future habitat suitability of the globally significant invasive pest Rhynchophorus ferrugineus in Türkiye under climate change scenarios. Global occurrence records were obtained from GBIF, iNaturalist, and local sources; erroneous and duplicate records were removed, and raster-cell-based thinning was applied to reduce spatial sampling bias. Bioclimatic, topographic, land-cover, soil, and anthropogenic variables were used in the modeling process, and correlation and VIF analyses were applied to reduce multicollinearity. Habitat suitability was predicted using an ensemble species distribution modeling approach including GLM, GAM, GBM, RF, MAXNET, and MAXENT algorithms. Future projections were performed under SSP1-2.6, SSP2-4.5, and SSP5-8.5 scenarios for 2041–2060, 2061–2080, and 2081–2100. Variable importance analysis identified bio9, bio3, and bio2 as the most influential predictors. Under current climatic conditions, highly suitable areas were mainly concentrated along the Marmara, Aegean, Mediterranean, and Black Sea coastal zones. In contrast, future projections indicated an increase in highly suitable habitats across all scenarios and periods. This increase ranged from 36.5–39.4% under SSP1-2.6, 41.3–48.8% under SSP2-4.5, and 47.1–57.2% under SSP5-8.5. Habitat change and centroid shift analyses showed that contraction areas would remain limited, while expansion areas would become more pronounced under medium- and high-emission scenarios, with a general shift towards the east and east-southeast. Overall, climate change may expand the range of highly suitable habitats for R. ferrugineus in Türkiye, highlighting the need for risk-based early detection, monitoring, and integrated pest management strategies.
Benzer Tezler
- Adıyaman kentiçi yol bitkilendirmelerinin kurakçıl peyzaj yönünden değerlendirilmesi ve kullanılan bitki türlerinin tespiti
Determination and evaluation of the plant species used in Adıyaman urban road planting in terms of xeriscaping
MERYEM MEŞE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Peyzaj MimarlığıÇankırı Karatekin ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ÇİÇEK
- Türkiye'de iklim değişikliğine bağlı kalp krizi kaynaklı ölümlerin modellenmesi
Modeling of heart attack mortality caused by climate change in Turkey
ÖMER ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2021
Sağlık YönetimiAnkara ÜniversitesiSosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. MEHMET SOMUNCU
- İklim değişikliğine bağlı göçlerin Avrupa Birliği'ne üye ülkeler ve Türkiye'de sosyal güvenlik sistemlerine etkileri
The impacts of migrations associated with climate change towards European Union's member states' and Turkey's social security systems
NAZMİ TARIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeDokuz Eylül ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ ERDUT
- Pinus brutia (Kızılçam) türünün Türkiye'de yayılış alanları ve iklim değişikliğine bağlı olarak gelecekteki (2041-2060, 2061-2080 ve 2081-2100) yayılış alanlarının maxent model ile mekânsal tahmini
Spatial prediction of the distribution areas of Pinus brutia (Red pine) in Turkey and its future distribution areas (2041-2060, 2061-2080 and 2081-2100) under climate change using the maxent model
İREM AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN METE KILIÇ
- Climate-induced potential distribution areas of some invasive insect species with restricted occurrences in Türkiye
Türkiye'de sınırlı yayılış gösteren bazı istilacı böcek türlerinin iklim değişikliğine bağlı olarak potansiyel dağılım alanlarının belirlenmesi
YASSER ALRAMADAN
Doktora
İngilizce
2025
ZiraatHarran ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET MAMAY
DR. ÖĞR. ÜYESİ SHAHID FAROOQ