Geri Dön

Eğitimde değişim yönetimi: Öğretmenlerin değişime direncinin yönetimi

Change management in education: Managing teachers' resistance to change

  1. Tez No: 1020397
  2. Yazar: VİLDAN GİDER
  3. Danışmanlar: PROF. DR. RUHİ SARPKAYA
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Değişime açıklık, Değişime direnç, Yönetsel roller, Öğretmen beklentileri, Öğretmen görüşleri, Openness to change, Resistance to change, Managerial roles, Teacher expectations, Teacher opinions
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Eğitimde yapılan yeniliklerin kalıcı ve etkili olabilmesi, değişim sürecinin planlı biçimde yönetilmesine ve uygulayıcıların sürece etkin katılımına bağlıdır. Bu çalışmanın amacı da, ADKAR modeli temelinde 2024–2025 eğitim yılında yürürlüğe giren yeni programa ilişkin değişim sürecini öğretmen ve okul yöneticilerinin bakış açısıyla incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından tek durum – bütüncül desen durum çalışmasıyla gerçekleştirilmiş olup, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında uygulamaya konulan programın öğretmenler ve yöneticiler tarafından nasıl karşılandığı, ADKAR modeli çerçevesinde nasıl yönetildiği ile süreçte ortaya çıkan direnç, uygulama güçlükleri ve yapısal engeller incelenmiştir. Çalışma grubunu, Ege bölgesindeki bir devlet okulunda görev yapan ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilen 12 öğretmen ile 3 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu, gözlem ve belgelerin elde edilmesi yoluyla toplanmış, elde edilen veriler betimsel ve tematik analiz tekniklerinin bütünleşik kullanımı yoluyla çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin değişime karşı direncinin bireysel etkenlerin ötesinde, yapısal, yönetsel ve örgütsel etkenlerden de kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, programın ADKAR modeli temelinde incelenmesi, farkındalık, istek, bilgi, yetenek/yetkinlik ve pekiştirme aşamalarının her birinde destek, rehberlik ve katılımcı yönetim eksikliklerinin bulunduğunu göstermiştir. Değişimin gerekçelerinin açık ve anlaşılır şekilde paylaşılmaması farkındalık boyutunu zayıflatmış; bilgilendirme süreçlerinin yüzeysel kalması bilgi edinmeyi sınırlamış; uygulama becerilerinin yeterince desteklenmemesi yetenek/yetkinlik gelişimini engellemiş; pekiştirme süreçlerinin zayıf olması ise öğretmenlerde isteksizlik, güvensizlik ve güdülenme kaybına neden olmuştur. Öğretmenlerin yaşadığı deneyimler, gelişimsel fırsatların hayata geçirilmesinden çok programın uygulanmasına dair sorunlar ve yapısal engeller etrafında yoğunlaşmıştır. Direncin nedenleri arasında özellikle tutumsal ve deneyimsel etkenler öne çıkarken, öğretmenlerin sürece katılımı çoğu zaman pasif ya da yanlı kalmıştır. Bunun yanı sıra kalabalık sınıf mevcutları, altyapı ve donanım eksiklikleri gibi okul koşulları ile otoriter yönetim anlayışını yansıtan yönetsel tutumlar sürecin eşitlik ve verimlilik boyutunu olumsuz etkilemiştir. Bu tablo, öğretmenlerin değişime uyum için yönetsel, bilişsel ve duyuşsal stratejiler geliştirmesini zorlaştırmış; direnci aşmaya yönelik insan odaklı ve süreç odaklı stratejilerin de yeterince işletilmediğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda, etkili bir değişimin, öğretmenin etkin katılımına dayalı, iş birliğine açık ve ihtiyaç temelli bir dönüşüm anlayışıyla mümkün olabileceği sonucuna ulaşılmış, çalışmada elde edilen bulgular çerçevesinde, değişime uyum ve direnç yönetimine yönelik etkili stratejilerin neler olabileceğine dair öneriler geliştirilmiştir.

Özet (Çeviri)

The sustainability and effectiveness of reform movements in education depend on the planned management of the change process and the active participation of practitioners in the process. The aim of this study is to examine the change process related to the new curriculum implementation initiated in the 2024–2025 academic year, based on the ADKAR model from the perspective of teachers and school administrators. The research was conducted using a single case study approach from qualitative research methodologies. It examined how teachers and administrators responded to the curriculum implementation of the Türkiye Century Education Model (TYMM) during the 2024–2025 academic year, how it was managed within the framework of the ADKAR model, and the resistance, implementation difficulties, and structural barriers that emerged during the process. The study group consisted of 12 teachers and 3 school administrators working at a state school in the Aegean region. They were selected using maximum variation sampling, one of the purposeful sampling methods. Data were collected through a semi-structured interview form developed by the researcher, observation, and document collection. The data obtained were analysed using an integrated approach combining descriptive (deductive) and thematic analysis techniques (inductive). The findings reveal that teachers' resistance to change stems not only from individual factors but also from structural, managerial, and organisational factors. Furthermore, examining the curriculum based on the ADKAR model revealed deficiencies in support, guidance, and participant management at each stage of awareness, desire, knowledge, ability, and reinforcement. The failure to share the reasons for change in a clear and understandable manner weakened the awareness dimension; the superficial nature of the information processes limited knowledge acquisition; the insufficient support for application skills hindered the development of competence; and the weakness of the reinforcement processes led to reluctance, insecurity and loss of motivation among teachers. The experiences of teachers have centred more on problems with the implementation of the curriculum and structural barriers than on putting developmental opportunities into practice. Attitudinal and experiential factors were particularly prominent among the reasons for resistance, while teachers' participation in the process was often passive or biased. In addition, school conditions such as large class sizes, infrastructure and equipment deficiencies, and managerial attitudes reflecting an authoritarian management approach negatively affected the equality and efficiency dimensions of the process. This situation has made it difficult for teachers to develop managerial, cognitive, and affective strategies to adapt to change; it has also revealed that people-centred and process-centred strategies aimed at overcoming resistance have not been sufficiently implemented. In this context, it was concluded that effective change could be achieved through an understanding of transformation based on the active participation of teachers, openness to cooperation, and a needs-based approach. Based on the findings of the study, recommendations were developed regarding effective strategies for adapting to change and managing resistance.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    342292

    İlköğretim okullarında öğretmen algılarına göre yöneticilerin farklılıkları yönetimi becerileri ile değişime dirençleri arasındaki ilişki

    The relationship between difference management skills of administrators and their resistance to change with respect to teacher perception at primary schools

    GÖKHAN ÇAKO

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Eğitim ve ÖğretimTrakya Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. DEMİRALİ YAŞAR ERGİN

  2. Tez No

    263463

    İlköğretim okulu yöneticilerinin değişime karşı direnci azaltma yöntemlerini uygulama düzeylerine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri

    The opinions of directors and teachers relationg to the primary scholl directors' practice levels of resistance lessening methods towards change

    SÜLEYMAN GÖKSOY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    PROF. DR. ESERGÜL BALCI BUCAK

  3. Tez No

    290020

    İlköğretim okulu öğretmenlerinin değişime karşı tepkileri ile okul kültürü algıları arasındaki ilişki

    The relationship between reactions to change and school culture perceptions of the teachers working in primary schools

    MUHAMMET YASİR ALTINTOP

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimUşak Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. METİN DEMİR

  4. Tez No

    524198

    Proje okullarında görev yapan öğretmenlerin görüşlerine göre iş rotasyonu uygulamasının analizi

    Analysis of job rotation at schools according to teachers who work at project schools

    SADIK ASLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı

    PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN

  5. Tez No

    515202

    Humanitarian assistance policies of the European Union towards syrian refugees in Turkey

    Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki Suriyeli mültecilere yönelik insani yardım politikaları

    CANSU ÇELİKER

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BAŞAK KALE LACK

Geri Dön