ABD'nin ikincil ekonomik yaptırımlarının Türkiye'nin dış ticaretine etkileri: Rusya ve İran yaptırımları bağlamında bir inceleme
The impact of U.S. secondary sanctions on Turkey's foreign trade: An analysis in the context of sanctions on Russia and Iran
- Tez No: 1020410
- Danışmanlar: PROF. DR. SİNAN ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik yaptırımlar, İkincil yaptırımlar, Economic sanctions, Secondary sanctions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Para Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, ABD'nin ikincil ekonomik yaptırımları yalnızca hedef ülkeleri değil, hedef ülkeler ile ekonomik ilişkisi olan üçüncü ülkeleri de nasıl etkilediği incelenmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı ABD tarafından Rusya ve İran'a uygulanan ikincil ekonomik yaptırımların Türkiye ile hedef ülkelerin ekonomik ilişkileri üzerindeki yansımalarını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel ve nicel yöntemler bir arada kullanılmış olup çalışmanın nitel boyutunda konuya ilişkin akademik literatür taranmış ve ekonomik yaptırımlar mevzuatı resmi metinler incelenerek aktarılmıştır. Nicel boyutunda ise TÜİK ve TİM veri tabanlarından derlenen 2017-2025 dönemine ait belirlenen 11 sektöre ilişkin dış ticaret verileri dönemsel ve sektörel karşılaştırma analiziyle değerlendirilmiştir. Rusya için 2022 yılı ve sonrasında uygulanan ekonomik yaptırımlar incelemeye konu edilirken, İran için ise 2018 yılı ve sonrasında devreye alınan ekonomik yaptırımlar esas alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre ABD'nin ikincil ekonomik yaptırım uygulamalarının Türkiye'nin hedef ülkelerle yürüttüğü ticari ilişkiler üzerinde sınırlayıcı bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir. Ekonomik yaptırımlar, makine, elektrik-elektronik ve otomotiv gibi sanayi sektörlerinde Türkiye'nin hedef ülkelere yönelik ihracatı üzerinde daraltıcı etkiler oluşturduğu görülmüştür. Buna karşılık, yaş meyve ve sebze, hububat ve su ürünleri gibi insani ticaret kapsamında değerlendirilen sektörlerde ihracatın daha sınırlı etkilendiği veya bazı dönemlerde artış göstermiştir. ABD'nin ikincil ekonomik yaptırımları Türk firmaları üzerinde uyum riski oluşturduğu ve ödeme süreçlerinde de ciddi tıkanıklara yol açtığı görülmektedir. Ekonomik yaptırımlar sebebiyle Türkiye'deki firmaların olası ticari kayıplarını ve uyum risklerini yönetmek amacıyla Türkiye'de uluslararası ekonomik yaptırım rejimlerini takip edecek ve yönetecek bir kurumsal ekonomik yaptırım biriminin kurulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines how U.S. secondary economic sanctions affect not only target countries but also third countries linked economically to them. Within this context, the study aims to reveal the repercussions of secondary sanctions imposed by the United States related to Russia and Iran on Türkiye's economic relations with these target countries. Qualitative and quantitative methods were used in tandem. In the qualitative dimension, academic literature was reviewed and official texts on economic sanctions legislation were examined. In the quantitative dimension, foreign trade data for 11 selected sectors for the 2017–2025 period, compiled from TURKSTAT and Turkish Exporters Assembly databases, were evaluated by periodic and sectoral comparative analysis. For Russia, sanctions imposed in and after 2022 were included, while for Iran, sanctions reintroduced in and after 2018 were taken as the basis. According to the findings, U.S. secondary economic sanctions have a restrictive effect on Türkiye's commercial relations with the target countries. Economic sanctions narrowed Türkiye's exports to the target countries in areas such as machinery, electronics, and automotive sectors. By contrast, in humanitarian trade sectors like fresh fruits and vegetables, cereals, and seafood, exports were limitedly affected or showed an increase in some periods. The extraterritorial jurisdiction of the United States is found to cause compliance risks for Turkish firms and disruptions in payment processes. The study recommends the establishment of an economic sanctions unit in Turkey for monitoring international economic sanctions regimes and managing potential commercial losses and compliance risks for Turkish companies.
Benzer Tezler
- Euro'ya geçiş ve euro para birimli tahvil piyasalarının yapısı ve işleyişi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEVGİ AYDOĞDU TÜRKKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
EkonomiMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. GÜREL KONURALP
- Gelişmekte olan ülkelerin dış borç sorunu ve Türkiye'nin dış borçları
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA KARAGÖZ
- Uluslararası ekonomi politika açısından 2000'li yıllarda Türkiye-İran ilişkileri
The relations between Turkey and Iran in the international way of economic - politics in 2000's
HÜSNİYE ASAROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerYeni Yüzyıl ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN YAŞAR HACISALİHOĞLU