Mesnewıya Asûma Gırtınhevê ('Illetut- Tenaḥur) ya Ehmed Şêx Salıh (metn û lêkolîn)
Ahmed Şeyh Salih'in Asûma Gırtınhevê ('Illetut- Tenaḥur) adlı mesnevisi (metin ve inceleme)
- Tez No: 1020498
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ŞERİF AZARKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Ahmed Şeyh Salih, Asûma Girtinhevê Mesnevisi, Klasik Kürt Edebiyatı, Mesnevi, Kurmancî, Modern Dönem, Ahmed Sheikh Saleh, Asûma Girtinhevê Mesnevi, Classical Kurdish Literature, Mesnevi, Kurmancî, Modern Period
- Yıl: 2026
- Dil: Kürtçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kürt Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ahmed Şeyh Salih'in Asûma Girtinhevê Mesnevisi, XX. yüzyılda kaleme alınmış, Klasik Kürt Edebiyatının dinî, toplumsal, tasavvufî, millî ve edebî nitelikler taşıyan önemli eserlerinden biridir. Bu eser, Kurmancî klasik şiir geleneğinin sürekliliğini temsil eden kalıcı bir miras niteliğindedir. Yazım üslubu, iç yapısı ve zengin muhtevası bakımından Kürt mesnevileri arasında kendine özgü bir yere sahiptir. Bu mesnevinin en dikkat çekici özelliği, modern dönemde yazılmış olmasına rağmen biçim ve şiir estetiği açısından klasik edebiyat geleneğinin esaslarına bağlı kalınarak oluşturulmuş olmasıdır. Bu yönüyle Asûma Girtinhevê Mesnevisi, modern dönem Kürt edebiyatında mesnevi geleneğinin devamını temsil eden önemli örneklerden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu tezde, Asûma Girtinhevê Mesnevisi dış ve iç yapı özellikleri açısından incelenmiştir. Eserin hacmi, bölümlerin tertibi, vezin ve ahenk unsurları, edebî sanatlar, anlatım üslubu, konu, motifler ile dinî, ahlâkî, toplumsal ve millî mesajları bilimsel yöntemle analiz edilmiştir. Ayrıca mesnevinin dil ve üslup özellikleri metinden seçilen örneklerle ortaya konulmuş ve eserin Kürt mesnevi geleneği içerisindeki yeri belirlenmiştir. Araştırma bulguları, bu eserin yalnızca Ahmed Şeyh Salih'in daha yakından tanınmasına katkı sunmadığını, aynı zamanda modern dönemde Klasik Kürt Edebiyatı geleneğinin sürekliliğinin anlaşılması açısından da önemli bir değere sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışma giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin önemi, amacı, yöntemi ve kaynakları tanıtılmıştır. Birinci bölümde Ehmed Şêx Salih'in hayatı, eserleri ve edebî kişiliği ele alınmıştır. İkinci bölümde mesnevi şekil ve muhteva yönünden incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise mesnevinin tarafımızca hazırlanan transliterasyonlu metnine yer verilmiştir. Bu tez, eserin Kürt edebiyat mirası içindeki yerini ve değerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Ahmed Sheikh Saleh's Masnavi Asûma Girtinhevê is among the most significant works of twentieth-century Classical Kurdish literature, distinguished by its religious, social, Sufi, national, and literary dimensions. Reflecting the enduring heritage of the classical Kurmanji poetic tradition, it demonstrates remarkable richness in style, structural organization, and thematic diversity, securing a distinctive place among Kurdish masnavis. Although composed during the modern period, it faithfully preserves the formal and aesthetic conventions of classical poetry, making it a notable example of the continuity of the masnavi form in modern Kurdish literature. This thesis examines Masnavi Asûma Girtinhevê from the perspectives of both its external and internal structure. It provides a systematic analysis of the poem's composition, organization, meter, rhythm, literary devices, narrative style, themes, motifs, and the religious, ethical, social, and national values it conveys. Particular attention is given to its linguistic and artistic features through representative textual examples, while its place within the corpus of Kurdish masnavis is critically assessed. The findings demonstrate that the poem is significant not only for understanding Ahmed Sheikh Saleh's literary achievement but also for highlighting the continuity of the Classical Kurdish literary heritage in the modern era. The thesis consists of an introduction and three main chapters. The introduction outlines its significance, objectives, methodology, and sources. The first chapter examines Ahmed Sheikh Saleh's life, works, and literary personality; the second analyzes the masnavi in terms of form and content; and the third presents the researcher's transliterated text of the poem. The study aims to determine the work's place within Kurdish literary heritage and to provide an academic foundation for future research.
Benzer Tezler
- Habîb-i Karamânî ve Etvâr-ı Seb'a manzûmesi
Habib al-Karamani and his work: Al-Atwar As-Sab'a
HATİCE KÜBRA TEKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET ŞENGÜN
- Dı edebıyata Kurdî ya klasîk de mela Muhammed Nûrî û berhemên wî
Klasik Kürt edebiyatında Molla Muhammed Nuri ve eserleri
CAHİT TURĞUT
Yüksek Lisans
Kürtçe
2019
DilbilimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESİM SÖNMEZ
- Mehmed'in Işk-nâme adlı mesnevisinin günümüz Türkçesiyle nesre çevrilmesi ve mesnevideki eğitim unsurları
Translation of mehmed's mesnewi called Işk-nâme to casual Turkish and features of education in the mesnewi
MEHMET EMLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. GÖNÜL AYAN
- Mevlânâ'nın Mesnevî adlı eserinde tevekkül anlayışı
The perception of reliance of the Mevlânâ in his Mesnewi
TUĞBA SAĞIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
- Hülasatü'ş-Şürûh adlı mesnevi şerhinin 4. cildinin 1-125 varaklarının günümüz harflerine aktarılması ve incelenmesi
The translation and there search of Hülasatü'ş-Şüruh at named mesnewi şerhi 4 opcit 1-125 varaks in todays
NESLİHAN SAKCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıFatih ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF ÇETİNDAĞ