Matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerileri ile yapay zekâ kaygıları arasındaki ilişki
The relationship between mathematics teachers' digital literacy skills and concerns about artificial intelligence
- Tez No: 1020766
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ALPASLAN SULAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital okuryazarlık becerisi, Yapay zekâ kaygısı, Matematik öğretmenleri, Yapısal eşitlik modellemesi, Demografik değişkenler, Digital literacy skill, Artificial intelligence anxiety, Mathematics teachers, Structural equation modeling, Demographic variables
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
MATEMATİK ÖĞRETMENLERİNİN DİJİTAL OKURYAZARLIK BECERİLERİ İLE YAPAY ZEKÂ KAYGILARI ARASINDAKİ İLİŞKİ Bu araştırmanın amacı, matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerilerinin, yapay zekâya yönelik kaygı düzeyleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Ayrıca araştırmada, öğretmenlerin dijital okuryazarlık becerileri ve yapay zekâya yönelik kaygı düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre farklılaşma düzeyleri de incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Konya'nın Selçuklu ilçesinde bulunan farklı devlet okullarının lise kademelerinde görev yapan 286 matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma, kesitsel bir yapıya sahiptir ve veriler dijital bir anket formu aracılığıyla çevrimiçi olarak temin edilmiştir. Verilerin çözümlenmesi, SPSS 27 ve AMOS 23 istatistiksel paket programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Dijital okuryazarlık düzeyinin yapay zekâ kaygısı üzerindeki etkisini inceleyebilmek için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, katılımcı öğretmenlerin dijital okuryazarlık becerilerinin yüksek (x̄ = 3,80 ± 0,79) ve yapay zekâ kaygı düzeylerinin orta seviyede (x̄ = 3,49 ± 0,93) olduğunu göstermiştir. Araştırmada, dijital okuryazarlığın yapay zekâ kaygısı üzerinde pozitif yönlü ve istatistiksel açıdan anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir (β = 0,348; t = 5,264; p < 0,001). Modele ilişkin açıklayıcılık katsayısı (R2 = 0,121), dijital okuryazarlığın yapay zekâ kaygısındaki değişimin %12,1'ini açıkladığını ortaya koymuştur. Ayrıca matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerileri ve yapay zekâya yönelik kaygı düzeylerinin cinsiyet, yaş, medeni durum ve kıdem değişkenlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Buna göre erkeklerin (x̄ = 4,01, SD = 0,79) kadınlara (x̄ = 3,52, SD = 0,72) göre (p < 0,001) ve bekar öğretmenlerin (x̄ = 4,20, SD = 0,75) evli öğretmenlere (x̄ = 3,61, SD = 0,75) göre (p < 0,001) daha yüksek dijital okuryazarlık becerisine sahip olduğu; yaş (r = -0,287, p < 0,001) ve kıdem (r = -0,259, p < 0,001) değişkenleri ile dijital okuryazarlık becerisi arasında negatif yönlü, düşük-orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada erkeklerin (x̄ = 3,65, SD = 0,95) kadınlara (x̄ = 3,27, SD = 0,87) göre (p < 0,001) ve bekar öğretmenlerin (x̄ = 3,83, SD = 0,99) evli öğretmenlere (x̄ = 3,32, SD = 0,85) göre (p < 0,001) daha yüksek yapay zekâ kaygısına sahip olduğu; yaş (r = -0,151, p = 0,01) ve kıdem (r = -0,127, p = 0,031) değişkenleri ile yapay zekâ kaygısı arasında negatif yönlü, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma, matematik öğretmenlerinin dijital dönüşüm süreçlerine ne ölçüde hazır olduklarına dair ipuçları sunmaktadır. Ayrıca araştırma, yapay zekânın mesleki entegrasyonunda beceri temelli unsurların önemli yönlerini kanıtlamakta ve yapay zekâ destekli eğitim uygulamalarını benimseme süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin mesleki gelişim programlarının yeniden yapılandırılmasına, dijital yetkinlik temelli hizmet içi eğitim tasarımlarına ve öğretmenlerin yapay zekâ kaygılarını yönetmeye ve teknolojik farkındalıklarını mesleki güvenle desteklemeye yönelik politikaların oluşturulmasına yönelik birtakım öngörüler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
THE RELATIONSHIP BETWEEN MATHEMATICS TEACHERS' DIGITAL LITERACY SKILLS AND CONCERNS ABOUT ARTIFICIAL INTELLIGENCE The aim of this study is to reveal the effect of mathematics teachers' digital literacy skills on their levels of artificial intelligence (AI) anxiety. Additionally, the study examines the extent to which teachers' digital literacy skills and AI anxiety levels vary according to several demographic variables. The study group consists of 286 mathematics teachers working in various public high schools in the Selçuklu district of Konya during the 2025-2026 academic year. The research adopts a cross-sectional design, and the data were obtained online through a digital survey form. Data analysis was performed using SPSS 27 and AMOS 23 statistical software packages. Structural Equation Modeling (SEM) was utilized to analyze the impact of digital literacy levels on artificial intelligence anxiety. The findings of the research indicated that the participating teachers' digital literacy skills were high (x̄ = 3.80 ± 0.79), while their AI anxiety levels were at a moderate level (x̄ = 3.49 ± 0.93). A positive and statistically significant effect of digital literacy on AI anxiety was identified (β = 0.348; t = 5.264; p < 0.001). The explanation coefficient for the model R2 = 0.121) revealed that digital literacy explains 12.1% of the variance in AI anxiety. Furthermore, it was determined that mathematics teachers' digital literacy skills and AI anxiety levels significantly differ based on gender, age, marital status, and professional tenure. Accordingly, it was found that males (x̄ = 4.01, SD = 0.79) had higher digital literacy skills than females (x̄ = 3.52, SD = 0.72) (p < 0.001), and single teachers (x̄ = 4.20, SD = 0.75) had higher levels than married teachers (x̄ = 3.61, SD = 0.75) (p < 0.001). A negative, low-to-moderate, and statistically significant relationship was identified between digital literacy and the variables of age (r = -0.287, p < 0.001) and professional tenure (r = -0.259, p < 0.001). Regarding AI anxiety, males (x̄ = 3.65, SD = 0.95) had higher levels than females (x̄ = 3.27, SD = 0.87) (p < 0.001), and single teachers ((x̄ = 3.83, SD = 0.99) had higher levels than married teachers (x̄ = 3.32, SD = 0.85) (p < 0.001). Finally, a negative, low-level, and statistically significant relationship was found between AI anxiety and the variables of age (r = -0.151, p = 0.01) and professional tenure (r = -0.127, p = 0.031). This study provides insights into the readiness of mathematics teachers for digital transformation processes. Furthermore, it demonstrates the significant aspects of skill-based elements in professional AI integration and contributes to a better understanding of the processes involved in adopting AI-supported educational applications. The research findings offer several implications for restructuring teachers' professional development programs, designing competence-based in-service training, and establishing policies aimed at managing teachers' artificial intelligence anxiety and supporting their technological awareness with professional confidence.
Benzer Tezler
- Matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerileri ile yapay zekâ farkındalıkları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the relationship between mathematics teachers' digital literacy skills and artificial intelligence awareness in terms of various variables
RABİYE DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKafkas ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ İLGÜN
- Matematik öğretmenlerinin dijital dönüşüm farkındalık düzeylerinin demografik değişkenlere göre incelenmesi
Analyzing mathematics teachers' awareness levels of digital transformation in relation to demographic variables
AYŞE KINALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM YURTÇU
- Fen bilimleri öğretmenlerinin sanal laboratuvar kullanımına yönelik görüşlerinin ve deneyimlerinin belirlenmesi
Determining science teachers' views and experiences regarding the use of virtual laboratories
CANSEL ŞEREF
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAVA İPEK AKBULUT
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin uygulanmasına yönelik ortaokul branş öğretmenlerinin deneyimlerinin incelenmesi: Samsun örneği
An investigation into middle school subject teachers' experiences with the implementation of the Türkiye Century Education Model: The case of Samsun
UĞUR YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMA YILDIRIM
- Fen okuryazarlığı boyutları dikkate alınarak geliştirilmiş z-kitabın etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of the z-book developed with the dimensions of science literacy in mind
ERDEN ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ÇELTEK