1980 sonrası Türkiye'de ihracata dayalı sanayileşme süreci ve ekonomik dönüşüm
The process of export-oriented industrialization and economic transformation in Turkey after 1980
- Tez No: 1020790
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET HALİS ÖZER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: İhracat, İthalat, Export, Import
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de 1980 sonrası dönemde benimsenen ihracata dayalı sanayileşme yöneliminin ekonomi yapısında ortaya çıkardığı dönüşümü veri temelli bir çerçevede incelemektedir. Çalışmanın amacı, dışa açılma sürecinin dış ticaret hacmi, ihracatın bileşimi, ithalatın mal grupları, imalat sanayi katma değeri, sanayi istihdamı, reel kur ve enflasyon dinamikleri ile cari denge üzerindeki yansımalarını bütünlüklü biçimde ortaya koymaktır. İnceleme dönemsel kırılmaların görünür olduğu uzun bir zaman aralığında göstergelerin seyrini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Bulgular, dışa açıklığın artışıyla birlikte ihracatın sanayi ürünleri lehine dönüştüğünü, dış pazarlara erişimin üretim ölçeğini genişlettiğini ve sanayi işletmelerinin ihracat deneyimini güçlendirdiğini göstermektedir. Buna karşılık ithal ara malı ve enerji bağımlılığı, büyüme dönemlerinde ithalat talebini yükseltmekte ve cari denge üzerinde baskı oluşturmaktadır. Reel efektif kurun ve fiyat düzeyinin dalgalanması, maliyet yapısı ve planlama ufku üzerinden sanayi kararlarını etkilemektedir. Sanayi istihdamının toplam istihdam içindeki payı kademeli bir değişim sergilemekte, bölgesel dağılımda ise ihracatın belirli merkezlerde yoğunlaştığı bir görünüm ortaya çıkmaktadır. Çalışma, ihracata dayalı sanayileşmenin nicel dış ticaret genişlemesi yaratırken, nitel dönüşümün teknoloji içeriği, yerli girdi kapasitesi ve makro istikrar koşullarıyla yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines, within a data-driven framework, the transformation of the Turkish economy following the adoption of export-oriented industrialization in the post-1980 period. The aim is to comprehensively reveal the impact of the opening-up process on foreign trade volume, export composition, import product groups, manufacturing industry value added, industrial employment, real exchange rate and inflation dynamics, and the current account balance. The study comparatively evaluates the trends of indicators over a long period where periodic breaks are visible. The findings show that with increased openness, exports shifted in favor of industrial products, access to foreign markets expanded the scale of production, and industrial enterprises strengthened their export experience. Conversely, dependence on imported intermediate goods and energy increases import demand during periods of growth and puts pressure on the current account balance. Fluctuations in the real effective exchange rate and price level affect industrial decisions through cost structure and planning horizons. The share of industrial employment in total employment shows a gradual change, and regional distribution reveals a concentration of exports in certain centers. The study reveals that while export-oriented industrialization creates quantitative foreign trade expansion, qualitative transformation is closely related to technological content, domestic input capacity, and macroeconomic stability conditions.
Benzer Tezler
- Türkiye`de 1980 ve sonrası uygulanan ihracatı teşvik tedbirlerinin ihracatın gelişimi üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
GÜVEN DELİCE
- Ekonomik büyüme ve kalkınmanın gerçekleşmesinde maliye politikalarının değerlendirilmesi: 1980 sonrası Türkiye örneği
Assessment of fiscal policies in the realization of economic growth and development: The example of Turkey after 1980
ZAFER DURMUŞ BOZCA
- 1980 sonrası Türkiye'de büyüme-istihdam ilişkisi: Otomotiv sektörü örneği
The relationship between growth and employment in turkey after 1980: The case of automotive industry
MUHİTTİN İLHAN UZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEVFİK HAKAN ONGAN
- Uluslararası Para Fonu (I.M.F.) destekli istikrar programları ve 1980 sonrası Türkiye uygulamaları
Stabilization programmes supported by International Monetary Fund (I.M.F.) and post 1980 experiences of Turkey
SEYHUN DOĞAN
- Güney Kore ve Türkiye ekonomik dinamikleri: Karşılaştırmalı SWOT analizi
Economic dynamics of South Korea and Turkey: Comparative SWOT analysis
KEYIMU ABUDUKEREMU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ekonomiİstanbul Ticaret ÜniversitesiSanayi Politikaları ve Teknoloji Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. SABRİ ÖZ