Halka açık anonim şirketlerde yapay zekâ kullanımının kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi: Biyometrik verilerin işlenmesi örneği
Evaluation of the use of artificial intelligence in publicly held companies within the framework of corporate governance principles: The case of biometric data processing
- Tez No: 1020992
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BUĞRA ERDEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilişim ve Teknoloji Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojik gelişmelerde hızla yaşanan artışla birlikte yapay zekâ teknolojilerinin kullanım alanları da giderek yaygınlaşmaktadır. Söz konusu teknolojiler; sağladıkları operasyonel hız ve büyük veri setlerinin işlenmesindeki kolaylık nedeniyle, şirketler tarafından da insan kaynaklarından iç denetim mekanizmalarına kadar kurumsal yapının birçok alanına dahil edilmeye başlamıştır. Şirketlerin stratejik karar alma mekanizmalarında da kendine yer edinmeye başlayan yapay zekâ modellerinin kullanımı, geniş yatırımcı kitlelerinden sermaye toplayan ve aldığı kararlarla kamu menfaati ile piyasa güvenini doğrudan etkileyen halka açık anonim şirketler bakımından özellikle ele alınmalıdır. Söz konusu ortaklıklardaki yapay zekâ entegrasyonunun, yalnızca teknik bir verimlilik aracı olarak değil; eşitlik, şeffaflık, sorumluluk ve hesap verilebilirlik ilkeleriyle kurumsal yönetim anlayışı ekseninde değerlendirilmesi gerekmektedir. Şirketlerin kurumsal sürece dahil etmeye başladığı yapay zekâ uygulamalarının en hassasiyet gerektiren görünümünü ise biyometrik veri işleme faaliyetleri oluşturmaktadır. Kişilere özgü fiziksel ve davranışsal özelliklerin analizine dayanan biyometrik verilerin hassas niteliği göz önünde bulundurulduğunda, halka açık ortaklıkların güvenlik, erişim kontrolleri, personel takibi, risk yönetimi, müşteri tanıma gibi birçok alanda biyometrik veri işleme süreçlerine yapay zekâ modellerini entegre etmesi, kurumsal yönetim açısından birtakım hukuki riskleri beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın amacı; halka açık anonim şirketlerde biyometrik veri işleme süreçlerine yapay zekâ teknolojilerinin entegre edilmesi durumunda, ortaya çıkan hukuki risk ve ihlal ihtimallerini kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde değerlendirmek ve söz konusu teknolojilerin kullanım sınırları bağlamında geliştirilebilecek kurumsal uyum mekanizmalarına yönelik öneriler sunmaktır. Bu çerçevede çalışmada ilk olarak yapay zekâ kavramı ve bu teknolojinin halka açık anonim ortaklıklardaki kullanım alanları incelenmiştir. Ardından çalışmanın özel inceleme alanını oluşturan biyometrik veri kavramı ve türleri ele alınmış; yapay zekâ teknolojisinin biyometrik veri işleme süreçlerine entegrasyonu neticesinde doğabilecek kurumsal yönetim sorunları tartışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, kurumsal yönetim kavramı ve kurumsal yönetim ilkeleri ele alınarak, biyometrik yapay zekâ uygulamaları bu ilkeler ışığında değerlendirilmiştir. Son bölümde ise, yapay zekâ destekli biyometrik veri işleme faaliyetlerinin hukuka uygun, ölçülü, denetlenebilir ve hesap verilebilir bir kurumsal yapı içerisinde yürütülmesini temin edecek şirket içi uyum mekanizmalarına ilişkin çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, yapay zekâ destekli biyometrik veri işleme faaliyetlerinin yönetim kurulunun gözetim ve denetim yükümlülüklerini artırdığı; halka açık anonim şirketler bakımından kurumsal yönetim ilkelerine uygun şekilde yürütülmemesi ve insan denetimi olmadan kullanılması hâlinde önemli hukuki ve kurumsal riskler doğurabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle şirketlerin yapay zekâ kullanımına ilişkin açık politikalar benimsemesi, biyometrik veri işleme süreçlerini düzenli olarak denetlemesi ve etkili şirket içi uyum mekanizmaları oluşturması gerektiği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
With the rapid acceleration of technological advancements, the application areas of artificial intelligence (AI) technologies are becoming increasingly widespread. Due to the operational speed and convenience they provide in processing large datasets, these technologies have begun to be integrated by companies into various areas of the corporate structure, ranging from human resources to internal audit mechanisms. The use of AI models, which have also started to establish a presence in the strategic decision-making mechanisms of companies, must be specifically addressed in the context of publicly held joint-stock companies, as they raise capital from broad investor masses and directly impact public interest and market confidence through their decisions. The integration of AI in these corporations should be evaluated not merely as a technical efficiency tool, but within the framework of corporate governance understanding, guided by the principles of fairness, transparency, responsibility, and accountability. The most sensitive manifestation of AI applications that companies have begun to incorporate into their corporate processes is biometric data processing activities. Considering the highly sensitive nature of biometric data, which is based on the analysis of individuals' unique physical and behavioral characteristics, the integration of AI models into biometric data processing in areas such as security, access controls, personnel tracking, risk management, and customer recognition by publicly held companies introduces various legal risks in terms of corporate governance. The aim of this study is to evaluate the legal risks and potential violations arising from the integration of AI technologies into biometric data processing in publicly held joint-stock companies within the framework of corporate governance principles, and to offer recommendations for corporate compliance mechanisms that can be developed regarding the usage limits of these technologies. In this context, the study first examines the concept of AI and the application areas of this technology in publicly held joint-stock companies. Subsequently, the concept and types of biometric data, which constitute the specific focus area of the study, are addressed, and the corporate governance issues that may arise as a result of the integration of AI technology into biometric data processing are discussed. In the third chapter of the study, the concept of corporate governance and corporate governance principles are examined, and biometric AI applications are evaluated in light of these principles. In the final chapter, solution proposals regarding internal corporate compliance mechanisms are presented to ensure that AI-supported biometric data processing activities are conducted within a lawful, proportionate, auditable, and accountable corporate structure. The study concludes that AI-assisted biometric data processing activities increase the board of directors' oversight and supervisory obligations and may give rise to significant legal and corporate risks where they are not conducted in accordance with corporate governance principles or are used without human oversight in publicly held joint stock companies. Accordingly, companies should adopt clear policies on the use of artificial intelligence, regularly audit biometric data processing activities, and establish effective internal compliance mechanisms.
Benzer Tezler
- Anonim şirketlerde azınlık hakları
Minority shareholder's rights in the joint stock company
MELTEM MELTEM İKİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukAntalya Bilim ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DAĞLAR EKŞİ
- Anonim şirketlerde dış kaynaklardan sermaye artırımı
Capital increase from external sources in joint stock companies
VOLKAN ATAMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Hukukİstanbul Ticaret ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜNYAMİN GÜRPINAR
- Anonim şirketlerde kâr payının tespiti ve dağıtılması
Assessment and payment of dividends in stock companies
SALİH CANÖZÜ
- Yeni Türk Ticaret Kanunu ve yeni Sermaye Piyasası Kanunu açısından anonim şirketlerde kar dağıtımı ve muhasebeleştirilmesi
Distribution of profit and accounting in joint stock companies in terms of new Turkish Trade Law and new Capital Market Law
ÖZLEM YILMAZ