Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların sürdürülebilir beslenme davranışları ile mikroplastiklere yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of sustainable eating behaviors and microplastic awareness levels among female healthcare workers and non-healthcare workers
- Tez No: 1021059
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM OLCAY EMİNSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilir beslenme; bireylerin sağlığını desteklerken çevresel etkileri en aza indiren, ekonomik, güvenilir ve kültürel değerlere uygun beslenme yaklaşımlarını ifade etmektedir. Son yıllarda sürdürülebilir beslenmenin önemi giderek artarken, çevrede yaygın olarak bulunan ve insan sağlığı üzerindeki olası olumsuz etkileri nedeniyle dikkat çeken mikroplastikler (MP'ler) önemli bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirilmektedir. Sürdürülebilir beslenme ve MP'ler birbiriyle ilişkili kavramlar olup, sürdürülebilir beslenme davranışlarının benimsenmesi hem çevresel sürdürülebilirliğin desteklenmesine hem de MP kirliliğine yönelik farkındalığın artırılmasına katkı sağlamaktadır. Bu araştırma, sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların sürdürülebilir beslenme davranışları ile MP kirliliği farkındalık düzeyleri arasındaki farklılıkların incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Ankara ilinde, Kasım-Aralık 2025 tarihleri arasında, toplam 221 kadın birey ile yürütülmüştür. Araştırmanın dahil etme kriterleri; kadın olmak, 19-64 yaş arasında olmak ve en az lise mezunu olmak olarak belirlenmiştir. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden bireylere anket formu çevrimiçi olarak uygulanmış ve anket formunda katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, sürdürülebilir beslenme ve MP kavramlarına yönelik tutumlarını değerlendiren sorular ile“Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği (SBYDÖ)”ve“Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği (MKFÖ)”yer almıştır. Katılımcıların 108'i (%48.9) sağlık çalışanı olan, 113'ü (%51.1) ise sağlık çalışanı olmayan kadınlardan oluşmaktadır. Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların sırasıyla %67.6 ve %51.3'ü sürdürülebilir beslenme terimini duymuş ve iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların“Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği Puanı”ortalamaları sırasıyla 98.3±22.26 ve 100.8±21.19 olarak belirlenmiş ancak iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların“Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği Puanı”ortalamaları sırasıyla 24.7±3.93 ve 23.8±4.30 olarak belirlenmiş ancak iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların“Mikroplastik Kirliliğinin İnsan Sağlığına Etkilerine Yönelik Farkındalık”alt boyut puanı ortalamaları sırasıyla 6.7±1.58 ve 6.1±1.98 olarak belirlenmiş ve iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların SBYDÖ toplam ve alt boyut puanları ile MKFÖ toplam ve alt boyut puanları arasında pozitif yönlü ilişkiler bulunduğu saptanmıştır (p<0.05). Araştırma sonucunda, sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınların sürdürülebilir beslenmeye davranışları ve MP kirliliği farkındalık düzeyleri değerlendirilmiş, bazı değişkenler açısından gruplar arasında farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, sürdürülebilir beslenme davranışları ile MP kirliliği farkındalığı arasında pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Bu doğrultuda, toplumda sürdürülebilir beslenme ve MP kirliliği konularına yönelik farkındalığın artırılması amacıyla sağlık çalışanlarını da kapsayan eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının yürütülmesi önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Sustainable nutrition refers to dietary approaches that support individual health while minimizing environmental impacts and are economically accessible, safe, and culturally appropriate. In recent years, the importance of sustainable nutrition has increased considerably, while microplastics (MPs), which are widespread in the environment and attract attention due to their potential adverse effects on human health, have been considered an important public health concern. Sustainable nutrition and MPs are interrelated concepts, and the adoption of sustainable nutrition behaviors contributes both to supporting environmental sustainability and increasing awareness of MP pollution. This study was conducted to examine the differences in sustainable nutrition behaviors and MP pollution awareness levels between female healthcare workers and female non-healthcare workers. The study was carried out in Ankara between November and December 2025 with a total of 221 women. The inclusion criteria were being female, being between 19 and 64 years of age, and having at least a high school education. An online questionnaire was administered to individuals who voluntarily agreed to participate in the study. The questionnaire included questions assessing the participants' sociodemographic characteristics, anthropometric measurements, and attitudes toward sustainable nutrition and MPs, as well as the“Behavior Scale Towards Sustainable Nutrition (BSTSN)”and the“Microplastic Pollution Awareness Scale (MPAS)”. Of the participants, 108 (48.9%) were female healthcare workers and 113 (51.1%) were female non-healthcare workers. The proportions of female healthcare workers and female non-healthcare workers who had heard the term sustainable nutrition were 67.6% and 51.3%, respectively, and a statistically significant difference was found between the groups (p<0.05). The mean“Behavior Scale Towards Sustainable Nutrition Score”was 98.3±22.26 among female healthcare workers and 100.8±21.19 among female non-healthcare workers; however, no statistically significant difference was found between the groups (p>0.05). The mean“Microplastic Pollution Awareness Scale Score”was 24.7±3.93 among female healthcare workers and 23.8±4.30 among female non-healthcare workers; however, no statistically significant difference was found between the groups (p>0.05). The mean scores of the“Awareness of the Effects of Microplastic Pollution on Human Health”subscale were 6.7±1.58 and 6.1±1.98 among female healthcare workers and female non-healthcare workers, respectively, and a statistically significant difference was found between the groups (p<0.05). Positive correlations were found between the total and subscale scores of the BSTSN and the total and subscale scores of the MPAS among female healthcare workers and female non-healthcare workers (p<0.05). As a result of the study, the sustainable nutrition behaviors and MP pollution awareness levels of female healthcare workers and female non-healthcare workers were evaluated, and differences between the groups were identified for some variables. In addition, positive relationships were found between sustainable nutrition behaviors and MP pollution awareness. Accordingly, it is important to implement educational and awareness-raising activities, including healthcare workers, to increase public awareness regarding sustainable nutrition and MP pollution.
Benzer Tezler
- Sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınlarda, meme kanseri risk faktörleri ve kendi kendine meme muayenesi hakkındaki bilgi düzeyleri
Knowledge levels about the risk factors of breast cancer and self breast examination in women who are health care workers or not
VİLDAN ÖGÜÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Aile HekimliğiGataAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
YRD. DOÇ. DR. OKTAY SARI
- Determination of knowledge, attitudes, and practices about breast cancer and screening among female healthcare and non-healthcare workers in Somaliland
Somaliland'da sağlık çalışanı olan ve olmayan kadınlarda meme kanseri ve taramaya yönelik bilgi, tutum ve uygulamaların belirlenmesi
NURA AHMED OGLEH
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HemşirelikKarabük ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL IŞIK ANDSOY
- Aydın doğumevinde doğum yapmış olan kadınların doğum öncesi bakımları ve gebelikleri süresindeki tutum ve davranışlarının incelenmesi
Evaluation of the prenatal care usage of mothers that gave birth at the ministry of health, aydin maternity hospital, the factors related to prenatal care usage and their behaviours and attitudes in this period.
CEYDA ELVEREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYFER GEMALMAZ
- Bir eğitim ve araştırma hastanesi polikliniklerine başvuran üreme çağındaki kadınların ilk yardım bilgisinin değerlendirilmesi
Evaluation of first aid knowledge of women of reproductive age applying to the outpatient clinics of a training and research hospital
MEHMET ALİ KASAP
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
- Sağlık çalışanı kadınlarda cinsel işlev durumunun cinsel yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of sexual function status on the quality of sexual life in healthcare workers
HİLAL ALSANCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve Doğumİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERDA ÖZBAŞARAN