İslam düşünce geleneğinde rüyanın metafizik değeri
Metaphysical value of the dream in the tradition of Islamic thought
- Tez No: 1021113
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAMİ GÜLER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kelam, Ontoloji, İlham, İnançlar, İslam alimleri, Islamic theology, Ontology, Inspiration, Beliefs, Islamic scholars
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, rüya fenomeninin İslâm düşünce geleneğinde bir bilgi ve varlık sorunu olarak nasıl konumlandırıldığını; kelâm, felsefe ve tasavvuf disiplinleri ekseninde incelemektedir. Araştırmada rüya; bireysel bir deneyim olmanın ötesinde, uyanıklık hayatının hakikatine dair geliştirilen epistemolojik sorgulamaların bir parçası olarak değerlendirilmiştir. İslâm felsefesi ve tasavvuf literatüründe rüyanın, nefsin fizik ötesi alemle kurabileceği muhtemel bağlar ve hakikatin farklı mertebelerde temsil edilme imkânı üzerine odaklanılmıştır. Bu geleneklerde rüya, nesnel gerçekliğin rölativize edildiği ve duyular dışı bilgiye erişimin mümkün görüldüğü bir alan olarak tartışılmıştır. Buna karşın kelâm düşüncesinin, dış dünyaya dair bilginin kesinliğini ve eşyanın hakikatini muhafaza etmek amacıyla rüyaya dair daha kısıtlayıcı bir metodoloji benimsediği gözlemlenmiştir. Kelâmî perspektifte rüyanın ontolojik bir dayanak olmaktan ziyade hayalî bir temsil olarak mütalaa edilme eğilimi ve rüya verilerinin akli/şer'î sınırlar içerisindeki konumu analiz edilmiştir. Sonuç olarak rüyanın, disiplinler arası yöntemsel ayrışmaların en belirginleştiği konulardan biri olduğu ve her ekolün kendi metafizik kabulleri çerçevesinde bir rüya algısı inşa ettiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines how the phenomenon of dreams is positioned as a problem of knowledge and existence within the tradition of Islamic thought, specifically focusing on the disciplines of Kalam (Islamic theology), philosophy, and Sufism. Beyond being a mere individual experience, dreams are evaluated as part of the epistemological inquiries developed regarding the reality of wakeful life. In Islamic philosophy and Sufi literature, the focus is placed on the potential connections the soul may establish with the metaphysical realm and the possibility of truth being represented across different levels of existence. Within these traditions, dreams are discussed as a domain where objective reality is relativized and access to supersensory knowledge is deemed possible. Conversely, it is observed that the school of Kalam adopts a more restrictive methodology regarding dreams in order to preserve the certainty of knowledge concerning the external world and the objective reality of things. From a theological perspective, the tendency to treat dreams as an imaginary representation rather than an ontological foundation, along with the status of dream data within rational and religious boundaries, is analyzed. Consequently, it is concluded that dreams constitute one of the primary issues where interdisciplinary methodological divergences become most apparent, with each school of thought constructing a perception of dreams within the framework of its own metaphysical presuppositions.
Benzer Tezler
- Puslu Kıtalar Atlası'nda zaman kavramı ve kültürel kökleri
The concept of time and its cultural roots in the Atlas of Misty Continents
MEHMET ALİ KABA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
FelsefeAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiKültür Politikaları ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA SEMA DEMİR
- Ağlar baba Divanı
The Divan of Ağlar Baba
NECDET TOZLU
Doktora
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAMDİ GÜLEÇ
- Âşık Binali Kılıç hayatı-sanatı-eserleri
Binali Kılıç's life–art and works
CÜNEYT ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKİF ARSLAN
- İslam düşünce geleneğinde tahkim meselesi ve mezhebi ekoller üzerindeki etkisi
Tahkim problem in islamic tradition and its impact on the sectarian schools
YUSUF SANSARKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
TarihUludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ÇELENK