Rehberlik ve psikolojik danışmanlık mezunu okul yöneticilerinin rehberlik hizmetlerindeki rolüne ilişkin algılar: Fenomenolojik bir inceleme
Perceptions of guidance and psychological counselling graduate school administrators role in guidance services: A phenomenological study
- Tez No: 1021378
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA YAVUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim psikolojisi, Eğitim yönetimi, Okul yöneticileri, Psikolojik danışmanlık, Education psychology, Educational administration, School administrators, Psychological consulting
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, psikolojik danışmanlık ve rehberlik (PDR) lisans eğitimi almış okul yöneticilerinin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine yönelik deneyimlerini hem yöneticilerin hem de bu yöneticilerle birlikte çalışan okul psikolojik danışmanlarının bakış açısından ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; desen olarak betimsel fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu, maksimum çeşitlilik örneklemesiyle belirlenen toplam 17 katılımcıdan oluşmaktadır. Bu katılımcıların 8'i PDR mezunu okul yöneticisi, 9'u ise bu yöneticilerle aynı kurumda görev yapan okul psikolojik danışmanıdır. Yöneticiler; RAM, Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Özel Eğitim Okulu, Anaokulu ve BİLSEM olmak üzere altı farklı kurum türünde müdür ve müdür yardımcısı olarak görev yapmaktadır. Katılımcılar lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim almış; 2 ile 25 yıl arasında değişen mesleki deneyime sahip bireylerden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış; ses kayıtları transkribe edilerek Moustakas'ın altı aşamalı fenomenolojik analiz süreci uygulanmıştır. Araştırmanın güven duyulabilirliği; katılımcı teyidi, akran denetimi, araştırmacı yansıtıcılığı, kalın betimleme ve araştırma izi teknikleriyle sağlanmıştır. Araştırma bulguları altı ana tema altında yapılandırılmıştır. Mesleki yeterlik teması kapsamında PDR mezunu yöneticilerin rehberlik bilgi ve becerilerini yönetim rolüne entegre edebildikleri görülmüştür. Yönetim yaklaşımı temasında bu yöneticilerin insan odaklı, ilişki temelli ve katılımcı bir anlayış benimsedikleri; psikolojik danışmana mesleki özerklik tanıyan bir liderlik tarzı sergiledikleri saptanmıştır. İş birliği ve iletişim teması, ortak mesleki dil sayesinde yönetici-danışman iletişiminin daha açık ve işlevsel biçimde kurulabildiğini ortaya koymuştur. Mesleki ilişki dinamikleri temasında aynı branş kökeninden gelmenin sağladığı empati ve meslektaş hassasiyeti öne çıkarken; rol çatışması ve müdahalecilik riski de dikkat çekici bir gerilim olarak belirginleşmiştir. Rol ve sınır yönetimi temasında PDR mezunu yöneticilerin rehber öğretmenlerin mesleki sınırlarına bilinçli saygı gösterdiği; danışmanları nöbet, angarya ve asli görevleri dışındaki işlerden koruduğu görülmüştür. Algılanan etkiler temasında ise PDR kökenli yöneticiliğin hem empati temelli kurumsal iklim, mesleki destek ve öğrenci refahı gibi belirgin avantajlar hem de beklenti artışı, otorite zayıflığı algısı ve empati-mevzuat çatışması gibi sınırlılıklar içerdiği ortaya konmuştur. Araştırma sonuçları; PDR mezunu yöneticilerin rehberlik hizmetlerine yönelik farkındalık ve duyarlılık bakımından belirgin avantajlara sahip olduğunu, ancak bu avantajların kurumsal ve yapısal engeller nedeniyle tam anlamıyla işlevsel hale gelmediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular doğrultusunda okul yöneticisi seçiminde alan yeterliliğinin gözetilmesi, PDR mezunu yöneticilere yönelik rol netliğini artırıcı düzenlemeler yapılması ve okul yönetimi ile rehberlik servisi arasındaki iş birliğini güçlendirecek sistemik önlemlerin hayata geçirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to explore the experiences of school administrators who have completed a bachelor's degree in psychological counselling and guidance (PCG) regarding guidance and psychological counselling services, from the perspectives of both the administrators themselves and the school counsellors working alongside them. A qualitative research approach was adopted in the study; the descriptive phenomenology method was used as the research design. The study group consists of a total of 17 participants selected using maximum variation sampling. Eight of these participants are school administrators with degrees in counselling and guidance, whilst 9 are school counsellors working in the same institutions as these administrators. The administrators serve as principals or deputy principals in six different types of institutions: Regional Education Centres (REC), Anatolian High Schools, Science High Schools, Special Education Schools, Nursery Schools and Science and Art Centers (SAC). The participants comprised individuals who had completed undergraduate, postgraduate and doctoral-level education and had between 2 and 25 years of professional experience. Data were collected through semi-structured interviews; audio recordings were transcribed and Moustakas's six-stage phenomenological analysis process was applied. The reliability of the research was ensured through participant validation, peer debriefing, researcher reflection, thick description and research trail techniques. The research findings have been structured under six main themes. Within the theme of professional competence, it was observed that administrators with a degree in counselling and guidance were able to integrate their counselling knowledge and skills into their administrative role. In the theme of management approach, it was found that these administrators adopted a people-centred, relationship-based and participatory approach; they demonstrated a leadership style that granted professional autonomy to the counsellor. The 'collaboration and communication' theme revealed that, thanks to a shared professional language, communication between administrators and counsellors could be established in a more open and functional manner. The theme of professional relationship dynamics highlighted the empathy and collegial sensitivity afforded by a shared disciplinary background, whilst also revealing role conflict and intervention risk as a notable tension. In the theme of role and boundary management, it was observed that administrators with a counselling background consciously respected the professional boundaries of guidance teachers and protected counsellors from involuntary duties such as break supervision and clerical tasks outside their primary responsibilities. The theme of perceived effects revealed that administrators with a counselling background bring both distinct advantages such as empathy-driven school climate, professional support and student welfare and limitations, including heightened expectations, perceived authority weakness and empathy-policy tension. The research findings reveal that administrators with a background in counselling have distinct advantages in terms of awareness and sensitivity towards guidance services; however, these advantages do not fully translate into functional outcomes due to institutional and structural barriers. In light of these findings, it is recommended that subject-specific competence be taken into account when selecting school administrators, that measures be introduced to clarify the roles of administrators with a background in counselling and guidance, and that systemic measures be implemented to strengthen cooperation between school administration and the guidance service.
Benzer Tezler
- Orta dereceli okullarda görevli yönetici, öğretmen ve danışmanların ideal ve gerçek danışmanlık görev algıları
Başlık çevirisi yok
METİN PİŞKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ KUZGUN
- Liselerdeki yönetici, sınıf öğretmeni ve ders öğretmenlerinin psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine ilişkin beklentilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN DOĞAN
- Okul yöneticilerinin yaratıcılıkları ve yönetim tarzları ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between school administrators creativity and management styles
NERMİN SARIBAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2001
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İRFAN ERDOĞAN
- Lise öğrencilerinin okula yabancılaşmasında okul iklimi ve okulda iletişimin rolü
The role of school climate and communication in school on school alienation among high school students
MAHİR SULAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
- Eğitim öğretim sistemimizin otorite ve sorumluluk açısından değerlendirilmesi (ilk ve orta dereceli okullarda)
Başlık çevirisi yok
AHMET YAYLA