Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde uyku sorunları, uyku alışkanlıkları ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of sleep problems, sleep habits, and quality of life in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
- Tez No: 1021498
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA POLAT TÜYSÜZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı olan çocuk ve ergenlerde uyku sorunları, uyku alışkanlıkları ve yaşam kalitesinin çok boyutlu olarak değerlendirilmesi ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca uyku bozukluğu düzeyi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin ve bu değişkenlerin klinik ve sosyodemografik belirleyicilerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Kesitsel ve karşılaştırmalı tasarıma sahip bu çalışmaya 6–18 yaş aralığında toplam 300 olgu dahil edilmiştir (OSB: n=100, DEHB: n=100, sağlıklı kontrol: n=100). Tanılar DSM-5 ölçütlerine göre yapılandırılmış klinik görüşme ile doğrulanmıştır. Uyku sorunlarıÇocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) ve DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği ile, yaşam kalitesi Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) ile değerlendirilmiştir. Uyku alışkanlıkları sosyodemografik ve klinik veri formundaki ilgili maddelerle toplanmıştır. Belirti şiddeti DEHB için Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği, OSB için Çocukluk Çağı Otizm Derecelendirme Ölçeği (CARS) ve Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC) ile değerlendirilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun parametrik ve parametrik olmayan testler kullanılmış, değişkenler arası ilişkiler korelasyon analizi ile incelenmiş ve yordayıcı faktörleri belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: OSB ve DEHB gruplarında uyku sorunlarının sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Özellikle OSB grubunda toplam uyku süresinin daha kısa, uykuya dalma süresinin daha uzun ve gece uyanmalarının daha sık olduğu belirlenmiştir. DEHB grubunda ise geçuyanma ve gündüz uyuma örüntüsü ön plana çıkmıştır. Yaşam kalitesi puanlarının her iki klinik grupta da anlamlı düzeyde daha düşük olduğu, bu düşüşün OSB grubunda daha belirgin olduğu görülmüştür (p<0,001). Korelasyon analizlerinde uyku bozukluğu düzeyi ile yaşam kalitesi arasında anlamlı negatif ilişki saptanmıştır. Çoklu regresyon analizlerinde tanı grubu, uyku bozukluğu düzeyi, çocuğun psikiyatrik ilaç kullanımı ve annede psikiyatrik hastalık varlığı yaşam kalitesinin anlamlı yordayıcıları olarak bulunmuştur. Sonuç:DEHB ve özellikle OSB tanılı çocuk ve ergenlerde uyku sorunları yaygın ve çok boyutlu olup yaşam kalitesi ile yakından ilişkili önemli bir klinik faktördür. Uyku bozukluklarının değerlendirilmesi ve yönetimi, bu hasta grubunda klinik yaklaşımın temel bileşenlerinden biri olmalıdır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to comprehensively evaluate sleep problems, sleep habits, and quality of life in children and adolescents diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and Autism Spectrum Disorder (ASD), and to compare these findings with a healthy control group. Additionally, the relationship between sleep disturbances and quality of life, as well as their clinical and sociodemographic predictors, were investigated. Methods: This cross-sectional and comparative study included a total of 300 participants aged 6–18 years (ASD: n=100, ADHD: n=100, healthy controls: n=100). Diagnoses were confirmed according to DSM-5 criteria using structured clinical interviews. Sleep disturbances were assessed using the Sleep Disturbance Scale for Children(SDSC) and the DSM-5 Level 2 Sleep Disturbance Scale, and quality of life was evaluated with the Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL). Sleep habits were collected through the relevant items of the sociodemographic and clinical data form. Symptom severity was assessed with the Conners Parent Rating Scale for ADHD, and with the Childhood Autism Rating Scale (CARS) and the Autism Behavior Checklist (ABC) for ASD. Group comparisons were performed using appropriate statistical tests, correlations were analyzed, and multiple linear regression analyses were conducted to determine predictors. Results: Sleep problems were significantly higher in both ASD and ADHD groups compared to the control group(p<0.001). The ASD group exhibited shorter total sleep duration, longer sleep onset latency, and more frequent night awakenings. In the ADHD group, later wake times and daytime sleeping were more prominent. Quality of life scores were significantly lower in both clinical groups, particularly in the ASD group (p<0.001). A significant negative correlation was found between sleep disturbance levels and quality of life. Multiple regression analyses revealed that diagnostic group, sleep disturbance level, the child's use of psychiatric medication, and maternal psychiatric illness were significant predictors of quality of life. Conclusion: Sleep disturbances are common and multifactorial in children and adolescents with ADHD and especially ASD, and they are closely associated with quality of life. Assessment and management of sleep problems should be considered an essential component of clinical practice in this population.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve otizm spektrum bozukluğu olan hastalarda glial ve miyelin belirteçlerinin araştırılması
Investigation of glial and myelin markers in patients with attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
ÖZGE NUR YILMAZ
- Hafif düzeyde otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde sluggish cognitive tempo (yavaş bilişsel tempo) belirtileri: İlişkili bireysel ve ailesel özelliklerin belirlenmesi ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerle karşılaştırılması
Sluggish cognitive tempo symptoms in children and adolescents with mild autism: investigating associated individual and familial factors and comparing to children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
NAZAN EKİNCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Sağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- 3-10 yaş grubunda atipik otizm ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocuklarda duyu bütünleme eğitiminin duyu modülasyonuna olan etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of sensory integration education on sensory modulation in children diagnosed with atypic autism and attention deficit hyperactivity disorder in 3-10 years of group
BEGÜM BAŞCAN
- Dikkat eksikliği/ hiperaktivite bozukluğu, öğrenme bozukluğu ve otistik spektrum bozukluğu tanılı çocukların yaş ve cinsiyet açısından eşlenmiş sağlıklı kardeşlerinde sözel olmayan iletişim becerileri, empati düzeyleri, çevresel belirteçleri ile ilişkilerinin araştırılması: kontrollü bir araştırma
Evaluation of nonverbal communication skills, empathy levels and their relationships with peripheral markers in age and gender matched healty siblings of children in attention deficit hyperactivity disorder, learning disability and autism spectrum disorder: a controlled study
NURAN DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Zihin kuramı çerçevesinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların duygu tanıma ve diğer kişilerin zihinsel durumlarını temsil performansları
Emotion recognition of children with attention deficit and hyperactivity disorder as well as other's people's mental states' representative performance according to theory of mind
SARITA ELHADEF