Yapay zekâ destekli ders izlencesi tasarımı ve yenilikçi yaklaşımlar kapsamında geliştirilen çeviri etkinliklerinin çeviri eğitimi uygulamalarındaki yeri
Artificial intelligence assisted syllabus design and the role of translation activities developed within the scope of innovative approaches in translator training practices
- Tez No: 1021632
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DOLUNAY KUMLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Mütercim-Tercümanlık, Education and Training, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üretken yapay zekanın ortaya çıkmasıyla birlikte, çevirmenler artık metin üretmekten çok makine çevirilerini gözden geçirmekle daha fazla mesai harcamaktadır. Bu tez, ÜYZ destekli, görev temelli bir turizm çevirisi izlencesinin sınıf içi uygulamaları üzerinden, yaşanan teknolojik dönüşümün çeviri eğitimi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bu amaçla, Trakya Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık ikinci sınıf öğrencilerine sekiz derslik, ÜYZ destekli ve görev temelli bir turizm çevirisi modülü uygulanmıştır. Yapılandırılmış anketlerle toplanan nicel veriler, açık uçlu yanıtlar ve gözlem notlarıyla birlikte iç içe geçmiş karma desen üzerinden incelenmiştir. Kuramsal yapıyı sosyal yapılandırmacı pedagoji, PACTE çeviri edinci modeli, görev temelli öğrenme ve Teknoloji Kabul Modeli (TKM) oluşturmuştur. Modül boyunca en belirgin değişim öğrencilerin duruşunda görülmüştür. En dikkat çekici değişim, öğrencilerin ÜYZ'ye yaklaşımlarında gözlemlendi. Başlangıçta ÜYZ'nin çıktılarını hatasız çıktılar olarak değerlendiren öğrenciler, temkinli keşif ve kademeli benimseme aşamalarından geçtikten sonra, sonunda metinleri sorguladıkları ve kendi istemlerine göre yönlendirdikleri eleştirel bir farkındalık düzeyine ulaştılar. PACTE alt edinçleri de bu süreç boyunca eşzamanlı olarak gelişti. Ayrıca, teknolojinin kabul edilmesinin sosyal bağlamdan bağımsız olmadığı da gözlemlendi. Önyargı ve kapsayıcı dil üzerine yapılan ders sırasında ÜYZ'nin algılanan kullanım kolaylığı önemli ölçüde azaldı. Tezin kuramsal katkıları, üç modelin tek görgül tasarımda işletilmesi, insan-makine etkileşimi edincinin sınıf içindeki gelişimine ilişkin gözleme dayalı veriler ve TKM'ye eleştirel kabul boyutunun eklenmesi önerisidir. Sonuçlar, araç kullanımını öğretmekle yetinen bir eğitimin öğrencileri piyasa koşullarına bağlı operatörlere dönüştürme riskine işaret etmektedir. Araçların sınırlılıklarını ve toplumsal etkilerini tartışmaya açan izlence tasarımını mesleğin sürdürülebilirliği açısından bir gereklilik olarak öne çıkarmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the emergence of generative AI, translators now spend more time reviewing machine translations than producing text. This thesis examines the implications of this transformation for translation education through the classroom applications of a generative AI-supported, task-based tourism translation syllabus. To this end, an eight-lesson module was implemented for second-year English-Turkish Translation and Interpreting students at Trakya University. Quantitative data from structured questionnaires were analyzed alongside open-ended responses and observation notes in an embedded mixed-methods design. The theoretical framework was built on social constructivist pedagogy, the PACTE translation competence model, task-based learning, and the Technology Acceptance Model (TAM). The main change was in how students approached the AI. At first, they accepted its output as a finished product. Students passed through three stages of cautious exploration, gradual adoption and critical awareness. In the final lessons they questioned the texts and steered the AI with their own prompts. Their PACTE sub-competencies developed at the same time. Technology acceptance also proved inseparable from its social context. The AI's perceived ease of use dropped noticeably during the lesson on bias and inclusive language. The thesis's theoretical contributions include operationalizing three models within a single empirical design and presenting data on how humanmachine interaction competence develops in the classroom. It also proposes adding a critical acceptance dimension to TAM. The results warn that education limited to teaching tool usage risks turning students into market-dependent operators. A syllabus that questions the limitations and societal impacts of AI emerges as a necessity for the profession's future.
Benzer Tezler
- Nesnelerin interneti (IoT) destekli nano-STEM-GLASS etkinliklerinin tasarlanması ve uygulama sürecinin incelenmesi
Planning internet of things (IoT) aided nano-STEM-GLASS activities and studying the implementation process
İSMAİL ATEŞ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA ÜCE
- Yapay zeka destekli hazırlanan ders planlarının 7. sınıf öğrencilerinin maddenin yapısı ve özellikleri konusundaki başarılarına etkisi
The effect of artificial intelligence supported lesson plans on the achievement of 7th grade students on the stucture and properties of matter
İREM ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUTLU ŞAHİN
- Yapay zeka destekli müzik dersi aktivitelerinin öğrencilerin ders motivasyonlarına etkisi
The effect of artificial intelligence supported music lesson activities on students course motivation
OĞUZ KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OZAN GÜLÜM
- Sınıf öğretmenlerinin yapay zeka destekli ders planı tasarlama sürecine yönelik deneyimleri ve görüşleri
Classroom teachers' experiences and opinions on artificial intelligence-supported lesson plan design process
FERHAT KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALETTİN ÇELEBİ
- 5E modeline yönelik yapay zekâ destekli hazırlanan ders planlarının öğretmen görüşleri bağlamında incelenmesi
Investigation of artificial intelligence supported lesson plans prepared for the 5E model in the context of teacher opinions
SUDE NUR AKÇAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiFen ve Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM COŞTU