43 numaralı Mühimme Defteri (H. 988 / M. 1580): Transkripsiyon ve içerik değerlendirmesi (s. 109-192)
Transcription and evaluation of the 43rd register of Important Matters (H.988/M.1579-1580) (pp.109-192)
- Tez No: 1021673
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM BAŞARIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 43 numaralı Mühimme Defteri'nin 109-192. sayfaları arasında yer alan 205-348 numaralı kayıtları konu edinmektedir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu kayıtları Latin harflerine aktarmak ve defterin incelenen kısmı üzerinden Dîvân-ı Hümâyûn'un 988/1580 yılına ait karar ve yazışma gündemini değerlendirmektir. Bu çerçevede merkezî idarenin taşra, serhad ve diplomatik muhataplarla hangi meseleler etrafında ilişki kurduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ana kaynağı, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde A.DVN.MHM.d.43 koduyla kayıtlı olan 43 numaralı Mühimme Defteri'dir. İncelenen kısımda toplam 148 kayıt bulunmaktadır. Bu kayıtlar önce transkribe edilmiş, ardından belge türü, muhatap, mekân, konu başlığı ve ana tema bakımından tasnif edilmiştir. Defterdeki kayıtların büyük kısmı Dîvân-ı Hümâyûn'da alınan kararlar üzerine düzenlenen hükümlerdir. Bunun yanında Fransa kralı, İngiltere kraliçesi, Venedik doju, Kırım hanı, Erdel voyvodası ve Luristan hâkimi gibi siyasî muhataplara hitaben kaydedilmiş nâme-i hümâyûn suretleri de bulunmaktadır. Defterin incelenen kısmında adalet ve asayiş, askerî meseleler ve serhad siyaseti, idarî ve malî düzen, dinî-vakıf ve Haremeyn meseleleri ile diplomasi ve dış ilişkiler öne çıkan başlıklar arasındadır. Kayıtlar, Dîvân-ı Hümâyûn'un büyük askerî ve diplomatik meselelerin yanında reaya şikâyetleri, görevli denetimi, vakıf muhasebesi, Haremeyn hizmetleri, kale ve yol güvenliği, ticaret ve şehir düzeni gibi farklı konularla da ilgilendiğini göstermektedir. Bununla birlikte mühimme defterlerinin, karar ve yazışmaların deftere geçirilmiş suretlerini yansıttığı; ilgili emirlerin taşrada ne ölçüde uygulandığını tek başına göstermediği dikkate alınmalıdır. Bu yönüyle çalışma, 43 numaralı Mühimme Defteri'nin ilgili kısmını transkripsiyon ve muhteva değerlendirmesi yoluyla Osmanlı merkezî bürokrasisi, taşra idaresi, serhad siyaseti ve diplomatik yazışmalar açısından kullanılabilir bir kaynak hâline getirmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The 43rd Mühimme Register (AH 988 / AD 1580): Transcription and Content Evaluation (pp. 109-192) This thesis examines the records numbered 205-348 in pages 109-192 of the 43rd Mühimme Register. Its main aim is to transcribe these records into the Latin alphabet and to evaluate the agenda of decisions and correspondence reflected in this section of the register dated AH 988 / AD 1580. In this respect, the study tries to identify the issues around which the Ottoman central administration engaged with provincial, frontier and diplomatic addressees. The main source of the study is the 43rd Mühimme Register, preserved in the Ottoman Archives of the Presidency of State Archives under the catalogue code A.DVN.MHM.d.43. The examined section contains 148 records. These records were first transcribed and then classified according to document type, addressee, geographical reference, subject and main theme. Most of the records in the register are hüküm entries based on decisions taken in the Dîvân-ı Hümâyûn. The register also includes copies of nâme-i hümâyûn addressed to different political actors such as the king of France, the queen of England, the doge of Venice, the khan of Crimea, the voivode of Transylvania and the ruler of Luristan. The main themes in the examined section are justice and public order, military affairs and frontier politics, administrative and financial order, religious, waqf and Haremeyn-related matters, and diplomacy and foreign relations. The records indicate that the Dîvân-ı Hümâyûn dealt with major military and diplomatic issues as well as provincial complaints, the supervision of officials, waqf accounts, Haremeyn services, the security of fortresses and roads, trade and urban order. However, it should be kept in mind that mühimme registers reflect the recorded copies of decisions and correspondence; they do not, by themselves, show to what extent these orders were implemented in the provinces. In this sense, the thesis aims to make the examined part of the 43rd Mühimme Register usable for studies on Ottoman central bureaucracy, provincial administration, frontier politics and diplomatic correspondence through transcription and content evaluation.
Benzer Tezler
- 43 numaralı Mühimme defteri (H.988/ M.1580) transkripsiyon ve değerlendirmesi [s.1-108]
The transcription and evaluation of Mühimme register numbered 43 (988 By Hijri/1580 By Gregorion Calender)[Pages 1-108]
SEVİLAY SAKARYA
- 113 numaralı Mühimme Defteri'nin (H. 1112-1115/M. 1701-1703) transkripsiyon ve değerlendirmesi
Transcription and evaluation of nr. 113 Muhimme Book (H. 1112-1115/M. 1701-1703)
AYŞEGÜL ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
TarihCelal Bayar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALPAY BİZBİRLİK
- 1575-1600 yılları arasında Mühimme defterlerine göre merkez taşra ilişkileri: Halep eyaleti örneği
Between 1575 and 1600 central-provincial associations according to Mühimme register: Aleppo province sample
ÇAĞRI ONAR
- 43 numaralı Vidin şerʽiyye sicili'nin transkriptsiyon ve değerlendirilmesi (H. 1135 – 1136 / m. 1723 - 1724)
Transcryption and evaluation of Vidin şer'iyye registry of screw 43 (H. 1135 - 1136 / m. 1723 - 1724)
NEVZAT DEMİRCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ALTUNBAY
- 43 numaralı Kastamonu Şeriyye Sicilinin transkripsiyonu ve belge özetleri (s. 132-271)
Transcription and document summaries of Kastamonu Şer'iyye Sicili number 43 (p.132-271)
MÜCAHİT GÜZELSÖZ