Yüz yüze ve teknoloji tabanlı psikoeğitim programlarının duygu düzenleme ve bilişsel-duygusal farkındalık üzerindeki etkileri: Bir karma desen araştırması
The effects of face-to-face and technology-based psychoeducation programs on emotion regulation and cognitive-affective mindfulness: A mixed-methods study
- Tez No: 1021699
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİLE GAMZE YAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı yetişkinlerde, yüz yüze ve teknoloji tabanlı paralel psikoeğitim programlarının duygu düzenleme becerileri ve bilişsel-duygusal farkındalık düzeyleri üzerindeki etkilerini deneysel karma yöntem deseniyle karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu amaç çerçevesinde, araştırmanın nicel boyutunda, öntest-sontest-izleme ölçümlü kontrol gruplu yarı deneysel bir desen uygulanmış olup nitel boyutunda ise psikoeğitim deneyiminin katılımcılar tarafından nasıl anlamlandırıldığı derinlikli biçimde odak grup görüşmeleri ile araştırılmıştır. Araştırmanın nicel kısmındaki çalışma grubunu 45 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır (N = 45; yüz yüze grubu n = 15, teknoloji tabanlı grubu n = 15, kontrol grubu n = 15). Gruplar gönüllü katılımcılar arasından random atama ile oluşturulmuştur. Deney gruplarına psikoeğitim programları uygulanmış olup kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmanın iki psikoeğitim programı içerik, hedefler, oturum yapısı ve kazandırılması hedeflenen beceriler bakımından yapısal eşdeğerlik ilkesiyle tasarlanmıştır. Her iki program da beş oturumdan oluşmaktadır. Oturumlar, duygu farkındalığı, duygu düzenleme stratejileri, farkındalık becerileri, (ABCDEF tekniği ile) bilişsel yeniden yapılandırma modeli ve tepki düzenleme içeriklerini kapsamaktadır. Ölçme araçları ise, Bireysel Teknolojik Hazıroluş Ölçeği, Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği ve Bilişsel ve Duygusal Bilinçli Farkındalık Ölçeği-Revize'dir. Nicel veriler, R ve SPSS 26 programları aracılığıyla Doğrusal Karma Model (Linear Mixed Model [LMM]) kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz modeline grup, zaman ve grup × zaman etkileşimi sabit etkiler olarak; katılımcı düzeyindeki rastgele kesme noktası ve rastgele eğim ise rastgele etkiler olarak dâhil edilmiştir. Cinsiyet, kovaryant değişkeni olarak kontrol edilmiştir. Serbestlik dereceleri Kenward-Roger yöntemiyle düzeltilmiş ve Kısıtlı Maksimum Olabilirlik (Restricted Maximum Likelihood- REML) tahmin yöntemi kullanılmıştır. Nicel bulgular incelendiğinde, yüz yüze ve teknoloji tabanlı psikoeğitim programlarına katılan her iki deney grubunun kontrol grubuna kıyasla duygu düzenleme ve bilişsel-duygusal farkındalık puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdiği saptanmıştır. Kontrol grubunda ise iki değişken bağlamında da istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlemlenmemiştir. Bu değişimler, izleme ölçümünde korunmuş olup son test ile izleme testi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Deney grupları kendi içinde karşılaştırıldığında yüz yüze ve teknoloji tabanlı psikoeğitim programları arasında, duygu düzenleme ve bilişsel-duygusal farkındalık açısından ölçüm zamanlarının hiçbirinde istatistiksel olarak anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Bu bulgular temelinde, teknoloji tabanlı psikoeğitim programının yüz yüze programla karşılaştırılabilir düzeyde etkili olduğu söylenebilir. Araştırmanın nitel kısmındaki çalışma grubunu deney gruplarında yer alan 30 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır (N = 30; yüz yüze grubu n = 15, teknoloji tabanlı grubu n = 15). Nitel veriler ise, MAXQDA programı kullanılarak Refleksif Tematik Analiz (RTA) yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Nitel bulgulara göre, teknoloji tabanlı psikoeğitim programı temaları artan duygusal farkındalık, artan bilişsel farkındalık, duygu düzenleme, grup desteği, teknolojiyle zenginleşen öğrenme deneyimi ve beceri aktarımı ile günlük yaşama entegrasyon olarak yapılandırılmıştır. Yüz yüze psikoeğitim programı temaları ise duygusal farkındalık, duygu düzenleme repertuvarının genişlemesi, kabul ve öz-şefkatin gelişimi, grup ortamı ve güven ile öğrenilenlerin geleceğe ve çevreye aktarımı olarak yapılandırılmıştır. Her iki psikoeğitim grubunda da katılımcılar, edindikleri duygu düzenleme ve bilişsel-duygusal farkındalık becerilerini günlük yaşamın stresli anlarında işlevsel biçimde kullanabildiklerini ve bu kazanımları yakın çevrelerine aktardıklarını ifade etmiştir. Karma yöntem bağlamında nicel ve nitel bulguların karşılaştırmalı değerlendirmesi sonucu, nicel istatistiksel değişimlerin katılımcıların öznel deneyimleri tarafından tutarlı biçimde desteklendiği bulunmuştur. Bu bağlamda araştırma bulgularına göre, çalışmada kullanılan yapılandırılmış psikoeğitimlerin etkin bir araç olduğunu ve teknoloji tabanlı formatların erişilebilirlik, kapsayıcılık ve uygulama çeşitliliği açısından güçlü bir potansiyel taşıdığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to comparatively examine the effects of face-to-face and technology-based parallel psychoeducation programs on emotion regulation skills and cognitive-affective mindfulness levels in adults using an experimental mixed-methods design. Within this framework, a quasi-experimental design with pre-test-post-test-follow-up measurements and a control group was applied in the quantitative dimension of the research, while the qualitative dimension investigated how participants interpreted the psychoeducation experience in depth through focus group interviews. The study group consisted of 45 university students (N = 45; face-to-face group n = 15, technology-based group n = 15, control group n = 15). The groups were formed by random assignment from among volunteer participants. Psychoeducation programs were applied to the experimental groups, while no intervention was provided to the control group. The two psychoeducation programs in the research were designed according to the principle of structural equivalence in terms of content, objectives, session structure, and the skills to be acquired. Both programs consisted of five sessions. The sessions covered topics such as emotion mindfulness, emotion regulation strategies, mindfulness skills, cognitive restructuring (using the ABCDEF technique), and response modulation. The assessment tools were the Technological Readiness Index, the Emotion Regulation Skills Questionnaire, and the Cognitive-Affective Mindfulness Scale-Revised. A Linear Mixed Model (LMM), using R and SPSS 26, was used to analyze quantitative data, incorporating fixed effects of group, time, and group × time interaction, as well as random intercepts and random slopes at the participant level. Gender was controlled for as a covariate. Degrees of freedom were corrected using the Kenward-Roger method, and the Restricted Maximum Likelihood (REML) estimation method was employed. Quantitative findings revealed that both experimental groups participating in face-to-face and technology-based psychoeducational programs showed statistically significant increases in emotion regulation and cognitive-affective mindfulness scores compared to the control group. No statistically significant changes were observed in the control group in either of these variables. These changes were preserved in the follow-up measurement, and no statistically significant difference was found between the post-test and the follow-up test. When the experimental groups were compared within themselves, no statistically significant difference was found between the face-to-face and technology-based psychoeducation programs in terms of emotion regulation and cognitive-affective mindfulness at any of the measurement times. Based on these findings, it can be said that the technology-based psychoeducation program is comparable in effectiveness to the face-to-face program. The qualitative study group consisted of 30 university students from the experimental groups (N = 30; face-to-face group n = 15, technology-based group n = 15). Qualitative data were analyzed using the Reflexive Thematic Analysis (RTA) approach with the MAXQDA software. According to the qualitative findings, the themes of the technology-based psychoeducation program were structured as increased cognitive awareness, emotion regulation, group support, technology-enriched learning experience and skill transfer, and integration into daily life. The themes of the face-to-face psychoeducation program were structured as emotional awareness, expansion of the emotion regulation repertoire, development of acceptance and self-compassion, group environment and trust, and the transfer of what was learned to the future and the environment. In both psychoeducation groups, participants stated that they were able to functionally use the emotion regulation and cognitive-affective mindfulness skills they acquired during stressful moments in daily life and that they transferred these gains to their close environment. A comparative evaluation of quantitative and qualitative findings within the context of mixed methods revealed that quantitative statistical changes were consistently supported by the participants' subjective experiences. In this context, according to the research findings, the structured psychoeducation used in the study is an effective tool, and technology-based formats suggest meaningful potential in terms of accessibility, inclusivity, and application diversity.
Benzer Tezler
- İnternet tabanlı bankacılığın birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım teorisi çerçevesinde incelenmesi: SMMM'ler üzerine bir araştırma
Investigation of internet-based banking within the framework of unified technology acceptance and usage theory: A research on financial advisors
GÜLCAN TANRIKULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇELİKKOL
- Teknoloji destekli proje tabanlı öğrenme yönteminin kavramsal anlama düzeyine ve bilimsel düşünme alışkanlıklarına etkisi
The effect of a technology-supported project-based learning method on conceptual understanding level and scientific habits of mind
ZEYNEP BETÜL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN BAĞ
- Fen bilimleri öğretmenlerinin COVID-19 döneminde uzaktan eğitim ve sonrasındaki yüz yüze eğitime geçiş süreçleri hakkındaki görüşleri
Views of science teachers on transition to distance education and afterwards face-to-face education in the COVID-19 period
SEHER TOĞANTEMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA KEÇECİ
- Türkiye'de turizm tüketicilerinin NFC tabanlı mobil teknolojilere yönelik tutum ve kabulü üzerine uygulamalı bir araştırma ve model önerisi
An applied research and model proposal on the attitudes and acceptance of tourism consumers towards NFC-based mobile technologies in Turkey
BİLGEN AKMERMER
- The effects of an online course designed on mobile technologies on the use of ict skills, attitudes and self-efficacy of FL instructors
Mobil teknolojiler üzerine dizayn edilmiş çevrimiçi kursun İngilizce öğretmenlerinin teknoloji kullanımlarına ve öz yeterliliklerine etkileri
ÖZLEM ZENGİN
Doktora
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERAL AKSU