Meta-Otobiyografik Hatırlama Ölçeği'nin (MOHÖ) Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi
The Turkish adaptation and psychometric evaluation of the Meta-Autobiographical Remembering Questionnaire (MARQ)
- Tez No: 1021789
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ÖZDEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Doğrulayıcı faktör analizi, Keşfedici faktör analizi, Otobiyografik bellek, Yapısal geçerlik, Üstbiliş, Confirmatory factor analysis, Exploratory factor analysis, Autobiographical memory, Construct validty, Metacognitive
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bireylerin hatırlamaya ilişkin metabilişsel inançlarını değerlendiren ve Matsumoto ve Watson (2025) tarafından geliştirilen Meta- Otobiyografik Hatırlama Ölçeği'nin (MOHÖ; özgün adıyla Meta-Autobiographical Remembering Questionnaire, MARQ) Türkçeye uyarlanması ve Türk yetişkin örnekleminde psikometrik özelliklerinin incelenmesidir. Meta-otobiyografik hatırlama, bireylerin otobiyografik anılarına ve bu anıları hatırlama süreçlerine ilişkin metabilişsel inançlarını ifade etmektedir. Araştırmanın örneklemini, yaşları 18 ile 63 arasında değişen toplam 495 yetişkin katılımcı (N = 495) oluşturmuştur. Yapı geçerliği, çapraz doğrulama amacıyla veri setinin rastgele bölündüğü iki bağımsız alt örneklemde sınanmış; açımlayıcı faktör analizi (AFA) 241, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ise 240 katılımcıyla yürütülmüştür. Güvenirlik, iç tutarlık katsayıları ve testtekrar test (n = 127) yöntemiyle değerlendirilmiştir. Ayrıca ölçüt ilişkili geçerlik kapsamında travma sonrası stres belirtileri, depresif belirtiler, düşünce baskılama, dissosiyatif yaşantılar ve ruminasyon ile ilişkiler incelenmiştir. AFA sonucunda ölçeğin Türkçe formunda üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir: MOHÖ-Olumsuz Disregülasyon, MOHÖ-Olumlu Anı İşlevsizliği ve MOHÖ-Olumsuz Kaçınma. DFA, kuramsal gerekçeyle oluşturulan nihai modelin iyi düzeyde uyum sergilediğini göstermiştir (Robust CFI = .963, Robust TLI = .955, Robust RMSEA = .056, %90 GA [.043, .069], SRMR = .068). Ölçeğin tümü için iç tutarlık yüksek bulunmuştur (Cronbach α = .905, McDonald ω = .895); alt boyut katsayıları .83 ile .91 arasında değişmiştir. Test-tekrar test güvenirliği orta düzeydedir (ICC = .705). Ölçüt ilişkili geçerlik kapsamında MOHÖ toplam puanı travma sonrası stres belirtileri, depresif belirtiler, düşünce baskılama ve olumsuz ruminasyonla beklenen yönde pozitif ilişkiler göstermiş; olumlu anı hatırlamaya ilişkin işlevsel olmayan inançlar boyutu ise depresif belirtilerle pozitif, olumlu ruminasyonla negatif yönde ilişkilenmiştir. Bulgular bir bütün olarak, MOHÖ Türkçe formunun meta-otobiyografik hatırlamaya ilişkin metabilişsel inançları değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of the present study was to adapt the Meta-Autobiographical Remembering Questionnaire (MARQ), developed by Matsumoto and Watson (2025) to assess individuals' metacognitive beliefs about remembering, into Turkish and to examine its psychometric properties in a Turkish adult sample. Meta-autobiographical remembering refers to individuals' metacognitive beliefs regarding their autobiographical memories and the processes through which these memories are remembered. The sample consisted of 495 adult participants aged between 18 and 63 years (N = 495). Construct validity was examined in two independent subsamples obtained by randomly splitting the data set for cross-validation purposes. Exploratory factor analysis (EFA) was conducted with 241 participants, and confirmatory factor analysis (CFA) was conducted with 240 participants. Reliability was evaluated through internal consistency coefficients and test-retest reliability (n = 127). In addition, criterion-related validity was examined through associations with posttraumatic stress symptoms, depressive symptoms, thought suppression, dissociative experiences, and rumination. The EFA revealed a three-factor structure for the Turkish form of the scale: MARQ-Negative Dysregulation, MARQ-Positive, and MARQ-Negative Avoidance. The CFA showed that the final theoretically justified model demonstrated good model fit (Robust CFI = .963, Robust TLI = .955, Robust RMSEA = .056, 90% CI [.043, .069], SRMR = .068). Internal consistency was high for the total scale (Cronbach's α = .905, McDonald's ω = .895), and the internal consistency coefficients of the subscales ranged from .83 to .91. Test-retest reliability indicated moderate temporal stability (ICC = .705). Within the scope of criterionrelated validity, the total MARQ score showed positive associations with posttraumatic stress symptoms, depressive symptoms, thought suppression, and negative rumination in the expected directions. In addition, the dimension reflecting dysfunctional beliefs about remembering positive memories was positively associated with depressive symptoms and negatively associated with positive rumination. Overall, the findings support that the Turkish form of the MARQ is a valid and reliable measurement tool for assessing metacognitive beliefs related to meta-autobiographical remembering.
Benzer Tezler
- The Emergence and developmental progress of autobiographical memory
Otobiyografik belleğin ortaya çıkışı ve gelişimsel süreci
JALE KAZEZ
- İstanbul deniz mekanları dönüşümlerinin kolektif bellek bakışıyla incelenmesi: Florya Kıyısı örneği
Examination of the transformations of istanbul coastal spaces from a collective memory perspective: The case of Florya coastal spaces
ELİF SELEN ERGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA ERKÖK
- Sözlü tarih yöntemiyle hacettepe üniversitesi iç mimarlık ve çevre tasarımı bölümü'nün“kurucu ethos”unun belgelenmesi ve değerlendirilmesi
Documentation and evaluation of the“founding ethos”of the department of interior architecture and environmental design at hacettepe university using the oral history method
ÖZLEM BAYSAL
Doktora
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonHacettepe Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE SAYIL ONARAN
- Changing stories: Realism and postmodernizm in Doris Lessing`s novels
Başlık çevirisi yok
REZZAN SİLKÜ(KOCAÖNER)
- Kuir ikon kimliğin günümüz sanatına yansımaları: Zeki Müren örneği
Reflections of queer icon identity in contemporary art: Zeki Müren example
NURAN LEYLA ERSEN KILINÇKAYA
Doktora
Türkçe
2022
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU YETİŞKİN DOĞRUSÖZ
