İbn Teymiyye' de insan fiilleri
Human acti̇ons i̇n Ibn Taymi̇yya
- Tez No: 1021865
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM TOPRAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kelam, Islamic theology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sinop Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İbn Teymiyye'nin insan fiilleri meselesine yaklaşımını kelâmî tartışmalar bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. İslâm düşünce tarihinde insan fiilleri konusu; kader, irade, kudret, istitaat, kesb, teklif ve sorumluluk gibi temel meselelerle doğrudan ilişkilidir. Bu sebeple çalışma, insanın fiillerinde nasıl bir konuma sahip olduğu, Allah'ın yaratması ile kulun irade ve kudreti arasındaki ilişkinin nasıl açıklanabileceği soruları etrafında şekillenmiştir. Araştırmada öncelikle İbn Teymiyye'nin hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri ele alınmış; ardından Cebriyye, Mu'tezile, Eş'arîyye, Mâtürîdiyye kelâm ekollerinin ve Selefiyye'nin insan fiilleri konusundaki temel görüşleri incelenmiştir. Daha sonra İbn Teymiyye'nin insan fiilleri, kudret, irade, istitâat, teklîf-i mâ lâ yutâk ve kesb kavramlarına dair değerlendirmeleri ortaya konulmuştur. Çalışmada ayrıca onun kelâm ekollerine yönelttiği eleştiriler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. İbn Teymiyye'ye göre insan fiilleri Allah'ın yaratmasından bağımsız olduğu düşünülemez. Bununla birlikte kul, fiillerinde tamamen etkisiz ve zorunlu bir varlık da değildir. İnsan, Allah'ın kendisinde yarattığı irade ve kudretle fiillerini tercih eder ve bu sebeple yaptıklarından sorumlu olur. Bu yaklaşım, bir yandan Allah'ın mutlak yaratıcı oluşunu korurken diğer yandan insanın sorumluluğunu temellendirmeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, İbn Teymiyye'nin insan fiilleri konusundaki görüşlerini kelâm ekolleriyle karşılaştırmalı biçimde ortaya koymayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine Ibn Taymiyya's approach to the issue of human acts within the context of theological debates in kalām. In the history of Islamic thought, the question of human acts is directly related to fundamental concepts such as divine decree (qadar), will (irādah), power (qudrah), capacity (istiṭāʿah), acquisition (kasb), moral obligation (taklīf), and responsibility. For this reason, the study is shaped around the questions of what position human beings occupy in relation to their acts and how the relationship between Allah's creation and the agent's will and power can be explained. The research first discusses Ibn Taymiyya's life, scholarly personality, and works. It then examines the basic views of the Jabriyya, Muʿtazila, Ashʿariyya, and Māturīdiyya theological schools, as well as the Salafiyya, concerning human acts. Subsequently, Ibn Taymiyya's evaluations regarding human acts, power, will, capacity, obligation beyond one's ability (taklīf mā lā yuṭāq), and acquisition are presented. The study also comparatively addresses his criticisms of these theological schools. According to Ibn Taymiyya, human acts cannot be considered independently of Allah's creation. However, the agent is not a completely passive or compelled being in his acts. Humans choose their acts through the will and power that Allah creates within them, and for this reason they are responsible for what they do. This approach aims, on the one hand, to preserve Allah's absolute role as Creator and, on the other hand, to ground human responsibility. In conclusion, this study seeks to present Ibn Taymiyya's views on the issue of human acts in comparison with the theological schools.
Benzer Tezler
- İbn Kayyim el-Cevziyye'de nefis terbiyesi
Self-discipline according to Ibn Qayyim al-Jawziyya
ÖMER FARUK LAFAKOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEHMİ SOĞUKOĞLU
- İslam felsefesinde Tanrı kanıtlamaları ve İbn Teymiyye'nin fıtrat delili
Evidences of God in Islamic philisophy and Ibn Tammiyya's proof of creation
MEHMET SABIR ŞAYBAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
FelsefeYüzüncü Yıl ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN BİRCAN
- Kâdî Abdülcebbâr ve İbn Teymiyye'nin nübüvvet tasavvuru
Qadi Abd al-Jabbar and Ibn Taymiyyah's conception of prophethood
ABDULLAH UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinUşak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN ULUTAŞ