Çocuğa görelik ilkeleri çerçevesinde çeviri stratejileri: Oz Büyücüsü çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi
Translation strategies within the framework of child-oriented principles: A comparative study of the Wonderful Wizard of Oz translations
- Tez No: 1022320
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM BALKUL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Erek odaklı çeviri yaklaşımı, Türkçe çeviri, Çocuk edebiyatı, Target oriented approach to translation, Turkish translation, Children’s literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocuk edebiyatı çevirisinde kullanılan stratejiler, çocukların edebiyatla kurdukları ilişkiyi biçimlendirmede önemli bir rol oynamaktadır. Bu ilişki, çocukların metni alımlama biçimlerini etkilediği gibi dilsel, bilişsel, kültürel ve davranışsal gelişimlerine de katkı sağlamaktadır. Bu doğrultuda yürütülen çalışma, çevirmenin stratejik müdahaleleriyle şekillenen bir yeniden yazım süreci olan çocuk edebiyatı çevirisine odaklanmaktadır ve çeviri stratejilerini çocuğa görelik ilkeleri çerçevesinde incelemektedir. Çocuk okuru kendine özgü gelişimsel özelliklere sahip etkin bir alımlayıcı olarak konumlandıran bu araştırma, sözdizimsel, anlamsal ve pragmatik çeviri stratejilerinin çocukların metni anlama süreçlerini, dilsel yeterliliklerini ve kültürel öğrenmelerini nasıl şekillendirdiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hipotezi, çeviri stratejilerinin çocuk odaklı ilkeler doğrultusunda uygulanmasının çocuk okurun metni daha etkin biçimde anlamasını sağladığı ve gelişimini desteklediği yönündedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, çeviri stratejileri ve çocuğa görelik ilkeleri temelinde oluşturulmuştur. Bu bağlamda Chesterman'ın (1997) çeviri stratejileri sınıflandırması ele alınmış, ayrıca alan yazın değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra Piaget (1999) ile Vygotsky'nin (1978, 1986) kuramsal yaklaşımlarından da yararlanılmıştır. Araştırmada L. Frank Baum'un The Wonderful Wizard of Oz adlı eseri ile iki farklı Türkçeye çevirisi veri seti olarak belirlenmiş ve nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Seçilen metin kesitleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve bulgular çocuğa görelik ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, çocuklara yönelik uygun bir çeviri anlayışının kaynak metne bağlılık ile çocuk okurun gelişimsel ihtiyaçları arasında dengeli bir strateji kullanımını gerektirdiğini göstermektedir. Metin içi ve dışı unsurları birlikte ele alan çalışma, çocuk merkezli çeviri stratejilerinin incelenmesine yönelik bir model de sunmaktadır. Bununla birlikte araştırma Amerikan-Türk kültürel bağlamı ve seçilen metinlerle sınırlıdır. Genel olarak çalışma, çocuk odaklı çeviri stratejilerinin çocukların gelişimini desteklemedeki önemini ortaya koymaktadır
Özet (Çeviri)
Translation strategies in children's literature play an important role in shaping children's relationship with literature. This relationship affects how children interpret texts and also contributes to their linguistic, cognitive, cultural, and behavioral development. In this context, the study focuses on children's literature translation as a rewriting process shaped by the translator's interventions and examines translation strategies within the child-oriented principles. Positioning the child readers as active readers with unique developmental characteristics, this research aims to show how syntactic, semantic, and pragmatic strategies influence children's reading comprehension, language competence, and cultural learning. The main hypothesis is that using child-oriented translation strategies helps children understand texts more effectively and supports their development. The theoretical framework is based on translation strategies and child-oriented principles. Chesterman's (1997) classification is used, and relevant literature is reviewed. The study also draws on Piaget's (1999) and Vygotsky's (1978, 1986) theories of cognitive and language development. The study analyzes L. Frank Baum's The Wonderful Wizard of Oz and its two Turkish translations. It adopts a qualitative design, and selected text passages are examined through comparative analysis. The findings are evaluated within the childoriented principles. The results indicate that translating for children requires a balanced use of strategies that consider both loyalty to the source text and the developmental needs of child readers. By considering textual and paratextual factors, the study also offers a model for analyzing the child-oriented translation strategies. However, the study is limited to the American–Turkish cultural setting, the English–Turkish language pair, and the selected texts. In general, it highlights the importance of child-oriented translation strategies in supporting children's development.
Benzer Tezler
- Gaziantep Devlet Tiyatrosunda sahnelenen çocuk tiyatrosu metinlerinin çocuğa görelik ilkeleri bağlamında incelenmesi (2015-2019)
Review of children's theater texts staged in Gaziantep State Theater in the context of principles of child appropriateness (2015-2019)
ALİ OSMAN DEMİRAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR ŞİMŞEK
- Yaşam öyküsü (biyografi) türündeki çocuk kitaplarının“çocuğa görelik”ilkesi bakımından incelenmesi
An analysis of children's books in the life story (biography) type in terms of“relativity to child”
RABİA AKÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNA CANLI
- Li gor pîvanên edebîyata zarokan nirxandina çîrokên zarokan yên kurmancîya bakur
Kuzey Kürtçesine ait çocuk öykülerinin çocuk edebiyatı ölçütleri bağlamında değerlendirilmesi
AYDIN MERAL
Yüksek Lisans
Kürtçe
2024
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN SUBAŞI
- Dini içerikli çocuk kitaplarında yazarın çocuğa bakışının incelenmesi: Peygamber hikâyeleri örneği
An evaluation of authors' viewpoint on children in the religious children's books: An example of prophet stories
HATİCE NUR CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REMZİYE EGE
- Naki Tezel'in“Türk Masalları”adlı kitabının çocuk edebiyatının temel ilkeleri bakımından incelenmesi
An investigation of Naki Tezel's“Turkish Tales”book in terms of the basic principles of children's literature
ERHAN KILIÇASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REZAN KARAKAŞ