Aile hekimliği asistanlarının egzersiz yapma, planlama ve zamanlama durumları ile egzersiz reçeteleme davranışları
Exercise practice, planning and timing status of family medicine residents, and exercise prescribing behaviors
- Tez No: 1022527
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Egzersiz Planlama ve Zamanlama, Egzersiz Reçetesi, Family Medicine, Exercise Planning And Scheduling, Exercise Prescription
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Ankara'da eğitim görmekte olan aile hekimliği asistanlarının egzersiz yapma, egzersizi planlama ve zamanlama durumları ile egzersiz reçeteleme davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada ayrıca asistan hekimlerin fiziksel aktivite alışkanlıklarının, hastalara yönelik egzersiz danışmanlığı uygulamalarına etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Egzersiz reçetesi düzenleme sıklığı, danışmanlık için ayrılan süre ve koruyucu sağlık hizmetlerine yönelik yaklaşımlar araştırılmıştır. Bunun yanında egzersiz danışmanlığı uygulamalarını etkileyebilecek sosyodemografik özellikler, çalışma koşulları ve eğitim durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda aile hekimliği uzmanlık eğitiminde egzersiz danışmanlığına yönelik gereksinimlerin ortaya konulması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 07.01.2026–08.04.2026 tarihleri arasında Ankara'da eğitim görmekte olan aile hekimliği asistan doktorları ile yürütülen kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışmaya gönüllü olarak katılan 277 asistan doktor dahil edilmiştir. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, Egzersiz Planlama ve Zamanlama Ölçeği ve egzersiz danışmanlığı ile egzersiz reçeteleme davranışlarını değerlendiren anket formu aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi ve Ki-kare testi kullanılmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan asistanların %62,1'i kadın, %60,6'sı 36 yaş ve altındadır. Katılımcıların %61,7'sinin hekimlik süresinin 10 yıl ve altında olduğu belirlenmiştir. Asistanların yalnızca %33,9'unun düzenli egzersiz yaptığı, düzenli egzersiz yapanların haftalık ortalama egzersiz süresinin 3,67±3,33 saat olduğu saptanmıştır. Katılımcıların günlük muayene ettikleri hasta sayısı ortalama 60,58±27,78 olarak bulunmuştur. Egzersiz reçetesi düzenleme sıklığı değerlendirildiğinde, katılımcıların %43,6'sının nadiren, %21,7'sinin ise hiç egzersiz reçetesi düzenlemediği görülmüştür. Hastalara egzersiz danışmanlığı için ayrılan sürenin çoğunlukla 5 dakikanın altında olduğu (%66,9), %14,4'ünün ise bu konuya hiç zaman ayırmadığı belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların %78,3'ünün egzersiz reçetesi konusunda herhangi bir eğitim almadığı saptanmıştır. Kadın asistanların ölçek puanlarının erkeklerden anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,014). Sigara kullanmayanların ölçek puanlarının sigara kullananlara göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p=0,004). Düzenli egzersiz yapan asistanların ölçek puanlarının, düzenli egzersiz yapmayanlara göre belirgin şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Bunun yanında egzersiz reçetesi düzenleme sıklığı arttıkça ve danışmanlık için ayrılan süre uzadıkça ölçek puanlarının anlamlı şekilde yükseldiği belirlenmiştir (p<0,001). Egzersiz danışmanlığı uygulamalarına ilişkin değerlendirmede, düzenli egzersiz yapan hekimlerin hastalara fiziksel aktivite önerme, egzersiz alışkanlığını sorgulama ve egzersiz reçetesi düzenleme davranışlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Asistanlık süresine göre yapılan değerlendirmede ikinci yıl asistanlarının ölçek puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,006). Ayrıca düzenli egzersiz alışkanlığını sorgulama ve hastaların antropometrik ölçümlerini alma davranışları açısından asistanlık yılları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p=0,007). Katılımcıların önemli bir kısmı yoğun hasta sayısı, zaman yetersizliği ve egzersiz reçetesi konusunda bilgi eksikliğini danışmanlık uygulamalarını zorlaştıran temel etkenler arasında belirtmiştir. Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının kişisel egzersiz alışkanlıkları ve egzersizi planlama becerileri ile egzersiz reçeteleme davranışları arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Düzenli egzersiz yapan ve egzersizini planlayabilen hekimlerin hastalara fiziksel aktivite danışmanlığı verme konusunda daha aktif oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte yoğun hasta yükü, zaman kısıtlılığı ve egzersiz reçetesi konusunda eğitim eksikliği, koruyucu sağlık hizmetlerinin uygulanmasını sınırlayan önemli etkenler olarak öne çıkmaktadır. Bu nedenle aile hekimliği uzmanlık eğitiminde egzersiz reçetesi ve fiziksel aktivite danışmanlığına yönelik eğitimlerin artırılması, hekimlerin fiziksel aktivite yapabilecekleri uygun çalışma ortamlarının oluşturulması ve hasta yoğunluğunu azaltmaya yönelik düzenlemelerin yapılması gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study was conducted to evaluate the relationship between exercise habits, exercise planning and scheduling status, and exercise prescription behaviors among family medicine residents receiving training in Ankara. In addition, it aimed to examine the effects of residents' personal physical activity habits on exercise counseling practices provided to patients. The frequency of exercise prescription, the time allocated for counseling, and approaches toward preventive health services were also investigated. Furthermore, sociodemographic characteristics, working conditions, and educational status that might affect exercise counseling practices were evaluated. Based on the findings obtained, it was aimed to identify the needs related to exercise counseling in family medicine residency training. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between 07.01.2026 and 08.04.2026 among family medicine residents receiving training in Ankara. A total of 277 volunteer resident physicians were included in the study. Data were collected using a sociodemographic data form prepared by the researchers, the Exercise Planning and Scheduling Scale, and a questionnaire evaluating exercise counseling and exercise prescription behaviors. Descriptive statistics, Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis test, Spearman correlation analysis, and Chi-square test were used for statistical analyses, and p<0.05 was considered statistically significant. Results: Among the participants, 62.1% were female and 60.6% were aged 36 years or younger. It was determined that 61.7% of the participants had been practicing medicine for 10 years or less. Only 33.9% of the residents reported engaging in regular exercise, and the mean weekly exercise duration among those exercising regularly was 3.67±3.33 hours. The average number of patients examined daily was 60.58±27.78. Regarding exercise prescription frequency, 43.6% of the participants reported prescribing exercise rarely, while 21.7% stated that they never prescribed exercise. The majority of participants (66.9%) allocated less than 5 minutes for exercise counseling, and 14.4% reported allocating no time at all for this purpose. Additionally, 78.3% of the participants had not received any formal education on exercise prescription. Female residents had significantly higher Exercise Planning and Scheduling Scale scores compared to males (p=0.014). Non-smokers had significantly higher scale scores than smokers (p=0.004). Residents who exercised regularly had significantly higher scale scores than those who did not exercise regularly (p<0.001). Moreover, scale scores increased significantly as the frequency of exercise prescription and the duration allocated for counseling increased (p<0.001). In the evaluation of exercise counseling practices, physicians who exercised regularly were found to more frequently recommend physical activity, question patients about exercise habits, and prescribe exercise. According to residency year, second-year residents had significantly higher scale scores (p=0.006). Significant differences were also found among residency years regarding questioning patients about regular exercise habits and obtaining anthropometric measurements (p=0.007). A considerable proportion of participants identified high patient load, lack of time, and insufficient knowledge regarding exercise prescription as major barriers to exercise counseling practices. Conclusion: A significant relationship was found between family medicine residents' personal exercise habits, exercise planning skills, and exercise prescription behaviors. Physicians who exercised regularly and were able to plan their exercise routines were more active in providing physical activity counseling to patients. However, heavy patient workload, limited consultation time, and insufficient education on exercise prescription emerged as important barriers limiting the implementation of preventive healthcare services. Therefore, increasing education on exercise prescription and physical activity counseling during family medicine residency training, creating suitable environments that support physicians' physical activity, and reducing patient workload are considered necessary.
Benzer Tezler
- Aile hekimliği asistanlarının fiziksel aktivite durumları ve egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki bilgi tutum ve davranışları
Knowledge attitudes and behaviors of family medicine assistants about physical activity status and exercising recipe
AYŞE TUĞBA UÇAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY SARI
DOÇ. DR. TARIK EREN YILMAZ
- Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği kliniğindegörevli asistanlarının egzersiz reçetesi düzenleme konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes, and behaviors of residents working at the Family Medicine Clinic of Adana City Training and Research Hospital regarding the prescription of exercise
METEHAN DEMİRALP
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. MERTHAN TUNAY
- Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının kardiyovasküler hastalık risk faktörleri konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Assesment of family medicine residents' knowledge and attitudes about cardiovascular disease risk factors in Ankara
MERVE TARAKCI TARĞAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. İSMAİL KASIM
- Türkiye'de görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin bel ağrısı hakkında bilgi ve uygulamaları
Knowledge and practices of family medicine residents working in Turkey about low back pain
KADİR ALKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÜNAL
- İzmir'de görev yapan aile hekimliği asistan hekimlerinin internet bağımlılık düzeylerinin ve internet kullanımına etki eden faktörlerin belirlenmesi
Determination of internet addiction levels and factors affecting internet usage among family medicine assistant physicians working in İzmir
EREN TALAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. BAKİYE NURDAN TEKGÜL