Geri Dön

İnsan odaklı bir örgütlenme modeli olarak sosyokrasinin uygulandığı iki okul üzerine bir durum çalışması

Sociocracy as a human-centered organizational model: A case study of two schools implementing sociocracy

PDF İndir

  1. Tez No: 1022637
  2. Yazar: HALE BETÜL AKINCI TANYILDIZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRE ER
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, sosyokratik yönetişim ilkelerinin uygulandığı Başka Bir Okul Mümkün (BBOM) okullarında okul kültürünün ve karar alma süreçlerinin nasıl şekillendiğini, bu süreçlerin öğretmen deneyimlerinde nasıl anlam kazandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, okulları açık sistemler olarak ele alan kuramsal yaklaşım ile sosyokrasinin katılımcı, dağıtılmış ve rızaya dayalı yönetişim anlayışını birlikte değerlendirmektedir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla ve iç içe geçmiş tek durum desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu BBOM okullarında görev yapan öğretmenler ve okul yöneticileri oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler, gözlem, doküman incelemesi ve alan notları aracılığıyla toplanmış, yansıtıcı tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, okul kültürü ile karar alma süreçlerinin sosyokratik yönetişim uygulamaları aracılığıyla karşılıklı biçimde üretildiğini göstermektedir. Çocukların okul yaşamında söz sahibi bireyler olarak kabul edilmesi, eşdeğerliliği, açık iletişimi ve ihtiyaçların ifade edilmesini destekleyen bir kültürel ortamın oluşmasına katkı sağlamaktadır. Çemberler, okul meclisleri, geri bildirim mekanizmaları ve içermeci karar alma uygulamaları, farklı görüşlerin duyulmasına ve itirazların karar süreçlerine dâhil edilmesine imkân sağlamaktadır. Öğretmenlerin örgütsel ve pedagojik kararlara etki edebilme alanlarının genişlediği, liderliğin ise yönetici konumuyla sınırlı kalmayarak kolaylaştırıcılık, koordinasyon ve sorumluluk paylaşımı üzerinden farklı aktörler arasında dağıtıldığı görülmüştür. Bu yapı, psikolojik güvenlik, aidiyet, kolektif sorumluluk ve ortak anlam üretiminin güçlenmesine katkıda bulunmaktadır. Bununla birlikte bulgular, katılımcı ve yatay yönetişimin sürdürülebilirliğinin belirli örgütsel koşullara bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Karar süreçlerinin uzaması, toplantı ve koordinasyon yükünün artması, duygusal emek gereksinimi ve rol sınırlarının belirsizleşmesi modelin başlıca güçlükleri arasında yer almaktadır. Okulların mevzuat, veli beklentileri, toplumsal çevre ve dış ağlarla kurdukları ilişkiler, sosyokratik ilkelerin bağlamsal koşullara göre uyarlandığını göstermektedir. Bu süreçte geri bildirimlerin değerlendirilmesi ve uygulamaların yeniden düzenlenmesi, okulların örgütsel öğrenme ve uyum kapasitesini güçlendirmektedir. Sonuç olarak sosyokrasi, eğitim örgütlerinde yetki ve sorumlulukların paylaşılmasını destekleyen insan odaklı bir yönetişim yaklaşımı olarak değerlendirilebilir. Modelin sürdürülebilirliği, açık rol tanımlarına, uygulanabilir karar mekanizmalarına, iş yükünün dengeli paylaşılmasına ve etkili koordinasyona bağlıdır.

Özet (Çeviri)

This study aims to explore how school culture and decision-making processes are shaped in Başka Bir Okul Mümkün (Another School is Possible–BBOM) schools implementing sociocratic governance principles and how these processes are experienced by teachers. The study brings together the perspective of schools as open systems with sociocracy's participatory, distributed, and consent-based approach to governance. Employing a qualitative research approach, the study was designed as an embedded single-case study. Participants consisted of teachers and school administrators in BBOM schools. Data were collected through semi-structured interviews, observations, document analysis, and field notes, and were analyzed using reflective thematic analysis. The findings indicate that school culture and decision-making processes are mutually constituted through sociocratic governance practices. Recognizing children as active participants in school life contributes to a cultural environment that promotes equivalence, open communication, and the expression of individual needs. Circles, school assemblies, feedback mechanisms, and inclusive decision-making practices enable diverse perspectives to be heard and objections to be incorporated into decision-making processes. Teachers have greater opportunities to influence organizational and pedagogical decisions, while leadership extends beyond formal administrative roles and is distributed among different actors through facilitation, coordination, and shared responsibility. This structure strengthens psychological safety, and shared meaning-making. Lengthy decision-making processes, increased meeting and coordination demands, emotional labor, and ambiguity in role boundaries emerged as the main challenges of the model. The schools' interactions with educational regulations, parental expectations, social environment, and external networks demonstrate that sociocratic principles are adapted to contextual conditions. The evaluation of feedback and the refinement of practices enhance organizational learning and adaptive capacity. Overall, the study concludes that sociocracy is a human-centered governance approach that supports the sharing of authority and responsibility within educational organizations. Its sustainability depends on clearly defined roles, functional decision-making mechanisms, a balanced distribution of workload, and effective coordination.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    604727

    Mimari tasarım süreci için bir kamusallık değerlendirme modeli önerisi: Haliç tersanesi örneği

    Publicity assessment model in architectural design process: The example of Halic shipyard

    HÜMAY AYDOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. RİFAT GÖKHAN KOÇYİĞİT

  2. Tez No

    514017

    System agency for bottom-up design: The use of computational design systems for Middle Eastern architecture

    Tümevarımcı tasarım için sistem modeli: Hesaplamalı tasarım sistemlerinin Ortadoğu mimarlığındaki kullanımı

    NOUR ABUZAID

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MERYEM BİRGÜL ÇOLAKOĞLU

  3. Tez No

    896864

    Askeri devrim ve topyekûn savaş ilişkisi: Son dönem Osmanlı'da topyekûn savaşın kaynakları

    The relationship between military revolution and total war: The origins of total war in the late Ottoman period

    AYŞENUR TAŞKESEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Siyasal Bilimlerİstanbul Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER AKTÜKÜN

  4. Tez No

    444473

    Türk inşaat sektöründe küçük ve orta ölçekli firmalarda bilgi yönetimi

    Knowledge management in small and medium sized firms in Turkish construction sector

    BURCU BALABAN ÖKTEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    İşletmeMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Yapı Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KADRİYE SELİN GÜNDEŞ GRESSEL

  5. Tez No

    982863

    Türkiye'de korunan alanların yönetimi: Alan başkanlıkları

    Governance of protected areas in Türkiye: Site management authorities

    TUĞBA HAZAL AYDOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Kamu YönetimiKastamonu Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YAVUZ GÜLOĞLU

Geri Dön