Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ve olmayan çocuklarda erken dönem uyumsuz şemaların incelenmesi
An examination of early maladaptive schemas in children with and without attention-deficit/hyperactivity disorder
- Tez No: 1022650
- Danışmanlar: PROF. DR. SANİYE TÜLİN FİDAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Erken dönem uyum bozucu şemalar, Erken ergenlik, Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Early maladaptive schemas, Early puberty, Attention deficit disorder with hyperactivity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı; Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı olan çocuk ve ergenleri, sağlıklı kontrollerle karşılaştırarak yaygın görülen erken dönem uyum bozucu şemaların ve eşlik eden psikiyatrik eş tanılar ile şemalar arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Çalışmaya, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na Mart 2025-Şubat 2026 tarihleri arasında başvuran, 8-14 yaş arasında, yalnızca DEHB tanısı olan 50 çocuk ve ergen ile DEHB'nin yanı sıra dahil edilme kriterleri doğrultusunda psikiyatrik eş tanıları olan 50 çocuk ve ergenden oluşan 2 olgu grubu ve psikiyatrik rahatsızlığı olmayan, tipik gelişim gösteren 50 çocuk ve ergenden oluşan kontrol grubu dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından Sosyodemografik Veri Formu, katılımcıların ebeveynleri tarafından Conners Anababa Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş/Uzun Formu (CADÖ-Y/U), katılımcı çocuk ve ergenler tarafından Düsseldorf Resimli Çocuk Şema Ölçeği (DÇŞÖ) ve Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş Çocuk Formu (ÇADÖ-Y) doldurularak değerlendirilmiştir. Çalışmada, başarısızlık ve boyun eğicilik şemalarının, eş tanılardan bağımsız olarak DEHB ile güçlü ilişkisinin olduğu; iç içelik, duyguları bastırma ve yetersiz öz denetimle birlikte 12 farklı şemanın ise DEHB tanısıyla doğrudan ilişkili olmamakla birlikte, eş tanılı DEHB'lilerde sık görüldüğü saptanmıştır. Ayrıca cinsiyet özellikleri ve medikal tedavi alma durumunun, erken dönem uyum bozucu şemalarla ilişkili olduğu gösterilmiştir. DEHB tanısı, şiddeti, belirtileri ve eşlik eden içselleştirme belirtileri ile orta ve yüksek düzeyde ilişkili şemalar olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bazı erken dönem uyum bozucu şemaların DEHB'li çocuk ve ergenlerde, DEHB'li olmayanlara göre daha fazla görüldüğü, bazı şemalar ile DEHB tanısı ve belirtilerinin, bazıları ile eşlik eden eş tanıların ilişkili olduğu gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to investigate the relationship between common early maladaptive schemas and co-occurring psychiatric comorbidities in children and adolescents diagnosed with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD), by comparing them with healthy controls. The study included the children and adolescents aged 8–14 who applied Eskişehir Osmangazi University Department of Child and Adolescent Psychiatry, between March 2025-February 2026, consisting of 50 individuals with ADHD diagnosis alone, and 50 individuals with ADHD as well as psychiatric comorbidities meeting the inclusion criteria, along with a control group of 50 individuals without any psychiatric disorders. The Sociodemographic Data Form administered by the researcher, The Conners' Parent Rating Scale-Revised/Long Form completed by the participants' parents, and Dusseldorf Illustrated Schema Questionnaire for Children and the Revised Child Anxiety and Depression Scale-Child Version completed by the participating children and adolescents are examined. The study found that failure and subjugation schemas are associated with ADHD, independent of comorbidities; while 12 other schemas including enmeshment, emotional inhibition, and insufficient self-control are not directly linked to the ADHD diagnosis, they are frequently observed in individuals with ADHD and comorbidities. In addition, it is shown that gender differences and the medication use are associated with early maladaptive schemas. It is found that there are some schemas with medium and large effect sizes associated with ADHD diagnosis, severity, symptoms, and accompanying internalization symptoms. To conclude, it has been shown that certain early maladaptive schemas are more prevalent in children and adolescents with ADHD than in those without ADHD, and that some of these schemas are associated with ADHD diagnoses and symptoms, while others are linked to comorbid conditions.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda nörolojik silik belirtiler ve yürütücü işlevlerin qEEG parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
The relationship of neurological soft sign and executive functions with resting state qEEG parameters in children with attention deficit and hyperactivity disorder
MERVE KUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSelçuk ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİT NECMİ UÇAR
- Patolojik internet kullanımı olan ve olmayan dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde mizaç özellikleri, proaktif-reaktif saldırganlık ve prososyal davranışların incelenmesi
An examination of temperament traits, proactive–reactive aggression, and prosocial behaviors in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder with and without pathological internet use
FATMA BİLGE KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda fosfatidilserinin etkisinin araştırılması
Investigation of phosphatidylserine effect on children with attention deficity hyperactivity di̇sorder
ESRA AYVALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN TARLACI
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuklarda dissosiyatif ve diğer belirtilerin ilişkisi
The association of dissociative symptoms and others among children with attention deficiency and hiperactivity disorder
BETÜL GÜL ALIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYLA AYSEV
- Aydın Efeler'de Aile Sağlığı merkezlerine başvuran 6-13 yaş arası çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu taraması
Screening of attention deficit and hyperactivity disorder in 6-13 years old children applied to family HEALTH centers in Aydin Efeler
RITA NABIYEVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ