Fazla kilolu ve obez bireylerde fast food tüketimi ve diyet kalitesinin karaciğer yağlanması riskiyle ilişkisi
The relationship between fast food consumption, diet quality and liver steatosis risk in overweight and obese individuals
- Tez No: 1022654
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZERSON
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, BKİ ≥25 kg/m² olan fazla kilolu ve obez yetişkinlerde fast food tüketim sıklığı ile Akdeniz diyetine uyumun karaciğer yağlanması riski ve karaciğerle ilişkili yaşam kalitesiyle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, International Acıbadem Hastanesi Dahiliye Polikliniği'ne başvuran, yaş ortalaması 41,17±9,35 yıl olan 84 yetişkin katılımcıyla (%54,8 kadın, %45,2 erkek) yürütülen kesitsel analitik bir araştırmadır. Veriler; Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS), Kronik Karaciğer Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği (CLDQ-20), fast food tüketim alışkanlıkları anketi, üç günlük besin tüketim kaydı ve rutin biyokimyasal parametreler aracılığıyla toplandı. Karaciğer yağlanması riski Hepatik Steatoz İndeksi (HSI) kullanılarak değerlendirildi. Katılımcıların %91,7'sinde karaciğer yağlanması riski yüksek bulundu; HSI ortalaması 42,85±5,15 olarak hesaplandı ve bu değer ≥36 kesim noktasının belirgin biçimde üzerinde yer aldı. MEDAS toplam puanı ile HSI arasında güçlü bir negatif korelasyon saptandı (ρ=-0,896; p<0,001); kurulan regresyon modelinde MEDAS puanındaki her birimlik artışın HSI'yi 0,467 puan düşürdüğü belirlendi (β=-0,453; p<0,001; R²=0,874). Karaciğer enzimleri (ALT, AST, GGT, ALP) ile diyet kalitesi arasındaki ilişkiler de tüm parametrelerde güçlü negatif korelasyon olarak çıktı. Akdeniz diyetine uyum arttıkça lipid profili ve kan basıncı değerlerinin iyileştiği, sistolik kan basıncının düşük uyum grubunda 143,12 mmHg'dan yüksek uyum grubunda 109,38 mmHg'a kadar gerilediği gözlendi. Fast food tüketim sıklığı ile HSI arasında da beklenen yönde güçlü bir ilişki bulundu; regresyon modelinde fast food sıklığındaki her kategori artışının HSI'yi 1,808 puan yükselttiği hesaplandı (β=0,399; p<0,001). Katılımcıların yarısından fazlası haftada en az iki kez fast food tükettiğini bildirdi. Diyet kalitesi ile karaciğerle ilişkili yaşam kalitesi arasında da güçlü bir pozitif korelasyon saptandı (ρ=0,922; p<0,001). Besin öğesi değerlendirmesinde katılımcıların önemli bir bölümünde lif ve potasyum yetersizliği ile yüksek yağ tüketimi dikkat çekti. Kurulan iki regresyon modelinin de varyansın yaklaşık %87'sini açıkladığı görüldü. Elde edilen bulgular, fazla kilolu ve obez bireylerde Akdeniz diyetine uyumun artırılması ve fast food tüketiminin azaltılmasına yönelik beslenme müdahalelerinin karaciğer sağlığını ve yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyebileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to investigate the relationship between fast food consumption frequency and Mediterranean diet adherence with liver steatosis risk and liver-related quality of life in overweight and obese adults with a BMI ≥25 kg/m². The study was designed as a cross-sectional analytical research conducted with 84 adult participants (mean age 41.17±9.35 years; 54.8% female, 45.2% male) who applied to the Internal Medicine Outpatient Clinic of International Acıbadem Hospital. Data were collected through the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS), the Chronic Liver Disease Questionnaire (CLDQ-20), a fast food consumption habits questionnaire, three-day dietary records, and routine biochemical parameters. Liver steatosis risk was assessed using the Hepatic Steatosis Index (HSI). Elevated liver steatosis risk was found in 91.7% of participants; the mean HSI was 42.85±5.15, markedly above the ≥36 cut-off point. A strong negative correlation was found between total MEDAS score and HSI (ρ=-0.896; p<0.001), and regression analysis showed that each unit increase in MEDAS score decreased HSI by 0.467 points (β=-0.453; p<0.001; R²=0.874). Liver enzymes (ALT, AST, GGT, ALP) showed strong negative correlations with diet quality across all parameters. As Mediterranean diet adherence increased, lipid profile and blood pressure values improved; systolic blood pressure declined from 143.12 mmHg in the low-adherence group to 109.38 mmHg in the high-adherence group. A strong positive relationship was also found between fast food consumption frequency and HSI; regression analysis indicated that each category increase in fast food frequency raised HSI by 1.808 points (β=0.399; p<0.001). More than half of the participants reported consuming fast food at least twice a week. A strong positive correlation was found between diet quality and liver-related quality of life (ρ=0.922; p<0.001). Dietary assessment revealed that a notable proportion of participants had insufficient fiber and potassium intake along with excessive fat consumption. Both regression models explained approximately 87% of the variance. These findings suggest that nutritional interventions aimed at improving Mediterranean diet adherence and reducing fast food consumption may positively influence liver health and quality of life in overweight and obese individuals.
Benzer Tezler
- Fazla kilolu ve obez bireylerde besin bağımlılığı, diyet kalitesi ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship among food addiction, diet quality and biochemical parameters in overweight and obese individuals
EMRE DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV KESER
- Fazla kilolu ve obez bireylerde tıkınırcasına yeme bozukluğunun saptanması
Determination of binge eating syndrome in overweight and obese individuals
GÜLCE TAŞTEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKMAN
- Fazla kilolu ve obez yetişkin kadınlarda ağırlık kaybının aşırı besin isteği üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of weight loss on food craving in overweight and obese adult women
BÜŞRA ALTINKAYNAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MENDANE SAKA
- İstanbul ilinde lise öğrencilerinde beslenme kalitesinin sağlıklı yeme indeksi yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the nutritional quality of high school students' diets in İstanbul using the healthy eating index method
GÖZDE RUMEYSA ŞALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Aydın ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYDAR ÖZPINAR
- Çocuk ve adölesanlarda protein kaldıraç hipotezi çerçevesinde enerji ve besin ögesi alımlarının obezite ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between energy and nutrient intakes and obesity in children and adolescents within the framework of the protein leverage hypothesis
ELİF MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA YARDIMCI