Çocuk ve adölesanlarda protein kaldıraç hipotezi çerçevesinde enerji ve besin ögesi alımlarının obezite ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between energy and nutrient intakes and obesity in children and adolescents within the framework of the protein leverage hypothesis
- Tez No: 1012520
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜLYA YARDIMCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Çocuk obezitesi, Pediatric obesity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmanın amacı çocuk ve adölesanlarda diyet ile alınan enerji, karbonhidrat, protein ve yağ miktarları ile obezite riski değerlendirilerek protein kaldıraç hipotezinin test edilmesidir. Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Pediatri Polikliniği'ne başvuran araştırmanın örneklemine uygun, gönüllü olmayı kabul eden 6-17 yaş arasındaki 69'u erkek (%51,9) 64'ü kız (%48,1) 133 çocuk ve adölesan çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların %28,6'sı fazla kilolu, %71,4'ü obez bireylerden oluşmaktadır. Katılımcılardan konu ile ilgili bilgiler anket formu aracılığı ile alınmıştır. Anket formu yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak uygulanmıştır. Katılımcılara uygulanan ve altı bölümden oluşan anket formunda genel bilgiler, ebeveyn özellikleri, antropometrik ölçümler, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, geriye dönük 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile bir günlük besin tüketim kaydı ve iki günlük besin tüketim kaydının yanı sıra şekerli yiyecekler, fast-food ve şekerli içeceklerin miktarlarının sorgulandığı besin tüketim sıklığı anketi yer almaktadır. Katılımcıların yeterli protein alım durumu, EFSA'nın Toplum Referans Alım Düzeyi (PRI) önerilerine göre değerlendirilmiştir. Altı–9 yaş grubu için yaş ve cinsiyete özgü değerlerin ortalaması alınarak 0,91 g/kg, 10–17 yaş grubu için ise 0,87 g/kg protein alım değeri kullanılmıştır. Çocuklarda <0,91g/kg protein alanların vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi, yağsız vücut kütlesi ve bel çevresi uzunluğunun ≥0,91 g/kg protein alanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Adölesanlarda <0,87 g/kg protein alanların vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi ve bel çevresi uzunluğunun ≥0,87 g/kg protein alanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Enerji alımı ve proteinden sağlanan enerji yüzdesi ile tüm esansiyel amino asitler arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif ve orta düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0,001). Yaşa göre beden kütle indeksi z-skoru ile esansiyel amino asit alımları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Bu çalışmada çocuk ve adölesanlarda protein kaldıraç hipotezi test edilmiştir ancak toplam enerji alımı ve diyet enerjisinin proteinden sağlanan oranı arasında hipotezin varsaydığı şekilde ters yönlü bir ilişki saptanmamıştır. Protein kaldıraç değeri 0,014 olarak belirlenmiştir, L değerinin 0'a yakın pozitif bir değer olması protein kaldıraç hipotezinin doğrulanmadığını ifade etmektedir. Karbonhidrat alımı ve proteinden sağlanan enerji oranı arasında ise ters yönlü bir ilişki saptanmıştır. Proteinden sağlanan enerji oranı arttıkça karbonhidrat alımı azalmaktadır. Proteinden sağlanan enerji oranı ve yağ alımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışma bulguları, çocuk ve adölesanlarda protein kaldıraç hipotezinin enerji alımını açıklamada tek başına yeterli olmadığını göstermektedir. Bu nedenle obezite ile mücadele etmede proteinden sağlanan enerji oranına odaklanmak yerine toplam enerji alımına odaklanan ve sağlıklı beslenmeyi teşvik eden bütüncül beslenme yaklaşımları benimsenmelidir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to evaluate the risk of obesity in children and adolescents by examining dietary energy, carbohydrate, protein, and fat intake, and to test the Protein Leverage Hypothesis. The study sample consisted of 133 children and adolescents aged 6–17 years (69 males [51.9%] and 64 females [48.1%]) who applied to the Pediatrics Outpatient Clinic of Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital, met the inclusion criteria, and voluntarily agreed to participate; 28.6% of the participants were overweight and 71.4% were obese. Data were collected using a questionnaire administered through face-to-face interviews, consisting of six sections including general information, parental characteristics, anthropometric measurements, dietary habits, physical activity levels, a one-day dietary record obtained by the 24-hour recall method, a two-day food consumption record, and a food frequency questionnaire assessing the intake of sugary foods, fast food, and sugar-sweetened beverages. The adequacy of protein intake was evaluated according to the European Food Safety Authority (EFSA) Population Reference Intake (PRI) recommendations, using 0.91 g/kg for the 6–9 age group and 0.87 g/kg for the 10–17 age group. In children, those consuming <0.91 g/kg protein had significantly higher body weight, body fat percentage, fat-free mass, and waist circumference compared to those consuming ≥0.91 g/kg protein (p<0.05), while in adolescents, those consuming <0.87 g/kg protein had significantly higher body weight, body fat percentage, and waist circumference (p<0.05). A statistically significant, positive, and moderate correlation was found between total energy intake, the percentage of energy derived from protein, and all essential amino acids (p<0.001), whereas no significant association was observed between BMI-for-age z-scores and essential amino acid intake (p>0.05). Although the Protein Leverage Hypothesis was tested, no inverse relationship was found between total energy intake and the proportion of dietary energy derived from protein as hypothesized; the protein leverage value (L) was 0.014, indicating that the hypothesis was not supported. An inverse relationship was observed between carbohydrate intake and the proportion of energy derived from protein, such that as protein energy increased, carbohydrate intake decreased, while no significant relationship was found between protein energy and fat intake. Overall, the findings suggest that the Protein Leverage Hypothesis alone is insufficient to explain energy intake in children and adolescents, and that holistic nutritional approaches focusing on total energy intake and promoting healthy eating patterns should be adopted in the prevention and management of obesity.
Benzer Tezler
- Çocuk ve adölesanlarda serum D vitamini bağlayici protein düzeyinin serum D vitamini üzerine olan etkisi
The effect of serum vitamin D-binding protein level on serum vitamin D in children and adolescents
SÜMEYRA AKTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN DÖNERAY
- Obez çocuk ve adolesanlarda böbrek fonksiyonlarının denetimi ve metabolik sendrom bileşenleri ile ilişkisi
Evaluation of the renal functions of obese children and adolescents and the relationship with the metabolic syndrome components
DİLŞAH ÖNERLİ SALMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ŞIKLAR
- İstanbul'da yaşayan çocuk ve adolesanlarda anemi prevalansının araştırılması
Başlık çevirisi yok
ECE ÇETİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1997
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET AYDIN
- Tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda gece ara öğün seçeneklerinin nokturnal kan glukoz değişkenliğine etkisi
The effect of night snack options on nocturnal blood glucose variability in children and adolescents with type 1 diabetes
DİDEM GÜNEŞ KAYA
Doktora
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT BAŞ
- Tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda karbonhidrat sayımı yönteminin metabolik kontrol ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between carbohydrate counting method, metabolic control and quality of life in children with adolescents with type 1 diabetes
MERYEM BERFİN CENGİZHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN