Belirsizliğe tahammülsüzlük ve beden memnuniyetsizliği arasındaki ilişkide aleksitimi ve benlik belirginliğinin rolü
The role of alexithymia and self-concept clarity on the relationship between intolerance of uncertainty and body dissatisfaction
- Tez No: 1022670
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN EROĞLU ADA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirsizliğe tahammülsüzlük, beden memnuniyetsizliği, beden memnuniyeti, aleksitimi, benlik belirginliği, Intolerance of Uncertainty, Body Dissatisfaction, Body Satisfaction, Alexithymia, Self-Concept Clarity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BEDEN MEMNUNİYETSİZLİĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE ALEKSİTİMİ VE BENLİK BELİRGİNLİĞİNİN ROLÜ Müfide Başak Arı Yüksek Lisans Tezi Psikoloji Anabilim Dalı Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans Programı Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Figen Eroğlu Ada Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026 Bu çalışmanın amacı, belirsizliğe tahammülsüzlük ile beden memnuniyetsizliği arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolünü ve benlik belirginliğinin düzenleyici rolünü incelemektir. Çalışmanın örneklemini 18-25 yaş aralığında bulunan (Ort. = 21.49, SS = 1.82) 359 üniversite öğrencisi (%69'u kadın) oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Beden Memnuniyeti Ölçeği, Çok Yönlü Beden-Benlik İlişkileri Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Benlik Belirginliği Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS 27 programı ve Hayes PROCESS Macro kullanılmıştır. Araştırma kapsamında değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile incelenmiş; aracılık ve düzenlenmiş aracılık etkileri ise bootstrap yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, belirsizliğe tahammülsüzlük ile aleksitimi arasında pozitif; aleksitimi ile beden memnuniyeti arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca benlik belirginliği ile beden memnuniyeti arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Aracılık analizi sonuçlarına göre aleksitiminin, belirsizliğe tahammülsüzlük ile beden memnuniyeti arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı role sahip olduğu belirlenmiştir. Düzenlenmiş aracılık analizi sonuçları, aleksitimi aracılığıyla ortaya çıkan dolaylı ilişkinin benlik belirginliğinin yalnızca orta ve yüksek düzeylerinde anlamlı olduğunu göstermesine karşın, durumsal aracılık indeksinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, belirsizliğe tahammülsüzlüğün beden memnuniyetsizliği üzerindeki etkisinin duygusal süreçler aracılığıyla ortaya çıkabileceğine işaret etmektedir. Bu doğrultuda aleksitiminin, beden memnuniyetsizliğinin anlaşılmasında önemli bir psikolojik mekanizma olduğu değerlendirilmektedir. Araştırma sonuçlarının, beden memnuniyetsizliği ve yeme bozukluklarına yönelik önleyici ve müdahale odaklı çalışmaların planlanmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca çalışmanın, belirsizliğe tahammülsüzlük, aleksitimi ve benlik belirginliği arasındaki ilişkilerin daha kapsamlı biçimde anlaşılmasına kuramsal katkı sunacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
THE ROLE OF ALEXITHYMIA AND SELF-CONCEPT CLARITY ON THE RELATIONSHIP BETWEEN INTOLERANCE OF UNCERTAINTY AND BODY DISSATISFACTION Müfide Başak Arı Master Thesis Department of Psychology Clinical Psychology Master Programme with Thesis Thesis Advisor: Asst. Prof. Figen Eroğlu Ada Maltepe University Graduate School, 2026 The aim of this study is to examine the mediating role of alexithymia and the moderating role of self-concept clarity in the relationship between intolerance of uncertainty and body dissatisfaction. The sample of the study consisted of 359 university students (69% female) between the ages of 18 and 25 (M = 21.49, SD = 1.82). During the data collection process, the Demographic Information Form, Intolerance of Uncertainty Scale, Body Satisfaction Scale, Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire, Toronto Alexithymia Scale, and Self-Concept Clarity Scale were used. Data were analyzed using IBM SPSS 27 and Hayes PROCESS Macro. Within the scope of the study, the relationships between variables were examined through correlation analysis, while mediation and moderated mediation effects were tested using the bootstrap method. According to the findings of the study, a positive significant relationship was found between intolerance of uncertainty and alexithymia, whereas a negative significant relationship was found between alexithymia and body satisfaction. In addition, a positive significant relationship was identified between self-concept clarity and body satisfaction. The mediation analysis revealed that alexithymia had a significant mediating role in the relationship between intolerance of uncertainty and body satisfaction. Although the results of the moderated mediation analysis indicated that the indirect relationship mediated by alexithymia was significant only at moderate and high levels of self-concept clarity, the index of moderated mediation was found to be statistically insignificant. The findings suggest that the effect of intolerance of uncertainty on body dissatisfaction may emerge through emotional processes. In this regard, alexithymia is considered to be an important psychological mechanism in understanding body dissatisfaction. The results of the study are thought to contribute to the planning of preventive and intervention-oriented studies targeting body dissatisfaction and eating disorders. Furthermore, the study is expected to provide a theoretical contribution to a more comprehensive understanding of the relationships among intolerance of uncertainty, alexithymia, and self-concept clarity.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde yeme tutumları ile duygu düzenleme güçlüğü, bağlanma stilleri ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün ilişkisi
The relationship between adult eating attitudes and difficulty regulating emotion, attachment styles and intolerance of uncertainty
GÖZDENUR KAPLAN GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİS SERAY ÖZDEN YILDIRIM
- Tıp Fakültesi öğrencilerinde beden dismorfik bozukluğun belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyiyle ilişkinin araştırılması
Research of the relationship between body dysmorphic disorder and intolerance of uncertainty grade in Medical Faculty students
ELİF BAŞTÜRK KARIMMOAJENI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriEskişehir Osmangazi ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKAY AKSARAY
- Akademik öz-yeterlik ve akademik güdülenme açısından belirsizliğe tahammülsüzlük: Spor Bilimleri Fakültesi örneği
Intolerance of uncertainty in terms of academic self-efficacy and academic motivation: The case of the Faculty of Sports Sciences
DUYGU TOPAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiTrabzon ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYHUN ALEMDAĞ
- Kamuda görev alan personelin egzersiz ve sağlık tutumları ile belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyinin incelenmesi
Investigation of the exercise and health attitudes and the levrek of intolarence of uncertainty in puplic sectoremployees
TALAT BALANDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporMunzur ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED BAHADIR SANDIKÇI
- Denetimli Serbestlik İl Müdürlüğü çalışanlarına uygulanan yoga egzersiz programının; belirsizliğe tahammülsüzlük, bilişsel çarpıtmalar, iletişim becerileri ve psikolojik özelliklere etkisi
Applies the effects of the yoga exercise program on uncertainty tolerance, cognitive bias, communication skills, and psychological characteristics to probation staff
ZEKİYE DİLAY EKİZ
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiKocaeli ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF KARAGÜN