2-5 yaş arası otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda yeni bir diyet yaklaşımı
A novel dietary approach in children aged 2–5 years with autism spectrum disorder
- Tez No: 1022687
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN ÖNAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, beslenme müdahalesi, düşük karbonhidratlı diyet, CARS, ABC, besin ögesi alımı, Autism spectrum disorder, nutritional intervention, low-carbohydrate diet, CARS, ABC, nutrient intake
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal iletişim ve etkileşim alanındaki yetersizlikler ile sınırlı ve yineleyici davranış örüntüleriyle karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. OSB tanılı çocuklarda besin seçiciliği, gastrointestinal yakınmalar ve sınırlı besin çeşitliliğinin sık görülmesi, beslenme müdahalelerinin klinik sonuçlar üzerindeki etkisinin araştırılmasını önemli hâle getirmektedir. Bu çalışmada, rafine şeker ve işlenmiş gıdaları içermeyen, karbonhidrat oranı azaltılmış, lif ve besin çeşitliliği bakımından yeterli bir beslenme modelinin OSB tanılı çocukların klinik, davranışsal, gastrointestinal, antropometrik ve biyokimyasal özellikleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Bu prospektif kontrollü çalışmaya başlangıçta 103 çocuk dahil edildi. Genetik analiz sonucunda patojenik varyant saptanan üç çocuk çalışma dışı bırakıldıktan sonra diyet müdahalesi uygulanan çalışma grubunda ve rutin izlemi sürdürülen kontrol grubunda 50'şer çocuk izleme alındı. Altıncı ay değerlendirmesini her iki grupta 24'er çocuk, 12. ay değerlendirmesini çalışma grubunda 15 ve kontrol grubunda 16 çocuk tamamladı. Otizm belirti şiddeti Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (CARS), davranışsal belirtiler ise Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC) kullanılarak değerlendirildi. Ayrıca iletişim becerileri, davranışsal özellikler, gastrointestinal yakınmalar, antropometrik ölçümler, besin ögesi alımları ve laboratuvar parametreleri incelendi. On ikinci ayda CARS toplam puanı çalışma grubunda 11,2, kontrol grubunda 2,9 puan azaldı. Puan azalmasının büyüklüğüne göre çalışma grubundaki iyileşme kontrol grubuna kıyasla %286 daha fazlaydı (p=0,004). ABC toplam puanı çalışma grubunda 25,3, kontrol grubunda 12,1 puan azaldı ve çalışma grubundaki iyileşme %109 daha yüksek bulundu (p=0,028). ABC'nin duyusal, ilişki kurma, beden ve nesne kullanımı ile sosyallik ve öz bakım alt ölçeklerinde de çalışma grubu lehine değişiklikler saptandı. Diyetin makro besin ögesi dağılımında toplam enerjinin %35'i karbonhidrattan, %17'si proteinden ve %47'si yağdan sağlanmış; besin ögesianalizinde lif, vitamin ve mineral alımlarının yaşa özgü önerilen gereksinimleri karşıladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, uygulanan beslenme müdahalesi OSB tanılı çocuklarda CARS ve ABC toplam puanlarında kontrol grubuna göre daha fazla azalma ile ilişkili bulunmuştur. Bulgular, bu beslenme modelinin OSB'nin klinik ve davranışsal belirtilerinin destekleyici yönetiminde yararlı olabileceğini düşündürmekle birlikte, sonuçların daha geniş örneklemli, randomize ve uzun süreli çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterized by impairments in social communication and interaction, together with restricted and repetitive patterns of behavior. The frequent occurrence of food selectivity, gastrointestinal symptoms, and limited dietary diversity in children with ASD underscores the importance of investigating the effects of nutritional interventions on clinical outcomes. This study aimed to evaluate the effects of a dietary model free from refined sugar and processed foods, with a reduced carbohydrate content and adequate fiber intake and dietary diversity, on the clinical, behavioral, gastrointestinal, anthropometric, and biochemical characteristics of children with ASD. A total of 103 children were initially enrolled in this prospective controlled study. Following the exclusion of three children in whom pathogenic variants were identified through genetic analysis, 50 children were followed in the dietary intervention group and 50 in the control group receiving routine follow-up. The 6- month assessment was completed by 24 children in each group, whereas the 12- month assessment was completed by 15 children in the intervention group and 16 children in the control group. Autism symptom severity was assessed using the Childhood Autism Rating Scale (CARS), and behavioral symptoms were evaluated using the Autism Behavior Checklist (ABC). Communication skills, behavioral characteristics, gastrointestinal symptoms, anthropometric measurements, nutrient intake, and laboratory parameters were also examined. At 12 months, the total CARS score decreased by 11.2 points in the intervention group and by 2.9 points in the control group. Based on the magnitude of score reduction, the improvement in the intervention group was 286% greater than that observed in the control group (p=0.004). The total ABC score decreased by 25.3 points in the intervention group and by 12.1 points in the control group, corresponding to a 109% greater improvement in the intervention group (p=0.028). Favorable changes were also observed in the ABC sensory, relating, body and object use, and social and self-care subscales. The macronutrient distribution of the diet provided 35% of total energy from carbohydrates, 17% from protein, and 47% from fat; nutrient analysis showed that fiber, vitamin, and mineral intakes met age-specific recommended requirements. In conclusion, the dietary intervention was associated with greater reductions in total CARS and ABC scores than routine follow-up in children with ASD. Although these findings suggest that this dietary model may have a supportive role in the managemenof the clinical and behavioral symptoms of ASD, the results should be confirmed in larger, randomized, and longer-term studies.
Benzer Tezler
- Otizm yelpazesi bozukluğu olan çocuklarda dinamik tiyol/disülfit homeostazı ve otizm şiddeti ile ilişkisi
Dynamic thiol/disulphide homeostasis and its relation with autism symptom severity in children diagnosed with asd
AYŞEGÜL EFE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRİM GÜNAY KILIÇ
- Otizm spektrum bozukluğunda hastalığın şiddeti, tekrarlayan davranışlar, sosyal içe çekilme ve gastrointestinal sistem belirtilerinin kalp hızı değişkenliği, kolesistokinin ve oksitosin düzeyi ile ilişkisi: Bir vaka kontrol çalışması
The association of disease severity, repetitive behaviours, social withdrawal, and gastrointestinal system symptoms with heart rate variability, cholecystokinin, and oxytocin level in autism spectrum disorder: A case-control study
BERİRE ÇEKİN YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİYE ÇİLEM BİLGİNER
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda görsel algının yüz pareidolia paradigması kullanılarak elektroensefalogram ile incelenmesi
Investigation of visual perception by electroencephalogram (EEG) using face pareidolia paradigm in children with autism spectrum disorder
BİLAL ŞAHUTOĞULLARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
NörolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSinir Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSÜM AKDENİZ
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan hastalarda genetik ve çevresel etiyolojik faktörlerin araştırılması
Investigation of genetic and environmental etiological factors in patients diagnosed with autism spectrum disorder
ZEYNEP İZEM PEKER BULĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANJU ÇELİK
DOÇ. DR. AYŞE KUTLU
- Otizm spektrum bozukuğu tanılı çocuğu olan annelerde anti-purkinje hücre antikorları ve DNA hasarının değerlendirilmesi
Evaluation of anti-purkinje cell antibodies and DNA damage in mothers of children with autism spectrum disorder
ŞERMİN BİLGEN ULGAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriHarran ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA AYAYDIN