Enflasyon ile mücadelede para ve mali politikalarının etkinliği: D-8 ülkeleri için ampirik bir yaklaşım
The effectiveness of monetary and financial policies in fighting inflation: An empirical approach for D-8 countries
- Tez No: 1022698
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN ASLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Makroekonomik dengesizliklerin ve gelir dağılımı adaletsizliklerinin temel kaynaklarından biri olan enflasyon olgusu, çeşitli iktisat okulları ve İslam iktisadı perspektifinden karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Araştırmanın temel problemi, derin bir sosyoekonomik kriz mahiyetindeki enflasyona karşı halihazırda uygulanan ekonomi politikalarının yapısal yetersizliğinin saptanmasıdır. Bu doğrultuda, D-8 İşbirliği Teşkilatı üyesi dokuz ülkenin 1999-2023 dönemine ait yıllık makroekonomik verileri kullanılarak maliye ve para politikalarının fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Maliye politikalarını ölçmek için kamu borcu, kamu harcamaları ve kamu gelirlerini yansıtan veriler kullanılmıştır. Para politikaları ise politika faizi, geniş para arzı ve döviz kuru değişkenleriyle incelenmiştir. Analizde Dünya Bankası ve IMF gibi kuruluşların veri setlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada ilk olarak yatay kesit bağımlılığı sınanmıştır. Ardından ikinci nesil CIPS panel birim kök testi ile heterojen seriler için kurgulanan panel Granger nedensellik yöntemleri uygulanmıştır. Elde edilen ampirik bulgular neticesinde, panel genelinde kamu borcu ile enflasyon arasında birbirini besleyen çift yönlü güçlü bir etkileşim tespit edilmiştir. Kamu harcamalarının, genişletici para arzının ve kur dalgalanmalarının ise fiyatları tek yönlü olarak doğrudan tetiklediği saptanmıştır. İlave olarak, geleneksel politika faizi araçlarının enflasyonu dizginlemede çoğu zaman etkisiz kaldığı ve bizzat enflasyonist beklentiler neticesinde şekillendiği sonucuna varılmıştır. Enflasyonun servet transferine yol açan yıkıcı maliyetlerine karşı, faize dayalı borçlanma mekanizmaları yerine risk paylaşımını ve reel varlıkları merkeze alan İslam iktisadının faizsiz finansman modellerinin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak ekonomik istikrarın tesisi adına salt parasal sıkılaştırma tedbirleriyle yetinilmeyip, zekât ve vakıf gibi yeniden dağıtım kurumlarıyla desteklenmiş, üretime dönük ve ahlaki temellere dayanan bütüncül makroekonomik reformların gerçekleştirilmesinin gerekli olduğuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Inflation, a key driver of macroeconomic imbalances and income distribution inequities, is examined comparatively from the perspectives of various schools of economic thought and Islamic economics. The primary research problem is identifying the structural inadequacy of the economic policies currently implemented against inflation. Accordingly, the effects of fiscal and monetary policies on the general price level are investigated using annual macroeconomic data from 1999 to 2023 for the nine member countries of the D-8 Organization for Economic Cooperation. To measure fiscal policies, the data used include public debt, public expenditures, and public revenues. Monetary policies, on the other hand, are examined using policy interest rates, the broad money supply, and exchange rates. The analysis utilizes data sets from institutions such as the World Bank and the IMF. The study initially tested for cross-sectional dependence. Subsequently, the second-generation CIPS panel unit root test and panel Granger causality methods, designed for heterogeneous series, are applied. Based on the empirical findings, a strong, bidirectional, and mutually reinforcing interaction between public debt and inflation is identified across the panel. Furthermore, it is determined that public expenditures, an expansionary money supply, and exchange rate fluctuations directly trigger price increases in a unidirectional manner. Additionally, traditional policy interest rate tools are often ineffective in curbing inflation and are themselves shaped by inflationary expectations. In response to the destructive costs of inflation that lead to wealth transfers, it has been emphasized that interest-free financing models of Islamic economics—which prioritize risk-sharing and real assets over interest-based borrowing—should be implemented. Consequently, to establish economic stability, policymakers should not rely solely on monetary tightening measures; rather, they should implement holistic, production-oriented macroeconomic reforms grounded in moral foundations and supported by redistributive institutions such as zakat and waqf.
Benzer Tezler
- Turkiye ekonomisinde 1990 sonrası uygulanan para politikaları ve Merkez Bankasının etkinligi
Monetary policies implemented after 1990 in turkey's economy and effectiveness of the Central Bank
HÜSEYİN TEZER
- Türkiye'de kayıt dışı ekonominin belirleyicileri üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the determinants of the shadow economy in Turkey
İPEK ÖZER
- Pandemi kriziyle mücadelede majör merkez bankalarının uyguladıkları para politikalarının makro ekonomik etkileri
Macroeconomic effects of monetary policies implemented by major central banks in struggle with the pandemic crisis
TUĞBA TOKTAŞ
- Enflasyonla mücadelede istikrar politikaları
Başlık çevirisi yok
BİLGİN ORHAN ÖRGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ZEKAYİ ORHAN