El-Furûku'l-Lugaviyye açısından Türkçe mealler
Turkish translations in terms of al-Furūq al-Lughawiyya
- Tez No: 1022961
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ KARATAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkçe mealleri el-furûku'l-lugaviyye çerçevesinde incelemeyi konu edinmektedir. Arap dil biliminde yakın anlamlı kelimeler arasındaki mana farklarını inceleyen furûk alanı, lafızların vazedildiği ilk manaları koruma hassasiyetiyle dilin daha doğru ve bilinçli kullanılmasına katkı sağlamaktadır. Kur'an-ı Kerim'de çok sayıda mütekârib (yakın anlamlı) kelime bulunması, bu alanı tefsir ve meal çalışmaları açısından önemli kılmaktadır. Çalışmada Kur'an'daki mütekârib kelimelerin meallerde çoğu zaman müterâdif (eş anlamlı) kabul edilerek benzer ifadelerle çevrilmesi bir meal sorunu olarak ele alınmıştır. Araştırmanın temel problemi, meallerin furûk birikiminden ne ölçüde yararlandığı ve bu birikimi çeviriye nasıl yansıttığı meselesidir. Türkçe literatürde furûk üzerine çeşitli çalışmalar bulunmakla birlikte mealleri furûk açısından inceleyen araştırmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, mealleri terâdüf ve furûk anlayışları çerçevesinde analiz etmek ve meal yazarlarının ayetlerin tercümesinde bu yaklaşımları nasıl kullandıklarını ortaya koymaktır. Bu kapsamda çeşitli ölçütlere göre seçilen elli meal incelenmiştir. Karşılaştırma yapmaya elverişli on mütekârib kelime çifti ve bunlara ilişkin ayetler, klasik lügatler ve tefsirlerde yer alan açıklamalar doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırmada kaynak tarama, metin analizi ve karşılaştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda birçok dil bilgini ve müfessirin furûka önem verdiği ve yakın anlamlı kelimeler arasındaki anlam farklarını açıkladığı görülmüştür. İncelenen örnekler, furûk birikiminin meallerde yeterince yansıtılamadığını; buna karşılık furûk yaklaşımının çevirilerde anlam inceliklerini daha doğru aktarmaya önemli katkılar sunduğunu ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines Turkish Qur'anic translations (meals) within the framework of al-furūq al-lughawiyya. The field of furūq in Arabic linguistics, which investigates the semantic distinctions between near-synonymous words, contributes to a more accurate and conscious use of language through its sensitivity to preserving the original meanings for which words were originally coined. The presence of numerous mutaqārib (near-synonymous) words in the Holy Qur'an renders this field significant for the studies of tafsīr and translation. In this study, the rendering of mutaqārib words in the Qur'an through similar expressions—frequently by regarding them as mutarādif (synonymous)—has been addressed as a problem of translation. The principal research question concerns the extent to which Turkish translations have benefited from the accumulated scholarship of furūq and how they have reflected this heritage in their renderings. Although various studies on furūq exist in Turkish academic literature, research examining translations specifically from the perspective of furūq remains limited. The aim of this study is to analyse Turkish translations within the framework of the conceptions of tarāduf and furūq, and to demonstrate how translators have employed these approaches in their renderings of the verses. Within this scope, fifty translations selected according to various criteria have been examined. Ten pairs of mutaqārib words suitable for comparison, along with the verses pertaining to them, have been evaluated in light of the explanations found in the classical lexicons and works of tafsīr. The methods of source review, textual analysis, and comparison have been employed in the research. The study has concluded that numerous linguists and exegetes have attached importance to furūq and have elucidated the semantic distinctions between near-synonymous words. The examples examined have revealed that the heritage of furūq has not been sufficiently reflected in the Turkish translations; on the contrary, the furūq approach offers significant contributions to the more accurate transmission of subtleties of meaning in the renderings.
Benzer Tezler
- Ebû Hilal el-Askerî'nin el-Furûku'l-Lügaviyye adlı eserinde delâlet anlayışının yansımaları
Reflections of the understanding of dalâlah in Abu Hilâl al-'Askarî's al-Furûq al-Lughawiyya
HACER TUTAR DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DilbilimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GALİP YAVUZ
- Terâdüf ve furûk nazariyesi bağlamında Ebû Hilâl el-Askerî ve el-Furûk fi'l-Luga adlı eseri
Ebû Hilâl el-Askerî and his work el-Furûq fi'l-Luga in the context of the theories of terâdüf and furûq
ABDULLAH ENES SOYKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL GÜLER
- Kur'an-ı Kerim'de bulunan müterâdif kelimelerin el-Furûku'l-Lugaviyye bağlamında değerlendirilmesi
The evaluation of the synonyms in the Qur'an in terms of Thesaurus
AHMET DAĞ
Doktora
Türkçe
2019
DilbilimYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAMİL ŞAHİN
- Cuhûd eş-Şarâvî fi beyân el-furûk'ul-luğavîyye beyne elfâz el-Kur'âniyye min hilâli sureti'l-Bakara ve Âli İmrân ve'n-Nisa
Imam shaarawis efforts in linguistic differences in Quarnic articulation: Al-Baqara, al-İmran, and al-Nissa as model
AHMED AL-JABBARİ
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUZAFFER ÖZLİ
- Arap dili Furûk nazariyesi bağlamında Kur'an'da boyun eğme yakınanlamlıları ve nüansları
The near-synonyms of submission and nuances in the Qur'an in the context of Furûq theory in Arabic language
EBUBEKİR DOLAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET GAYRETLİ