Özel eğitimde okul temelli mahremiyet eğitimi müdahale programının değerlendirilmesi
Evaluation of a school-based privacy education intervention program in special education
- Tez No: 1022967
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEHRA ATBAŞI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, Mahremiyet Eğitimi, Okul Temelli Müdahale Programı, Karma Yöntem, Keşfedici Sıralı Desen, Special Education, Privacy Education, School-Based Intervention Program, Mixed Methods, Exploratory Sequential Design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Özel Eğitim Anabilim Dalı Özel Eğitim Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi ÖZEL EĞİTİMDE OKUL TEMELLİ MAHREMİYET EĞİTİMİ MÜDAHALE PROGRAMININ DEĞERLENDİRİLMESİ Münire Merve YILDIZ Bu araştırmanın amacı, özel eğitim uygulama merkezinde eğitim alan özel gereksinimli bireylerin mahremiyet eğitimi süreçlerine yönelik veli, öğretmen ve servis rehber personeli ekseninde Okul Temelli Mahremiyet Eğitimi ve Müdahale Programı'nı (OTMEM) geliştirmek ve bu programın etkililiğini değerlendirmektir. Araştırmada karma yöntem araştırma modellerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında paydaşların yaşantısal deneyimleri ve kurumsal gereksinimleri yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla keşfedilmiş; bu bulgulardan hareketle altı ders saatlik uygulamalı OTMEM programı inşa edilmiştir. Nicel aşamada ise geliştirilen programın etkililiği deneysel ön test ve son test ölçümleriyle sınanmış, verilerin anonim ve ilişkisiz yapısı gereği grup içi puan değişimleri Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel aşamasındaki çalışma grubunu 10 öğretmen, 4 servis rehber personeli ve 3 veli oluştururken; nicel aşamadaki deneysel uygulamaya ise 22 öğretmen, 6 servis rehber personeli ve 5 veli katılmıştır. Araştırmanın nitel bulgularında; çocukların tuvalet eğitimi eksikliğinin mayo kuralı ve beden özerkliğinin içselleştirilmesini engellediği, ergenlik dönemindeki mahrem bakım rutinlerinin evde davranış bozukluklarına yol açtığı saptanmıştır. Katılımcıların mahremiyeti felsefi ve yasal bir özerklik ya da kişilik hakkı yerine salt bir fiziksel koruma ve cinsellik sınırlandırması olarak algıladıkları, mahremiyetin evrensel bir hak olduğuna yönelik bilincin paydaşlar arasında son derece sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Ayrıca, çocukların iletişim sınırlılıkları nedeniyle istismar belirtilerinin engel durumuyla karıştırılarak maskelendiği, sahada görev yapan öğretmenlerin pedagojik strateji geliştirmede yetersiz kaldıkları ve mevcut materyallerin nitelik/nicelik açısından yetersiz olduğu saptanmıştır. Araştırmanın nicel bulgularında, OTMEM müdahale programının okul ekosistemindeki tüm paydaş gruplarının bilgi ve farkındalık düzeylerinde son test lehine istatistiksel olarak anlamlı bir artış sağladığı saptanmıştır. Program; öğretmen grubu (p < .001), veli grubu (p = .047) ve servis rehber personeli grubu (p = .044) üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir gelişim yaratmıştır. Ölçme araçlarının paydaş rollerine göre farklılaşması sebebiyle yapılan hedef kazanım analizi sonucunda, eğitim sonunda tüm grupların %90 başarı barajının üzerinde (Öğretmen: %97,29; Personel: %92,50; Veli: %91,00) yüksek bir tavan başarı seviyesinde ortaklaştığı görülmüştür. Ancak veli grubunun, anlamlı nicel gelişime rağmen“hemcins öğretmen müdahalesini masum görme”şeklindeki kültürel ezberlerini korudukları, fiziksel konfor alanlarından çıkmayarak öz-bakım sorumluluklarını okula devretme ve değişime karşı eylemsel direnç gösterme eğilimini sürdürdükleri saptanmıştır. Sonuç olarak, OTMEM programının okul ekosisteminde kurumsal ve ortak bir mahremiyet dili inşa ettiği, tüm paydaşların farkındalıklarını eş güdümlü olarak artırdığı tescillenmiştir. Bununla birlikte, velilerdeki kültürel normlardan beslenen dirençlerin tamamen kırılması için kısa süreli müdahalelerin ötesinde, zamana yayılan çok boyutlu aile eğitimlerine ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Necmettin Erbakan University, Graduate School of Educational Sciences Department of Special Education Special Education Program Master Thesis EVALUATION OF A SCHOOL-BASED PRIVACY EDUCATION INTERVENTION PROGRAM IN SPECIAL EDUCATION Münire Merve YILDIZ The aim of this study was to develop a School-Based Privacy Education and Intervention Program (OTMEM) for students with special needs attending a special education practice school by incorporating the perspectives of parents, teachers, and school transportation attendants, and to evaluate the effectiveness of the program. An exploratory sequential mixed methods design was employed. In the qualitative phase, stakeholders' lived experiences and institutional needs were explored through semi-structured interviews. Based on these findings, a six-hour practice-oriented OTMEM was developed. In the quantitative phase, the effectiveness of the program was evaluated using an experimental pre-test/post-test design. Due to the anonymous and unpaired nature of the data, within-group score differences were analyzed using the Mann–Whitney U test. The qualitative study group consisted of 10 teachers, 4 school transportation attendants, and 3 parents, whereas the experimental phase included 22 teachers, 6 school transportation attendants, and 5 parents. The qualitative findings revealed that children's inadequate toilet training hindered the internalization of the swimsuit rule and bodily autonomy, while privacy-related caregiving routines during adolescence contributed to behavioral problems at home. Participants tended to perceive privacy primarily as physical protection and the regulation of sexuality rather than as a philosophical, legal, and fundamental personal right. Awareness of privacy as a universal human right was found to be limited across stakeholder groups. In addition, communication limitations experienced by children often masked indicators of abuse by attributing them to disability, teachers experienced difficulties in developing effective pedagogical strategies, and existing educational materials were found to be insufficient in both quality and quantity. The quantitative findings demonstrated that the OTMEM produced statistically significant improvements in the knowledge and awareness levels of all stakeholder groups within the school ecosystem. Significant gains were observed among teachers (p < .001), parents (p = .047), and school transportation attendants (p = .044). Because different assessment instruments were administered according to stakeholder roles, a learning outcomes analysis was conducted. At the completion of the intervention, all groups exceeded the predetermined 90% achievement criterion (Teachers: 97.29%, Transportation Attendants: 92.50%, Parents: 91.00%), indicating a high level of mastery. Nevertheless, despite significant quantitative improvement, parents largely maintained culturally rooted beliefs that regarded assistance with intimate care by same-sex teachers as acceptable, continued to delegate self-care responsibilities to the school, and demonstrated resistance to changing established caregiving practices. In conclusion, the OTMEM established a shared institutional understanding of privacy within the school ecosystem and successfully enhanced the awareness of all stakeholder groups in a coordinated manner. However, the persistence of culturally embedded resistance among parents suggests that overcoming these beliefs requires long-term, multidimensional family education initiatives rather than short-term interventions alone.
Benzer Tezler
- Eğitim ortamlarında paydaşların toplum çevirmenliğine yönelik algı ve beklentileri
Community interpreting in educational settings: Stakeholders' perceptions and expectations
ALİ DURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mütercim-TercümanlıkAmasya Üniversitesiİngilizce Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY ESER
- Erken çocukluk döneminde değerler eğitimi bağlamında mahremiyet eğitimi
Privacy education in the context of values education in early childhood period
ESMA BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ COŞKUN KESKİN
- Türkiye denizcilik sektöründe çalışma şartları (monografik bir etüd)
Başlık çevirisi yok
A.MURAT ASLANER
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN YAZGAN
- Okul öncesi eğitime yönelik özel harcamalar (Muğla ili Menteşe ilçesi örneği)
Special expenditures for preschool education (Muğla/ Menteşe sample)
DUYGU SARIIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL ERGİN EKİNCİ
- Okul öncesi eğitimde alternatif yaklaşım: Orman okullarında öğretmen, veli ve yönetici görüşlerinin incelenmesi
An alternative approach in preschool education: Teachers', parents and executives' views in forest schools
MERVE KOYUNCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ELİF KILINÇ