Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin sergilediği öfke nöbeti davranışlarının incelenmesi
An examination of temper tantrum behaviors exhibited by students with autism spectrum disorder
- Tez No: 1022974
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH KOÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan öğrencilerde öfke nöbetleri, eğitim sürecini, sosyal ilişkileri ve günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyen problem davranışlar arasında yer almaktadır. Türkiye'de OSB olan öğrencilerde öfke nöbetlerinin örneklemdeki görülme durumunu, özelliklerini ve etkilerini geniş örneklem üzerinde inceleyen araştırmaların sınırlı olması bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu araştırmada OSB olan öğrencilerde görülen öfke nöbetlerinin görülme durumu, temel özellikleri, tetikleyici etkenleri, nöbet sırasında sergilenen davranışlar, öğretmenlerin müdahale yaklaşımları ve bu davranışların öğrencilerin yaşam alanları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma, nicel ağırlıklı eş zamanlı gömülü karma yöntem deseni [QUAN(qual)] ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu öğretmen bildirimlerine dayalı olarak değerlendirilen 307 OSB tanılı öğrenci oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen yapılandırılmış veri toplama formu aracılığıyla çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Nicel veriler parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerle, nitel veriler ise tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. Nitel verilerin kodlanmasında Miles ve Huberman (1994) güvenirlik formülü kullanılmış ve kodlayıcılar arası görüş birliği %84 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, öğrencilerin %95,9'unda son bir ay içerisinde en az bir kez öfke nöbeti görüldüğünü göstermiştir. Öfke nöbetlerinin çoğunlukla dört yaş ve sonrasında başladığı, en sık ayda 1–3 kez görüldüğü ve genellikle 1–5 dakika sürdüğü belirlenmiştir. Nöbetler sırasında en sık bağırma, ağlama ve nesnelere yönelik saldırgan davranışlar gözlenirken; en yaygın tetikleyicilerin verilen yönergeler veya taleplerin reddedilmesi ile kendini ifade etmede yaşanan güçlükler olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin en sık başvurduğu müdahale, öğrenciyi hareketsiz hâle getirme olmuştur. Cinsiyet, eğitim kademesi ve eş tanı durumuna göre öfke nöbetlerinin görülme durumu, sıklığı, süresi ve nöbet sonrası sakinleşme süresi bakımından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Buna karşın, öfke nöbeti süresi ile nöbet sonrası sakinleşme süresi arasında güçlü düzeyde pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Nitel bulgular ise öfke nöbetlerinin öğrencilerin okul yaşamını, öğretim etkinliklerine katılımını, akran ilişkilerini ve öğretmenlerin aileye ilişkin bildirimlerine dayalı olarak ev yaşamını çok yönlü biçimde etkilediğini ortaya koymuştur. Araştırma bulgularının, öğretmenlerin öfke nöbetlerine yönelik müdahale planlarının geliştirilmesine, eğitim hizmetlerinin planlanmasına ve bu alanda yürütülecek gelecekteki araştırmalara bilimsel katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Temper tantrums in students with Autism Spectrum Disorder (ASD) are among the problem behaviors that significantly affect educational processes, social relationships, and daily life. The limited number of largescale studies examining the occurrence, characteristics, and impacts of temper tantrums among students with ASD in Türkiye constituted the starting point of this study. This study investigated the occurrence, fundamental characteristics, triggering factors, behaviors displayed during temper tantrums, teachers' intervention approaches, and the effects of these behaviors on the life domains of students with ASD. The study was conducted using a quantitatively dominant concurrent embedded mixed methods design [QUAN(qual)]. The study group consisted of 307 students diagnosed with ASD, based on teacher reports. Data were collected online using a structured data collection form developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using parametric and nonparametric statistical methods, whereas qualitative data were analyzed through thematic analysis. The inter-coder reliability of the qualitative data was calculated using the Miles and Huberman (1994) reliability formula, yielding an inter-coder agreement of 84%. The findings showed that 95.9% of the students had experienced at least one temper tantrum during the previous month. Temper tantrums were found to begin predominantly at four years of age or later, to occur most frequently one to three times per month, and generally to last between one and five minutes. During temper tantrums, the most frequently observed behaviors were screaming, crying, and object-directed aggressive behaviors, whereas the most common triggering factors were being given instructions or having requests denied, as well as difficulties in self-expression. The intervention most frequently employed by teachers was physically restraining the student. No significant differences were found in the occurrence, frequency, duration, or posttantrum calming duration of temper tantrums according to gender, educational level, or comorbidity status. However, a strong positive relationship was identified between tantrum duration and post-tantrum calming duration. Qualitative findings further revealed that temper tantrums affected students' school life, participation in instructional activities, peer relationships, and, based on teachers' reports regarding families, home life in multiple ways. The findings of this study are expected to contribute to the development of intervention plans for teachers addressing temper tantrums, the planning of educational services, and future research in this field.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin problem davranışlarının zorlayıcılık düzeylerinin öğretmenlerin elektrofizyolojik tepkilerine göre sınıflandırılması
Classification of challenging levels of problem behaviors of students with autism spectrum disorder according to teachers' electrophysiological reactions
ZEKAİ ALPER ALP
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEYSEL AKSOY
DOÇ. DR. AVŞAR ARDIÇ
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuğun problem davranışlarının azaltılmasında ve dersle ilgilenme davranışlarının artırılmasında işlevsel iletişim öğretimin etkililiğinin incelenmesi
The investigation of the efficacy of functional communication teaching to reduction of problem behaviors and increasing on-task behaviors of a child with autism spectrum disorders
YUSUF ALPDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF SAZAK PINAR
- Üniversite öğrencilerinde uyumsuz hayal kurma paternlerinin nörogelişimsel bozukluklar ve davranışsal bağımlılıklarla ilişkisinin incelenmesi
The relationship between maladaptive daydreaming patterns and neurodevelopmental characteristics and behavioral addictions in university students
HALİL İBRAHİM EREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikolojiMarmara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECATİ SERKUT BULUT
- Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere fen konularının öğretiminde artırılmış gerçeklik uygulamasının etkililiği
Effectivenss of augmented reality for teaching science content to children with autism spectrum disorder
HİCRAN DENİZLİ GÜLBOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA GENÇ TOSUN
- Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin özel eğitim öğretmenlerinin alan yeterlilikleri bağlamında bilimsel dayanaklı uygulamalar hakkındaki görüşleri
The opinions of students with authism spectrum disorders about scientific based practices in the context of field qualifications of special education teachers
DUYGU ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERHAT ODLUYURT