Göktürk-2B stereo uydu görüntülerinden üretilen sayısal yükseklik modellerinin geometrik doğruluğunun referans verilerle analizi
Analysis of geometric accuracy of digital elevation models generated from Göktürk-2B stereo satellite images using reference data
- Tez No: 1023022
- Danışmanlar: PROF. DR. CEM GAZİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Deniz Bilimleri, Jeodezi ve Fotogrametri, Marine Science, Geodesy and Photogrammetry
- Anahtar Kelimeler: Göktürk-2B, Sayısal Yükseklik Modeli Geometrik Doğruluk Analizi, Uydu Fotogrametrisi, Sensör yöneltmesi, QGIS, Geometrik doğruluk, Sayısal arazi modelleri, Sayısal fotogrametri, Sayısal uydu verileri, Stereofotogrametri, Göktürk-2B, Geometric Accuracy Analysis of Digital Elevation Models, Satellite Photogrammetry, QGIS, Geometric accuracy, Digital terrain models, Digital photogrametry, Digital satellite data, Stereophotogrammetry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Denizel Çevre Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmasında, Türkiye'nin yerli yüksek çözünürlüklü yer gözlem uydusu Göktürk-2B (İMECE) stereo ve üçlü (triplet) optik görüntülerinden Agisoft Metashape, Global Mapper ve QGIS ile üretilen Sayısal Yüzey Modellerinin (DSM) ve Sayısal Arazi Modellerinin (DTM) geometrik doğruluğu analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, farklı Yer Kontrol Noktası (YKN) konfigürasyonları ve arazi örtüsü sınıflarının model doğruluğuna etkisini yüksek hassasiyetli Arazi modeli ve Küresel Konumlama Uydu Sistemi GNSS referans verileri ile karşılaştırmalı olarak incelemektir. Fotogrametrik değerlendirme süreçlerinde yalnızca Rasyonel Polinom Katsayıları (RPC) ile yapılan modellemelerde yüksek sistematik hatalar gözlemlenirken, YKN entegrasyonu ile uygulanan afin optimizasyon sonucunda düşey eksendeki ortalama hata (bias) -0,845 metre seviyelerine indirilmiştir. Noktasal doğruluk analizlerinde, klasik stereo modellerde ±3,12 m, üçlü modellerde ise ±4,09 m Karesel Ortalama Hata (KOH/RMSE) değerleri elde edilmiştir. Fark modeli analizlerinde kaba hataların ayıklanması için uygulanan iteratif 3-Sigma istatistiksel filtrelemesi, verinin genel karakteristiğini koruyarak doğruluğu önemli ölçüde artırmıştır. Bölgesel analizler, arazi örtüsünün doğruluk üzerinde belirleyici olduğunu; tarım alanlarında ±3,57 m ile yüksek doğruluk elde edilirken, orman alanlarında ±8,18 m ve yerleşim alanlarında ±4,55 m olarak eşleştirme hatalarına bağlı olarak sapmaların arttığını göstermiştir. Çalışma, Göktürk-2B verilerinin uygun fotogrametrik iş akışları ile sub-piksel düzeyinde metrik doğruluk sağladığını kanıtlamakta ve makine öğrenmesi algoritmaları ile desteklenen yeni nesil DTM/DSM üretim stratejilerine ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral thesis investigates the geometric accuracy of Digital Surface Models (DSM) and Digital Terrain Models (DTM) generated from stereo and triplet optical images of Türkiye's domestic high-resolution Earth observation satellite, Göktürk-2B (İMECE). The main objective of the study is to examine the effect of different Ground Control Point (GCP) configurations and land cover classes on model accuracy by comparing them with high-precision terrain models and Global Navigation Satellite System (GNSS) reference data. DTM and DSM models were generated using Agisoft Metashape, Global Mapper, and QGIS software in the photogrammetric evaluation processes. While high systematic errors were observed in models using only Rational Polynomial Coefficients (RPCs), the average bias on the vertical axis was reduced to -0.845 meters as a result of affine optimization applied with GCP integration. In point accuracy analyses, Mean Squared Error (RMSE) values of ±3.12 m were obtained in classical stereo models and ±4.09 m in triple models. Iterative 3-Sigma statistical filtering, applied to eliminate gross errors in difference model analyses, significantly increased accuracy while preserving the overall characteristics of the data. Regional analyses showed that land cover is a determining factor in accuracy; while high accuracy of ±3.57 m was obtained in agricultural areas, deviations increased due to matching errors, reaching ±8.18 m in forest areas and ±4.55 m in residential areas. This study demonstrates that Göktürk-2B data provides sub-pixel-level metric accuracy with appropriate photogrammetric workflows and sheds light on next-generation DTM/DSM production strategies supported by machine learning algorithms.
Benzer Tezler
- Ortogörüntü üretiminde kullanılan farklı yükseklik verilerinin yatay konumsal doğruluğa etkisinin araştırılması: Göktürk-1 uydusu örneği
Investigation of the impact of different elevation data on horizontal positional accuracy in orthoimage production: The case of Göktürk-1 satellite
METEHAN KİŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve FotogrametriKonya Teknik ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERRUH YILDIZ
PROF. DR. ŞİNASİ KAYA
- Sanal ortamlarda 2B nesneler ile çoklu dokunma tabanlı etkileşim
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA FATİH TUNALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGebze Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET GÖKTÜRK
- Algılayıcıdan bağımsız dönüşüm modelleri ile üretilen ortogörüntülerin konum doğruluğunun belirlenmesi
Estimation of georeferencing accuracy of orthoimages generated by sensor-independent orientation models
ALİ CAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Jeodezi ve FotogrametriBülent Ecevit ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN TOPAN
- Hava verilerinin gerçekçi görselleştirmesi için yeni bir yaklaşım
A novel approach for realistic visualization of weather data
DOĞU SIRT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGebze Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET GÖKTÜRK
- Sarkomatoid karsinom hastalarında FDG PET-BT metabolik volümünün prognostik açıdan karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
GÜLŞEN GÖKTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Göğüs CerrahisiSağlık Bilimleri ÜniversitesiGöğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKTÜRK FINDIK
DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZMEN