XX. yüzyılda İslâm dünyasında isbât-ı vâcib çalışmaları
Studies on isbāt al-wājib in the Islamic world in the twentieth century
- Tez No: 1023386
- Danışmanlar: PROF. DR. RAMAZAN BİÇER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık tarihi boyunca varlıkların asıl nedeni sorgulanmış, bu sorgulama sonucu insanlar bir yaratıcı güce inanmışlardır. Düşünme yeteneğine sahip olan insanoğlu, en başta kendi varlığını anlamlandırmak için bu yeteneğini kullanmış, kullanılan bu yeti ise insanı sürekli olarak yaratıcı bir varlığa ulaştırmıştır. Müşahede edilen âlemin ötesine geçerek bunun arkasındaki nedene ulaşma bu anlamda aklî mülahazalar vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. Tarihsel süreç içerisinde yaratıcı varlığa inanma hali insanlar arasında büyük oranda geçerliliğini korurken modern döneme gelindiğinde bu inançta kayıplar yaşandığı görülmüştür. Modern dönemin öne çıkan özelliklerinden bir tanesi ise başta dinî inançlar olmak üzere bütünüyle geleneğe karşı tavır almaktır. Bu dönemde din ve ona dair kabuller gelenekte kaldığı kabul edilerek dışlanmış, bir kenara itilmiştir. Modern dönemde öne çıkan bu tavrın bir çıktısı ise kuşkusuz her şeyi maddeye indirgeyen materyalizm olmuştur. XIX. ve XX. yüzyılda materyalist akım, bilimsellik kisvesi altında maddenin ötesinde herhangi bir gerçekliğin kabul edilemeyeceğini iddia ederek Allah'ın varlığını inkâr eden akımların başında gelmiştir. Bu çalışma ilgili dönemde ortaya konulan materyalist düşüncelere reddiye sadedinde XX. yüzyılda İslâm dünyasında yapılmış isbât-ı vâcib çalışmalarını incelemektedir. Çalışmanın ana konusu isbât-ı vâcib olduğundan birinci bölümde isbât-ı vâcib ile bağlantılı temel meselelere yer verilerek kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Bu bölümde Allah'ın varlığını ispatın imkânı ele alınmış, O'nun varlığının aklî delillerle temellendirilebileceği ortaya konulmuştur. Yine bu bölümde modern dönemde Allah inancını etkilemesi bakımından modernizm, deizm ve sekülerizm gibi akımların Allah'ın varlığı inancına olumsuz etkileri ele alınmıştır. İkinci bölümde bilhassa materyalist düşüncelere karşı ortaya konulan isbât-ı vâcib çalışmalarına yer verilmektedir. Bu bölümde öncelikle ülkemizde konuyla ilgili literatürün aktarımı yapılmakta, ardından diğer İslâm ülkelerinde yapılmış çalışmalara yer verilmekte ve yaklaşık kırk küsür âlimin çalışmaları ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde ise aktarımı yapılan isbât-ı vâcib çalışmalarında bulunan delillerin tasnif edilmesi yer almaktadır. Sonuncu olan bu bölümde Allah'ın varlığına dair farklı delil gruplandırmalarının kısa izahları yapılmakta ve klasik dönem delilleriyle irtibatları kurulmaya çalışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Throughout human history, the main reason for the existence of all things has been questioned, and as a result of this questioning, people have come to believe in a creative power. Endowed with the capacity for thought, humankind initially used this ability to make sense of its own existence; humanity has arrived at the existence of God by using this ability. Moving beyond the observed world to reach the underlying cause has, in this sense, been achieved through rational reasoning. While belief in a creative being largely retained its validity among people throughout history, by the modern era, it became apparent that this belief was in decline. One of the outcomes of this attitude of modernity was undoubtedly materialism, which reduced everything to matter. In the 19th and 20th centuries, materialist currents, under the guise of scientific rigour, claimed that no reality beyond matter could be accepted, and thus stood at the forefront of movements denying the existence of God. This study introduces the works on isbāt al-wājib produced in the twentieth-century Islamic world as refutations against the materialist ideas advanced during this period. Since the main subject of the study is isbāt al-wājib, the first chapter establishes the conceptual framework by addressing the fundamental issues related to it. In this chapter, the possibility of proving the existence of God is discussed, and it is demonstrated that His existence can be grounded through rational arguments. Furthermore, the negative effects of modern movements such as modernism, deism, and secularism on belief in God are examined, particularly in terms of how they undermined faith in God in the modern era. The second chapter presents the isbāt al-wājib studies produced especially in response to materialist thought. This chapter begins with an overview of the relevant literature in our country, then reviews studies conducted in other Islamic countries, and presents the works of some forty Islamic scholars (alim). The third chapter classifies the proofs found in the isbāt al-wājib works introduced in the study. In this final chapter, different categories of proofs for the existence of God are briefly explained, and attempts are made to establish their connections with the proofs of the classical period.
Benzer Tezler
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- Oryantalistlerin Alevilik-Bektaşilik araştırmalarının eleştirisi
The criticism of orientalist on Alawism-Bektashism
AYDIN ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiAlevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ALKAN
- Karşılaştırmalı olarak islam siyasi düşüncesinde otorite kavramı
Başlık çevirisi yok
HALUK ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NİYAZİ ÖKTEM
- Türkiye rüzgarlarının alan-zaman modellemesi
Spatio-temporal modeling winds of Turkey
AHMET DURAN ŞAHİN
- Çuvaşların dini inanışları üzerine bir araştırma
A Study on religious believes of Chuvashes
DURMUŞ ARIK
Doktora
Türkçe
2002
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ABDURRAHMAN KÜÇÜK