Uluslararası güvenlik bağlamında orta güçler: İran üzerine bir inceleme
Middle powers in the context of international security: A study on Iran
- Tez No: 1023385
- Danışmanlar: PROF. DR. FİKRET BİRDİŞLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Uluslararası Güvenlik, Güvenlik Durumları, Orta Güçler, İran, International Security, Security States, Middle Powers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Doktora Tezi ULUSLARARASI GÜVENLİK BAĞLAMINDA ORTA GÜÇLER: İRAN ÜZERİNE BİR İNCELEME Özkan AYIK Malatya-2026 Danışman: Prof. Dr. Fikret BİRDİŞLİ Uluslararası politikada askeri ve ekonomik açıdan öne çıkan devletleri büyük güç olarak adlandırıp reel politikayı bu güçler arasındaki rekabete ve bu devletlerin uluslararası düzene ilişkin sorumluluklarına dayalı olarak açıklamak yaygın bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım 1990 sonrası dönemde kısmen terk edilmeye başlanarak, devletler arasında kapasitelerine göre yapılan bir güçler ayrımı öne çıkmıştır. Zira iki kutuplu yapılanmanın sona ermesiyle merkez ve periferde kalan ülkeler arasındaki makas kapanmaya başlamış; büyük güçler dışında kalan ülkelerin birbirleriyle ve farklı merkezlerle olan ilişkileri gelişim sürecine girmiş ve bu devletler de reel politikada yeni sorumluluklar üstlenmeye başlamışlardır. Bu durum uluslararası politikada orta güçlerin yükselişi olarak görülmüş ve literatürde klasik ve neo-orta güçler ayrımını ortaya çıkartmıştır. Reel politikada güçler arasındaki ilişki genellikle askeri ve ekonomik kapasite üzerinden incelenirken, bu ilişkileri güvenlik odaklı olarak açıklamaya çalışan girişim ise Barry Buzan ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Fakat“güvenlikçi”devletler diyebileceğimiz bazı devletlerin kapasitif olarak ve uluslararası politikada üstlendikleri yeni sorumluluklar açısından orta güçler teorisiyle buluşturulması sorunlu olmaktadır. Bu tez, bu konudaki sorunları tespit ederek“orta güçler”tanımını geliştirmeyi ve yeni bir tipoloji ortaya koymayı amaçlamış; bunun için de İran bir örnek olay olarak tercih edilmiştir. Bu kapsamda, bu çalışmada öncelikle Orta Güçler tanımının tarihsel gelişimi incelenmekte, ardından İran'ın uluslararası politikadaki rolü ele alınarak teori ve vakıa ortak bir paydada buluşturulmaya çalışılmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın alana olan katkısı klasik ve neo-orta güçler tanımını geliştirmek ve yükselen orta güçler olarak görülen fakat öz niteliksel açıdan klasik tanıma oturmayan devletler için bir tipoloji geliştirmek olmuştur.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT PhD Thesis MIDDLE POWERS IN THE CONTEXT OF INTERNATIONAL SECURITY: A STUDY ON IRAN Özkan AYIK Malatya-2026 Supervisor: Prof. Dr. Fikret BİRDİŞLİ It is a common approach to define states according to their military and economic capacity, to call some of them great powers, and to explain realpolitik by competition among these powers and by their responsibilities regarding the international order in international politics. This approach began to be partially abandoned in the post-1990 period, with a separation of powers between all states based on their capacities coming to the forefront. Because, by the end of the bipolar system, the gap between the countries in the center and the periphery began to close; relations among countries outside the great powers with each other and with different centers entered a process of development, and these states began to assume new responsibilities in realpolitik. This situation has been seen as the rise of middle powers in international politics and has given way to the distinction between classical and neo-middle powers in the literature. While the relationship between powers in realpolitik is generally examined through the lens of military and economic capacity, an attempt to explain these relationships from a security-focused perspective was made by Barry Buzan and his colleagues. However, it is problematic to reconcile the middle powers theory with some states that we might call“security-oriented”states, both in terms of their capacity and the new responsibilities they have undertaken in international politics. This thesis aims to identify the problems in this area, develop a new definition of“middle powers,”and establish a new typology from the perspective of“security states”; Iran has been chosen as a case study for this purpose. In this context, the study first examines the historical development of the definition of Middle Powers and then attempts to reconcile theory and reality by analyzing Iran's role in international politics. Therefore, the contribution of this study to the field has been to refine the definitions of classical and neo-middle powers and to develop a typology for states that are seen as rising middle powers but do not fit the classical definition in terms of their essential qualities according to security theory.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Interregional Relations: Perspectives on the Summit of South American-Arab Countries 'New' patterns of engagement
Bölgelerarasi ilişkiler: Güney Amerika - Arap Ülkeleri zirvesindeki“Yeni”angajman yapısı perspektifleri
MARSHA MARİE HALL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA BENLİ ALTUNIŞIK
DOÇ. DR. DERYA GÖÇER AKDER
- Irak dış politikası, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), Irak-Suudi Arabistan ilişkileri, Körfez'de ikili ilişkiler
Iraq foreign policy, Gulf Cooperation Council (GCC), Iraq-Saudi Arabia relations, bilateral relations in the Gulf
WALEED KHALID ALI ALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AKRAM ALHAMAD
- Küreselleşme krizi tartışması bağlamında Çin'in kuşak ve yol projesi: Fırsatlar ve zorluklar
China's belt and road project in the context of the globalization crisis debate: Opportunities and challenges
GOVHER BAYRAMDURDYYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerErciyes ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KURTBAĞ
- Afganistan'dan İran'a göçler bağlamında İran'ın göçmen politikası
Iran's migration policy in the context of migration from Afghanistan to Iran
AZİZULLAH RAHİMİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FIRAT PURTAŞ