Aile türlerine göre ebeveyne yabancılaşma ile çocuklardaki uyum problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parental alienation and adjustment problems in children according to family types
- Tez No: 1023387
- Danışmanlar: PROF. DR. RAŞİT AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: ebeveyne yabancılaşma, aile türleri, uyum problemleri, nedensel karşılaştırma yöntemi, parental alienation, family types, adjustment problem, causal-comparative method
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada ebeveyne yabancılaşmanın (EY) farklı aile türlerinde görülme durumu ile çocuklardaki uyum problemleri arasında ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın ilk aşaması olarak ulusal literatürde EY'nin belirlenmesine yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olmadığından, Rowlands Ebeveyne Yabancılaşma Ölçeği'nin (REYÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında EY'nin farklı aile türleri ve eğitim kademelerine göre farklılaşma durumu ile çocukların uyum problemleriyle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu aşamada farklı eğitim kademelerinde öğrenim gören ve farklı aile türlerinden gelen çocuklardan, bu çocukların ebeveynlerinden (anne/baba) ve ilkokul kademesinde öğrenim gören çocukların sınıf öğretmenlerinden veri toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Rowlands Ebeveyne Yabancılaşma Ölçeği, Çocuk-Anababa İlişki Ölçeği, O'Leary Porter Evlilik Çatışması Ölçeği, Öğretmen Bilgi Formu (TRF/6-18), 11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği (YSR/11-18) kullanılmıştır. Verilerin analizinde; araştırmanın birinci aşamasındaki ölçek geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile ikinci aşamasındaki nedensel karşılaştırma analizleri için SPSS 29.0 ve LISREL 8.70 paket programları kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşaması olan REYÖ'nün Türkçe formunun psikometrik değerlerinin incelenmesinde evliliklerini boşanmayla sonuçlandırmış 208 kadın, 44 erkek olmak üzere toplam 252 (yaş x̄= 41.09, sd= 6.43) ebeveyne ulaşılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre REYÖ'nün, özgün halindeki gibi 23 maddelik, altı faktörlü yapı doğrulanmış ve uyum iyiliği değerlerinin iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında ele alınan Çocuk-Anababa İlişki Ölçeği ile REYÖ toplam puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Güvenirlik analizinde ise REYÖ'nün toplamı için Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı (α) .82, McDonald's Omega (ω) değeri .80 ve Spearman-Brown iki yarı güvenirlik katsayısı ise .78 olarak elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ilkokul eğitim kademesinde öğrenim gören çocukların sınıf öğretmenlerine Öğretmen Bilgi Formu (TRF/6-18), ortaokul ve lise eğitim kademesinde öğrenim gören çocuklara 11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği (YSR/11-18), tüm ebeveynlere Kişisel Bilgi Formu ve Rowlands Ebeveyne Yabancılaşma Ölçeği ile boşanmış ebeveynlere O'Leary Porter Evlilik Çatışması Ölçeği uygulanmıştır. Bu aşamada ilkokul kademesinde çocukların uyum problemleri ile ilgili veriler öğretmenlerden elde edilirken ebeveyne yabancılaşma ile ilgili veriler ise hem boşanmış hem de evli ailelerden toplanmıştır. İlkokul kademesinde 108 çocuğun toplam 46 sınıf öğretmeninden (27 kadın, 19 erkek) ve 108 ebeveynden (86 anne, 22 baba) veri elde edilmiştir. Çocukların 46'sı boşanmış, 30'u evli-düşük çatışmalı, 32'si evli-yüksek çatışmalı ailelerden gelmektedir. Ortaokul kademesinde 96 çocuktan ve 96 ebeveynden (71 anne, 25 baba) veri elde edilmiştir. Çocukların 44'ü boşanmış, 26'sı evli-düşük çatışmalı, 26'sı evli-yüksek çatışmalı ailelerden gelmektedir. Lise kademesinde ise toplamda 114 çocuktan ve 114 ebeveynden (89 anne, 25 baba) veri elde edilmiştir. Çocukların 55'i boşanmış, 32'si evli-düşük çatışmalı, 27'si evli-yüksek çatışmalı ailelerden gelmektedir. Bu aşamada nedensel karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara bakıldığında EY'nin boşanmış aileler dışında farklı aile türlerinde de görülebilen bir durum olduğu anlaşılmıştır. Araştırma kapsamında evli-yüksek çatışmalı ailelerde görülen ebeveyne yabancılaşmanın boşanmış ve evli-düşük çatışmalı ailelerdeki ebeveyne yabancılaşmadan anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra EY'nin ebeveyn cinsiyeti, çocuk cinsiyeti, çocukların öğrenim gördüğü sınıf düzeyleri ve eğitim kademelerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Öte yandan, EY'nin çocukların uyum problemleriyle ilişkisinin incelenmesi sonucunda; ilkokul ve ortaokul kademesinde EY'nin çocukların Dışa Yönelim problemleriyle, lise kademesinde ise İçe Yönelim, Dışa Yönelim ve uyum problemleriyle anlamlı şekilde ilişkili olduğu görülmüştür. Böylelikle EY ile çocuklarda uyum problemleri arasında ilişki olduğu anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to analyse the relationship between prevalence of parental alienation (PA) among different family types and adaptation problems of children. Because there was no valid and reliable measurement instrument for determination of PA in the national literature, as the first phase of the study, validity and reliability study of the Rowlands Parental Alienation Scale (RPAS) was conducted. In the second phase of the study, differentiation of PA according to different family types and various educational levels and the impact on children's adaptation problems are aimed to be investigated. In this phase, data were collected from children attending various educational levels and having diverse family backgrounds, their parents (mother/father) and primary school teachers of the students attending primary school. Data were obtained through Demographic Questionnaire, The Rowlands Parental Alienation Scale (RPAS), Child-Parent Relationship Scale, O'Leary Porter Marital Conflict Scale, Teacher's Report Form (TRF/6-18) and Youth Self Report for Ages 11-18 (YSR/11-18). In the data analysis; for the purpose of scale reliability and validity studies in the first phase of the study and causal-comparative data analysis in the second phase of the study, SPSS 29.0 and LISREL 8.70 were used. In the first phase of the study, evaluating the psychometric properties of RPAS's Turkish form, 252 participants (age x̄= 41.09, sd= 6.43), 208 of whom were female and 44 of whom were male whose marriages ended in divorce, were reached. The construct validity of the scale was examined using confirmatory factor analysis. According to analysis results, it was found that 23 items and six-factor structure of RPAS, as in the original, were validated and values of compatibility were at good level. It was determined that there was a positive and moderately significant relationship between Child-Parent Relationship Scale which was taken into consideration within the scope of criterion-related validity and total scores of RPAS. On the other hand, in reliability analysis, total scores of RPAS were determined as (α) .82 through Cronbach's alpha in terms of internal consistency, McDonald's Omega reliability coefficient (ω) .80 and .80 through Spearman-Brown split half reliability coefficient. In the second phase of the study, Teacher's Report Form (TRF/6-18) was administered to teachers of children attending primary school, Youth Self Report for Ages 11-18 (YSR/11-18) was administered to children attending middle and high school, a Demographic Questionnaire and the Rowlands Parental Alienation Scale (RPAS) were administered to all parents, and the O'Leary Porter Marital Conflict Scale was administered to divorced parents. At this stage, on children's adjustment problems at the primary school level were obtained from teachers, while parental alienation data were obtained from both married and divorced families. In the primary school, data were obtained from 108 students' primary school teachers (27 female, 19 male) and 108 parents (86 mothers, 22 fathers). 46 of the children were from divorced families, 30 of the children were from low conflict-married families, and 32 of the children were high conflict-married families. In the secondary school, data were obtained from 96 children and their parents (71 mother, 25 father). 44 of the children were from divorced families, 26 of the children were from low conflict-married families, and 26 of the children were from high conflict-married families. In the high school, data were obtained from total of 114 children and their parents (89 mother, 25 father). 55 of the children were from divorced families, 32 of the children were from low conflict-married families, and 27 of the children were from high conflict-married families. At this phase, causal-comparative method was used. Findings obtained from the study show that PA is observed not only in divorced families but also various family types, especially in families having high conflict. The study showed that children's PA scores who were from high-conflict married are significantly higher than children's PA scores from divorced and low-conflict married families. In addition, it was found that PA did not differ significantly based on parents' gender, children's gender, the grade levels in which the children were enrolled, or the educational levels. Furthermore, an analysis of the relationship of PA on children's adaptation problems revealed that PA significantly influences children's extraversion scores in elementary school, extraversion scores in middle school, and both extraversion and introversion scores as well as total problem scores in high school. Thus, the findings indicate that there is a relationship between PA and adaptation problems among children.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Sonbahar sera yetiştiriciliğine uygun hıyar çeşit seçimi
Selecting a cucumber variety suitable for glasshouse production in Autumn
MESUT OKTAY
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY