Hukuk dili ve çevirisi: Türkiye- Almanya ve Avusturya örneği
Legal language and translation: The case of Türkiye, Germany and Austria
- Tez No: 1023642
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYSEL NURSEN DURDAĞI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Söz konusu çalışma, hukuk dili ve hukuk çevirisini bir uzmanlık alanı olarak ele alarak Almanya ve Avusturya anayasa ve medeni kanun metinleri örneğinde Almanca hukuk dilinin yapısal, ter-minolojik ve dilbilimsel özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hareket nok-tası, aynı dil ailesine ve ortak etimolojik zemine sahip olmalarına rağmen farklı hukuk sistemle-rinde kullanılan hukuk dilinin nasıl farklılaştığını ve bu farklılaşmanın çeviriye nasıl yansıdığını süreç içerisinde ne tür dönüşümlere tabi olduğunu ortaya koymaktır. Dolayısıyla araştırmada alan dili kuramı, dilbilim, çeviribilim ve karşılaştırmalı hukuk perspektifleri disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alınmış; Almanya ve Avusturya hukuk metinleri üzerin-den etimolojik, terminolojik, anlamsal, söylemsel, hukuk-anlamsal ve hukuk-yorumsal farklılıklar değerlendirilmiştir. İlgili çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; araştırmanın temel veri zeminini literatür taraması, normatif hukuk metinlerinin incelenmesi, Almanya ve Avusturya hukuk dili kaynaklarının karşılaştırmalı değerlendirilmesi ve hukuk dili literatürünün analizi oluşturmuştur. Araştırma sürecinde edinilen tamamlayıcı akademik ve mesleki temaslar ise çalışmanın asli veri toplama tekniği olarak değil, yazılı kaynaklardan ve normatif metin incelemelerinden elde edilen bulguların uygulama alanındaki karşılıklarını daha iyi anlamaya katkı sağla-yan destekleyici bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Almanca hukuk dilinin plurizentrik yani çok merkezli yapısının hukuk çevirisinde eşdeğerlik sorununu belirgin biçimde karmaşıklaştırdığını göstermektedir. Aynı kavramların Almanya ve Avusturya hukuk çevrelerinde farklı terminolojik karşılıklar ve anlam katmanlarıyla ifade edilebilmesi, hukuk çevirmeninin yalnızca dilsel yetkinliğe değil, hukuk sistemi, terminoloji ve karşılaştırmalı hukuk bilgisine de sahip olmasını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak çalışma, hukuk dili ve hukuk çevirisinin çok katmanlı, sistem bağlı ve disiplinlerarası bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines legal language and legal translation as a field of specialization by focusing on the structural, terminological and linguistic features of German legal language in the constitu-tional and civil code texts of Germany and Austria. Its main aim is to determine how legal langu-age differs across legal systems that share a common linguistic and etymological background, how these differences affect translation, and how they have evolved over time. The study adopts an interdisciplinary perspective combining specialized language theory, lingu-istics, translation studies and comparative law. German and Austrian legal texts are evaluated in terms of their etymological, terminological, semantic, discursive, legal-semantic and legal-hermeneutic features. A qualitative research approach is employed. The primary data consist of a literature review, the examination of normative legal texts, the comparative analysis of German and Austrian legal language sources, and the evaluation of relevant literature. Academic and professional contacts established during the research were not treated as a primary data collec-tion method; rather, they supported the interpretation of the practical implications of findings derived from written materials and normative texts. The findings indicate that the pluricentric structure of German legal language makes equivalence in legal translation more complex. The use of different terminological equivalents and semantic layers for the same concepts in Germany and Austria requires legal translators to possess not only linguistic competence, but also knowledge of legal systems, terminology and comparative law. The study concludes that legal language and legal translation require a multilayered, system-bound and interdisciplinary approach.
Benzer Tezler
- Übersetzungsprobleme und schwierigkeiten in rechtsbegriffen (Deutsch-Türkisch) und lösungsvarschlöge
Hukuk kavramlarının çevirisinde (Almanca-Türkçe) karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri
ALİ SAMİ AKSÖZ
Yüksek Lisans
Almanca
1999
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ASLAN
- Türk Alman hukuk sistemlerinde işleyen yargı sürecinde kullanılan terminolojilerin karşılaştırılması
Comparison of terminologies used in the judicial process in Turkish and German legal systems
DUYGU ÖZLEM TOPTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mütercim-TercümanlıkSakarya ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLYAS ÖZTÜRK
- Analysing the revision process of the translation of EU acts into Turkish
AB tasarruflarının Türkçe çevirilerinin revizyon sürecinin incelenmesi / Analyse du processus de révision Turque des actes de l'UE / Analyse des Türkischen revisionsprozesses von EU-rechtsvorschriften
OZAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Mütercim-TercümanlıkAtılım ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER ALTAY
- Probleme bei der didaktik der berufssprache Deutsch im Türkischen hochschulwesen und alternative lösungsvorschläge in bezug auf die akademische ausbildung
Türkiye'de yükseköğretim bünyesinde sunulan mesleki uzmanlık dili olarak Almanca dersinde yaşanan aksaklıklar ve akademik öğreti açısından ön görülen alternatif çözüm yolları
SELAHADDİN SOYUDOĞRU
Yüksek Lisans
Almanca
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN DARANCIK