6 Şubat depremine maruz kalan yetişkinlerde travma sonrası stres ile yürütücü işlevler, zihinselleştirme ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between post-traumatic stress, executive functions, mentalization, and post-traumatic growth in adults exposed to the February 6 earthquake
- Tez No: 1023643
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEYRUZ USLUOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Toros Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlere maruz kalan yetişkin bireylerde travma sonrası stres belirtileri ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide zihinselleştirmenin alt boyutları olan kendini belirleme ve diğerini belirleme ile yürütücü işlevlerin aracı rollerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nicel araştırma yöntemi kapsamında ilişkisel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden hayatta kalan ve araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden toplam 609 yetişkin bireyden oluşturmaktadır. Veriler, 30.09.2025 ile 30.12.2025 tarihleri arasında yüz yüze veri toplama yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Katılımcılar, Adıyaman ilinde bulunan Altınşehir K1, TPAO K18, Sultangazi Belediyesi, OSB K12 ve B. İpekli Şehir Hastanesi K2 konteyner kentlerde ikamet eden yetişkin bireylerden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi-5 (PCL-5), Travma Sonrası Büyüme Envanteri, Zihinsel Durumları Belirleme Ölçeği ve Yetişkin Yürütücü İşlevler Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve paralel çoklu aracılık analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, travma sonrası stres belirtileri ile travma sonrası büyüme arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Travma sonrası stres belirtileri ile yürütücü işlev güçlükleri, kendini belirleme ve diğerini belirleme arasında anlamlı ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir. Paralel aracılık analizi sonuçlarına göre, travma sonrası stres belirtilerinin travma sonrası büyüme üzerindeki etkisinde kendini belirleme, diğerini belirleme ve yürütücü işlevlerin anlamlı aracı değişkenler olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları, travma sonrası büyümenin bireyin bilişsel düzenleme kapasitesi ile kendi ve başkalarının zihinsel süreçlerini anlamlandırma becerileriyle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu doğrultuda, depremden hayatta kalan bireylere yönelik psikososyal müdahalelerde yürütücü işlevlerin ve zihinselleştirme becerilerinin desteklenmesinin yararlı olabileceği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the mediating roles of executive functions and the mentalizing dimensions of self-certainty and other-certainty in the relationship between posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth among adults exposed to the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes. The study was conducted using a correlational survey design within the framework of a quantitative research methodology. The sample consisted of 609 adult earthquake survivors who were directly affected by the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes and voluntarily agreed to participate in the study. Data were collected through face-to-face administration between September 30, 2025, and December 30, 2025. Participants were adults residing in the Altınşehir (K1), TPAO (K18), Sultangazi Municipality, OSB (K12), and B. İpekli City Hospital (K2) container settlements located in Adıyaman, Türkiye. Data collection instruments included the Sociodemographic Information Form, the PTSD Checklist for DSM-5 (PCL-5), the Posttraumatic Growth Inventory, the Certainty About Mental States Questionnaire, and the Adult Executive Functioning Inventory. Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and parallel multiple mediation analysis. The findings revealed a positive and significant relationship between posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth. Significant associations were also found between posttraumatic stress symptoms and executive functioning difficulties, self-certainty, and other-certainty. Results of the parallel mediation analysis indicated that self-certainty, other-certainty, and executive functions significantly mediated the relationship between posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth. The findings suggest that posttraumatic growth may be associated with individuals' cognitive regulation capacities as well as their abilities to understand and interpret their own and others' mental states. Accordingly, supporting executive functions and mentalizing capacities in psychosocial interventions for earthquake survivors may contribute to post-disaster psychological adjustment and growth.
Benzer Tezler
- 6 Şubat Depremini deneyimleyerek TSSB belirtileri yaşayan genç yetişkinlerde görülen antisosyal davranışlarda sosyal desteğin rolünün incelenmesi
The role of social support in antisocial behaviors among young adults experiencing PTSD symptoms following the February 6 Earthquake
ÖZGE ENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiBeykoz ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN
- 6 Şubat 2023 Pazartesi Pazarcık merkezli Kahramanmaraş'ta meydana gelen depremlerden etkilenmiş KSÜ Hastanesindeki depremzede sağlık çalışanlarının travma sonrası stres belirtilerinin psikolojik dayanıklılık ve stresle baş etme yöntemleri açısından değerlendirmesi
Evaluation of post-traumatic stress symptoms of health care workers at KSÜ Hospital, affected by the earthquakes in Kahramanmaraş, centered in Kahramanmaraş, on Monday, February 6, 2023, in terms of psychological resilance and methods of coping with stress
NİMET ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU FINDIKLI
- Türkiye'de 6 şubat depremini yaşayan bireylerin duygusal etkilenme düzeyleri
Who lived through the february 6 earthquake emotional impact levels of individuals
KADER AY
- 6 Şubat 2023 Maraş depremine maruz kalan taş ve tuğla yığma minarelerin sismik kırılma davranışına farklı darbe hızı ve yer hareketlerinin yer hareketlerinin etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of different impact velocity and ground motions on the seismic rupture behavior of stone and brick masonry minarets subjected to the February 6, 2023 Maraş earthquake
MUHAMMED EMİN GÖKCELER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İnşaat MühendisliğiBartın Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİN HÖKELEKLİ
- 6 Şubat Depremine maruz kalmış bireylerin yeniden sosyalizasyon süreci
6 February the resocialization practices of individuals exposed to Kahramanmaraş Erthquake
BEYZA ÇEVİK
