Arapça ve Türkçede Ortak Sözcüklerin Derlem Tabanlı İncelenmesi: Anlam, Sıklık ve Bağlam Farklılıkları
A Corpus-Based Analysis Of Shared Vocabulary İn Arabic And Turkish: Differences İn Meanin, Frequency And Context
- Tez No: 1023771
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RAMAZAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Arapça ve Türkçede en sık kullanılan 220 yalancı eşdeğer niteliğindeki sözcüğün anlam, sıklık ve bağlam farklılıkları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırma kapsamında sözcüklerin anlam değişim türleri, yalancı eşdeğerlik kategorileri ve eş-dizimlilik özellikleri ortaya konmuştur. Söz konusu sözcüklerin B2 ve C1 düzeylerine yönelik hazırlanan Yedi İklim, Yeni İstanbul ve Yeni Hitit Türkçe öğretim setlerindeki yeri, derlem yardımlı yöntem kullanılarak tespit edilmiştir. Nicel verileri desteklemek amacıyla, anadili Arapça olan ve farklı Arap ülkelerinden gelen 30 Türkçe öğrenicisinin yalancı eşdeğerlere yönelik görüş ve algıları da incelenmiştir. Nitel araştırma deseninin benimsendiği bu aşamada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, incelenen yalancı eşdeğerlerin %67'sinin Türkçede daha sık kullanıldığı saptanmıştır. Anlam değişim türleri arasında en yüksek oranın %43 ile“anlam kaymasına uğrayan sözcükler”olduğu görülmüştür. Sözcüklerin %56'sı kısmi yalancı eşdeğer niteliği taşırken, geriye kalan kısmının tam yalancı eşdeğer olduğu belirlenmiştir. Öğrenci görüşmelerinden elde edilen bulgular, öğrencilerde en çok karışıklığa neden olan kelimelerin anlam kaymasına uğrayan sözcükler olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmacı tarafından oluşturulan Yabancılara Türkçe Öğretimi (YTÖ) derleminde, bu kelimelere yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir. Söz konusu sözcüklerin ağırlıklı olarak resmî, siyasi, idari ve ekonomik gibi ileri düzey bağlamlarda yer almasına karşın, B2 ve C1 düzeyi ders kitaplarındaki frekanslarının düşük olması önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, katılımcıların neredeyse tamamının derlem tabanlı kelime öğrenimi hakkında bilgi sahibi olmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda, kelime öğretiminde karşılaşılan zorlukların giderilmesi adına; Türkçe ders kitaplarında yalancı eşdeğer niteliğindeki sözcüklere özel bölümler ayrılması, mobil dil öğrenim uygulamalarında sözcüklerin derlem verilerine dayalı olarak bağlam içinde sunulması ve eğitimcilerin bu sözcüklere yönelik farkındalıklarının artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the meaning, frequency, and contextual differences of the 220 most frequently used false friends in Arabic and Turkish were comparatively analyzed. Within the scope of the research, the types of semantic change, categories of false friends, and collocational features of the words were identified. Using a corpus-assisted method, the presence of these words in the Yedi İklim, Yeni İstanbul, and Yeni Hitit Turkish teaching sets, which are designed for B2 and C1 levels, was determined. To support the quantitative data, the views and perceptions of 30 native Arabic-speaking Turkish learners from various Arab countries regarding false friends were also examined. In this phase, where a qualitative research design was adopted, a semi-structured interview form was utilized as the data collection tool, and the obtained data were analyzed using content analysis. According to the research findings, it was determined that 67% of the examined false friends are used more frequently in Turkish. Among the types of semantic change, the highest rate was observed in“semantic shift”at 43%. While 56% of the words were identified as partial false friends, the remainder were found to be total false friends. The findings obtained from the learner interviews revealed that words undergoing semantic shift cause the most confusion among students. In the Teaching Turkish as a Foreign Language corpus compiled by the researcher, it was found that these words are not given sufficient coverage. Although these words predominantly appear in advanced-level contexts—such as official, political, administrative, and economic fields—their low frequencies in B2 and C1 level coursebooks were evaluated as a significant deficiency. Furthermore, it was observed that almost all participants had no knowledge of corpus-based vocabulary learning. Accordingly, to overcome the difficulties encountered in vocabulary teaching, it is recommended to dedicate specific sections in Turkish coursebooks to false friends, to present words within context in mobile language learning applications based on corpus data, and to raise educators' awareness regarding these vocabulary items.
Benzer Tezler
- Eski Türkçede zaman anlamı taşıyan sözcükler
Old Turkic words with the meaning of time
İPEK DURSUNAY ÖLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN ÇETİN
- Ödünçleme süreci ve dilbilimsel görünümleri: Türkçe ve Yunanca ödünçlemeler
Process of borrowing and linguistic aspects: Turkish and Greek loan-words
EVANGELİA ACHLADİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İCLAL ERGENÇ
- Arapça ve Türkçede zıt anlamlı sözcüklerin karşıtsal analizi
Contrastive analysis of antonymous words in Arabic and Turkish
ALİME BEYZA YILDIRHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ DOĞRU
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yanıltıcı eşdeğerlik: Türkçe - Arapça örneği
False friends in teaching Turkish as a foreign language: Turkish – Arabic case
AHMAD LABABIDI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CELİLE EREN ÖKTEN
- Arapçadan Türkçeye geçmiş sözcüklerin Arap öğrencilere sözcük öğretiminde kullanımı
The use of Arabic from Turkish words in word teaching to Arab students
NİMET CEYLAN
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUZAN SUZİ TOKATLI