Geri Dön

İbnü'l-Baytar'da kalp ilaçları: El-Cāmi' li-Müfredāti'l-Edviye ve'l-Aġziye (c.1) eserinin çevirisi ve yorumu

İbn al-Baitar's cardiac remedies: Translation and commentary of al-Jāmiʿ li-Mufradāt al-Adwiya wa'l-Aghdiya, (vol.1)

PDF İndir

  1. Tez No: 1023924
  2. Yazar: ASHWAK YUNUS AHMED
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KAÇAR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Tarih, History
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İslam Bilim Tarihi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İslam medeniyetinde tıp ve eczacılık alanlarında öncü âlimler yetişmiş, çok sayıda eser yazılmıştır. Bu âlimlerden biri de İbnü'l-Baytar'dır (1179-1248). Tıp ve eczacılık alanında yedi eser kaleme aldığı bilinen İbnü'l-Baytar'ın en meşhur eseri ve tezin konusunu oluşturan el-Cāmiʿ li-müfredati'l-edviye ve'l-aġziye (el-Câmi), ihtiva ettiği tıbbî materyal ve bilimsel kaynakları açısından bize, İslam medeniyetinde tıbbın kökenlerini ve gelişimini takip edebilme imkânı sunmaktadır. 1240-1248 yılları arasında yazılmış olan eserinde 1.yy'da yaşamış olan Dioskorides'in beş makalesinden (De Materia Medica) ve 2. yy'ın en ünlü hekimi Galen'in Müfredat'ından yararlandığı gibi kendinden önceki toplam 150 kadar, çoğu İslam ve az sayıda Yunan, hekiminin eserlerini kullanmıştır. Bu çalışmanın konusu, İslam medeniyetinde tıp, eczacılık ve bitki bilim alanlarını kapsamaktadır. Eserin hacmi nedeniyle tamamının ayrıntılı incelenmesi doktora tezi kapsamını aşacağından, çalışma yalnızca kalp ilaçları üzerinden yapılan analizle sınırlandırılmıştır. El-Câmi'de geçen kalp ilaçlarından ve onların atıflarından, bu ilaçlar hakkında Greko-Romen dönemden aktarılan birikimin, İslam medeniyetinde ortaya çıkan gelişmelerin, nicelik ve nitelik olarak analizleri yapılmıştır. İslam'da tıp ve eczacılığın, İbnü'l-Baytar'ın eserlerini yazdığı 13.yy'a gelene kadarki tarihî süreçte kaydettiği gelişmeler ve elde ettiği birikim hakkında sayısal verilere ulaşılmıştır. Ayrıca, çalışmamızda İbn Sînâ'nın Risale fi'l-Edviyeti'l-kalbiyye adlı eserindeki tekil kalp ilaçlarını bütünüyle içine alan, İbnü'l-Baytar'ın ikinci önemli eseri olan el-Muġnī fi'l-edviyeti'l-müfrede'de geçen“fi'l-Edviyeti'l-Kalbiyye”(Kalp İlaçları Hakkında) bölümünün çevirisine de yer verilmiştir. Aynı şekilde, İslam vi tıbbının ilk eseri olarak kabul edilen eṭ-Ṭaberī'nin Firdevsü'l-Ḥikme'sinde bulunan“ c İlacü'l-Kalb”(Kalp Tedavisi) bölümünün çevirisi de yapılarak, ilk eserden İbn Sînâ'ya sonra İbnü'l-Baytar'ın her iki eserine gelinceye kadarki süreci kronolojik olarak izlenmiş ve analiz edilmiştir. Kalp ilaçları referansları ile birlikte ayrı tablolar halinde metin içinde ya da ekte verilmiştir. Çevirilerde dönemin tıp ve eczacılık terminolojisine sadık kalınmıştır. Özellikle günümüzdeki kalp hastalıkları ve kalp ilaçları ile ilgili anakronik duruma sebebiyet vermemeye dikkat edilmiştir. Herhangi bir eleştiri konusu olmasının önüne geçmek için öncelikle dönemin eserlerinde geçen terimler ve kavramlar belirlenmiş ve tanımlanmıştır. Çalışma dâhilinde tercüme edilen, İbnü'l-Baytar'ın el-Câmi eserinin birinci (Elif, Bāʾ, Tāʾ, Sāʾve Cīm harflerini ihtiva eden) cüzü tezin ekinde yer almaktadır.

Özet (Çeviri)

Pioneering scholars in medicine and pharmacy emerged in Islamic civilization, and numerous works were written. One of these scholars was Ibn alBaitar (1179-1248). Ibn al-Baitar is known to have written seven works in the fields of medicine and pharmacy. His most famous work, Al-Jāmi li-Mufradāt al-Adwiya wa'l-Aghdiya (al-Jami), which is the subject of our thesis, provides us with the opportunity to follow the origins and developments of medicine in Islamic civilization in terms of the medical material and scientific sources it contains. In his work, written between 1240 and 1248, he made use of five articles (De Materia Medica) by Dioscorides, who lived in the 1st century, and the Syllabus of Galen, the most famous physician of the 2nd century, as well as the works of a total of 150 physicians before him, mostly Islamic and a few Greek. The subject of this study covers the fields of medicine, pharmacy, and herbalism in Islamic civilization. Due to the volume of the work, a detailed examination of the entire work would exceed the scope of a doctoral dissertation, and therefore, the study is limited to an analysis of cardiac medications only. A quantitative and qualitative analysis of the cardiac medications mentioned in al-Jami and their references was conducted, along with the accumulated knowledge of these drugs from the Greco-Roman period and the developments that emerged in Islamic civilization. Numerical data were obtained regarding the viii developments and accumulated knowledge of medicine and pharmacy in Islam throughout the historical period up to the 13th century, when Ibn al-Baitar wrote his works. Additionally, our study includes a translation of the section“fi al-adviye alkalbiyya”(On Cardiac Medicines) from Ibn al-Baitar's second major work, alMughni fi al-Adviya al-Mufrada, which covers all of the individual cardiac remedies in Avicenna's (Ibn Sina) Risala fi al-Adviya al-Kalbiyya. Similarly, the section“İlaj al-Kalb”(Heart Treatment) from al-Tabari's Firdevs al-Hikma, considered the first work of Islamic medicine, is also translated. The process from the first work to Ibn Sina's and then to both of Ibn al-Baitar's works is traced and analyzed chronologically. Cardiac remedies are provided in separate tables with their references, either within the text or in the appendix. The translations adhered to the medical and pharmaceutical terminology of the period. Particular care has been taken to avoid any anachronisms, especially regarding modern concepts of heart diseases and cardiac medications. To prevent potential criticism, the terms and concepts found in the works of the period were first identified and defined. The first part of Ibn al-Bayṭār's work al-Jāmiʿ (containing the letters Alif, Bāʾ, Tāʾ, Thāʾ, and Jīm), translated within the scope of this study, is attached to the thesis.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    740234

    Memlukler Döneminde tıp (1250-1517)

    Medicine in the Mamluk Period (1250-1517)

    İSA YAVUZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    TarihHitit Üniversitesi

    İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ZEHRA GENÇEL EFE

  2. Tez No

    694985

    İslam tarihinin ilk dönemlerinde veteriner hekimlik faaliyetleri (Hicri I-III. /Miladi VI-IX. yüzyıllar)

    Veterinary practices in the early islamic history (Hijri I-II. /Miladi VI-IX. centuries

    TUĞBA VELİOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    TarihOndokuz Mayıs Üniversitesi

    İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. METİN YILMAZ

  3. Tez No

    254935

    İbnu'l-Fârid, hayatı ve divânı

    Ibn al-Farid, his life and diwân

    Y. SERACETTİN BAYTAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    DinAtatürk Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İBRAHİM YILMAZ

  4. Tez No

    1010716

    Ebü'l-Fazl İbnü'l-Amîd'in hayatı, eserleri ve risâlelerindeki üslûbu

    Abu'l-Fazl Ibn al-'Amid's life, works and style in his epistiles

    BETÜL BAYCAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ BULUT

  5. Tez No

    911566

    Analysis of Ibn al-Humām's views about talfīq

    İbnü'l-Hümâm'ın telfı̇k hakkındakı̇ görüşlerinin analı̇zı̇

    KAMARIDDIN MAKHSUDOV

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Hukukİbn Haldun Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TUBA ERKOÇ BAYDAR

Geri Dön