Türk geleneksel yemek yapım sistemi mirasının endüstriyel mutfak ekipmanları tasarımına etkileri: Bir örnek olarak Topkapı Sarayı mutfağı
The influence of the heritage of traditional Turkish food preparation systems on industrial kitchen equipment design: A case study of Topkapi Palace kitchens
- Tez No: 1023970
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖNDER KÜÇÜKERMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: Endüstri tasarımı, Endüstriyel tasarım, Ev ve mutfak eşyaları sektörü, Kültürel miras, Ürün tasarımı, Industrial design, Homeware and kitchenware sector, Cultural heritage, Product design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türk geleneksel yemek yapım sistemi mirasının tarihsel gelişimi sonucunda ortaya çıkan bilgi birikiminin endüstriyel mutfak ekipmanları tasarımına yansımaları, Topkapı Sarayı mutfağı örneği üzerinden değerlendirilmektedir. Geleneksel üretim pratiklerinde gelişen pişirme teknikleri, araç kullanımları ve mekânsal düzenlemelerin zaman içerisindeki evrimi çözümlenerek mevcut birikimin günümüz endüstriyel tasarım süreçlerine nasıl yansıdığı ve bu süreçlerde nasıl değerlendirilebileceği gösterilmektedir. Akademik alanyazında yemek kültürü çoğunlukla gastronomi, tarih ve sosyoloji disiplinleri kapsamında tartışılmaktadır. Yemek üretimini mümkün kılan ekipmanların arkasında yatan tasarım yaklaşımı ise literatürde daha sınırlı bir alanda incelenmektedir. Belirlenen araştırma eksikliğinden hareketle geçmişten günümüze uzanan mutfak üretim sistemleri, yalnızca bir miras unsuru olarak değil, endüstriyel tasarım disiplini kapsamında değerlendirilebilecek bir bilgi alanı olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın kurgusu, nitel araştırma yöntemleri doğrultusunda yürütülmüş olup literatür taraması, tarihsel karşılaştırma ve görsel belge analizi eşgüdümlü olarak kullanılmıştır. Topkapı Sarayı mutfağına ait tarihsel verilerin yanı sıra, 1980'li yıllardan günümüze uzanan dönemde sektörel fuarlarda sergilenen endüstriyel mutfak ekipmanlarına ilişkin görseller incelenmiştir. Yapılan değerlendirmelerde geleneksel ve endüstriyel mutfak araçları biçimsel, işlevsel, malzeme ve kullanım özellikleri açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, mutfak ekipmanlarının tarihsel dönüşüm süreci ortaya konulmuştur. İlgili araştırma üretim sürecinden önce tasarımcıya yön verecek analitik ve kavramsal altyapının oluşturulmasına odaklanmaktadır. Ulaşılan bulgular doğrultusunda geleneksel yemek yapım sistemlerinin endüstriyel mutfak ekipmanları tasarımına nasıl referans oluşturabileceğine ilişkin teorik bir çerçeve sunulmaktadır. Ortaya konulan genel değerlendirme ile tasarımcılar için yerel üretim sistemlerinin tarihsel gelişimini dikkate alan bir analiz zemini yaratılmaktadır. Geliştirilen yaklaşımın gelecekte projelendirilecek yeni ürün tasarımlarına rehberlik etmesi öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the influence of the accumulated knowledge resulting from the historical development of traditional Turkish food preparation systems on industrial kitchen equipment design through the case of the Topkapı Palace kitchens. By analysing the evolution of cooking techniques, tool use, and spatial arrangements developed through traditional production practices over time, the thesis demonstrates how this accumulated knowledge is reflected in contemporary industrial design processes and how it can be utilised within these processes. In the academic literature, food culture is predominantly discussed within the disciplines of gastronomy, history, and sociology. However, the design approaches underlying the equipment that enables food production have been examined to a more limited extent. Based on this identified research gap, kitchen production systems extending from the past to the present are considered not only as elements of heritage but also as a field of knowledge that can be evaluated within the discipline of industrial design. The study was conducted within the framework of qualitative research methods, with a literature review, historical comparison, and visual document analysis employed in an integrated manner. In addition to historical data concerning the Topkapı Palace kitchens, visual materials relating to industrial kitchen equipment exhibited at sectoral trade fairs from the 1980s to the present were examined. Traditional and industrial kitchen tools were comparatively analysed in terms of their formal, functional, material, and usage characteristics, thereby revealing the historical transformation of kitchen equipment. The research focuses on establishing an analytical and conceptual foundation that can guide designers prior to the production process. Based on the findings, a theoretical framework is presented regarding how traditional food preparation systems can serve as a reference for industrial kitchen equipment design. The overall evaluation establishes an analytical basis for designers that takes into account the historical development of local production systems. The proposed approach is expected to guide the development of new product designs in the future.
Benzer Tezler
- Esnek ve adapte olabilir konutlar için değerlendirme rehberi
An Evaluation guide for flexible and adaptable dwellings
NEBAHAT UZEL
- Cumhuriyet döneminde geleneksel kutlamalar bağlamında Hıdırellez geleneği
Hıdırellez customs being festivals during the period of republic
SEVAL KASIMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ARMAĞAN ELÇİ
- Selection of heating, ventilating and air conditioning (HVAC) suppliers for green buildings with fuzzy-evaluation based on distance from average solution (EDAS) method
Bulanık-EDAS yöntemi ile yeşil binalarda ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) sistemleri tedarikçileri seçimi
HASAN GÖKBERK BAYHAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL POLAT TATAR
- İnegöl mutfak kültürü
İnegöl culinary culture
SEVGİ YEŞİLYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıErzurum Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ZİYA SÜMBÜLLÜ
- On sekiz yaş ve altı çocuklarda otizm beslenme alışkanlıkları ölçeğinin oluşturulması
Development of the autism nutrition habits scale for children aged eighteen years and under
FATMA BURCU DOĞANÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİMET EMEL LÜLECİ
PROF. DR. SEYHAN HIDIROĞLU