Geri Dön

Üstel diofant denklemlerinde tam kare çarpım problemlerinin klasik ve p adik yöntemlerle incelenmesi

An analysis of perfect square products in exponential diophantine equations through classical and p adic approaches

  1. Tez No: 1024026
  2. Yazar: YUNUS YILDIRIM
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ALAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Matematik, Mathematics
  6. Anahtar Kelimeler: Cebirsel yöntem, Algebraic method
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Matematik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Matematik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışmasında, sayılar teorisinin en köklü problemlerinden biri olan üstel Diofant denklemlerinin tam sayı çözümleri ve bu çözümlerin varlığı üzerine kullanılan klasik cebirsel yöntemler kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın temel motivasyonu, literatürde yaygın olarak çalışılan iki çarpan içeren yapılardan yola çıkılarak geliştirilen $(a^n - 1)(b^n - 1)(c^n - 1) = x^2$ ve $(a^n + 1)(b^n + 1) = x^2$ formundaki denklemler oluşturmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, tabanları asal sayılardan oluşan üç terimli $(2^n - 1)(5^n - 1)(7^n - 1) = x^2$ denkleminin pozitif tam sayılar kümesinde çözümünün bulunmadığı, 2-adik valüasyon analizi ve LTE (Lifting The Exponent Lemma) kullanılarak ispatlanmıştır. Bu özel durumdan yola çıkılarak, belirli 2-adik valüasyon ve parite kısıtları altında genel denklemin çözümsüzlüğü üzerine teorik olarak genel bir çerçeve oluşturulmuştur.Ayrıca bu genellemeye uymayan $(2,3,5)$ tam sayı üçlüsü için modüler aritmetik kısıtlamalar ve Legendre sembolü yardımıyla karakter analizi yapılmış; denklemin $n \geq 2$ için $n \equiv 2\pmod 60$ dışında yalnızca $(n, x) = (2, 24)$ çözümünün olabileceği gösterilmiştir Tezin dördüncü bölümünde, işaret değişiminin etkilerini gözlemlemek amacıyla $(a^n + 1)(b^n + 1) = x^2$ formundaki denklemler ele alınmış ve $(2.3)$ tam sayı iklisi için çözümünün olmadığı belirlenmiş ve bu adımlardan yola çıkarak denklem için $a$ ve $b$ değerlerinin belirli modüler denkliklerde çözümünün olamayacağı gösterilmiştir. Ayrıca LTE lemması kullanılarak bu denklem üzerinde daha genel bir kısıt bulunmuştur. Elde edilen bulgular, üstel Diofant denklemlerinin analizinde klasik cebirsel yöntemlerin p-adik yaklaşımlarla birleştirilmesinin etkin sonuçlar verdiğini göstermekte ve bu alanda yapılacak gelecek çalışmalar için teorik bir temel oluşturmaktadır.

Özet (Çeviri)

In this thesis, integer solutions of exponential Diophantine equations, one of the most deep-rooted problems in number theory, and the classical algebraic methods used to determine the existence of these solutions are comprehensively analyzed. The primary motivation of the study is to explore more complex equations in the form of $(a^n - 1)(b^n - 1)(c^n - 1) = x^2$ and $(a^n + 1)(b^n + 1) = x^2$, expanding upon the widely studied structures in the literature that contain two factors. In the third chapter of the study, it is proven through 2-adic valuation analysis and the Lifting The Exponent Lemma (LTE) that the trinomial equation $(2^n - 1)(5^n - 1)(7^n - 1) = x^2$, with prime bases, has no solutions in the set of positive integers. Building upon this specific case, a general theoretical framework regarding the insolvability of the equation under certain 2-adic valuation and parity constraints is established. Furthermore, for the integer triple $(2,3,5)$ which does not fit this generalization, character analysis is performed using modular arithmetic constraints and the Legendre symbol; it is demonstrated that for $n \geq 2$, the equation can only have the solution $(n, x) = (2, 24)$, except for the case $n \equiv 2$. In the fourth chapter of the thesis, equations in the form of $(a^n + 1)(b^n + 1) = x^2$ are examined to observe the effects of sign changes. It is determined that the equation has no solution for the integer pair $(2,3)$, and based on these steps, it is shown that no solutions exist for $a$ and $b$ values under specific modular congruences. Additionally, a more general constraint for this equation is derived using the LTE. The findings obtained indicate that combining classical algebraic methods with p-adic approaches yields effective results in the analysis of exponential Diophantine equations and provides a theoretical foundation for future studies in this field.

Benzer Tezler

  1. Üstel diofant denklemler ve terai sanısı

    Exponential diophantine equations and the terai conjecture

    TUBA ÇOKOKSEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    MatematikYıldız Teknik Üniversitesi

    Matematik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT ALAN

  2. Fibonacci ve lucas sayılarını içeren bazı üstel diyofant denklemlerinin çözümleri

    Solutions of some exponential diophantineequations including the Fibonacci and Lucas numbers

    FATİH ERDUVAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    MatematikSakarya Üniversitesi

    Matematik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. REFİK KESKİN

    PROF. DR. ZAFER ŞİAR

  3. Randomization of certain operators in harmonic analysis

    Harmonik analizdeki bazı operatörlerin rastsallaştırılması

    CİHAN SAHİLLİOĞULLARI

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Matematikİzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

    Matematik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FARUK TEMUR

  4. Lebesgue-Nagell dıophantıne denklemlerinin çözümleri

    Solutions of Lebesgue-Nagell diophantine equations

    SALİH KILIÇLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    MatematikOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Matematik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞENOL EREN

  5. Bazı üstel diofant denklemler ve çözüm yöntemleri

    Some exponential diophantine equations and solution methods

    RUHSAR GİZEM BİRATLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    MatematikYıldız Teknik Üniversitesi

    Matematik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MURAT ALAN