Beliren yetişkinlik dönemindeki kadınlarda zihinselleştirme ve yeme bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve içsel duyum güçlüklerinin aracı rolleri
The mediating roles of self-objectification and interoceptive difficulties in the relationship between mentalization and eating disorder symptoms among women in emerging adulthood
- Tez No: 1024168
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NERGİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Beslenme ve yeme bozuklukları, Feeding and eating disorders
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Alan yazınında zihinselleştirme, içsel duyum ve kendini nesneleştirme değişkenlerinin yeme bozukluğu belirtileri ile ilişkisini ayrı ayrı inceleyen pek çok araştırma bulunmaktadır. Bununla birlikte, zihinselleştirme güçlüklerinden yeme bozukluğu belirtilerine giden yolu açıklamak için söz konusu değişkenlerin bütüncül bir model içinde birlikte ele alınmadığı görülmektedir. Temeli zihinselleştirme ve bedenleşme kuramlarına dayanan bu çalışmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki kadınlarda zihinselleştirme ile yeme bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve içsel duyum güçlüklerinin aracı rollerini araştırmaktır. Çalışmanın örneklemini 18-29 yaş aralığında 398 kadın katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılardan veri toplamak için Kişisel Bilgi Formu, Zihinselleştirme Ölçeği (ZÖ), Kendini Nesneleştirme İnanç ve Davranışları Ölçeği (KNİDÖ), İnterosepsiyon Duyu Ölçeği (İDÖ) ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu (YBD-Ö-13) kullanılmıştır. Çalışmadaki değişkenler arasındaki korelasyon ilişkilerini belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi; kendini nesneleştirme ile içsel duyum güçlüklerinin seri aracılık rollerini araştırmak için SPSS PROCESS v4.2 eklentisinde mevcut olan Model 6 ile Seri Çoklu Aracı Değişken Analizi kullanılmıştır. Korelasyon analizi bulguları katılımcılar için yeme bozukluğu belirti düzeyi ile zihinselleştirme arasında negatif, kendini nesneleştirme ve içsel duyum güçlükleri arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Aracılık analizleri zihinselleştirmeden YB belirtilerine giden yolda içsel duyum güçlüklerinin aracılık rolünün sınırlı, kendini nesneleştirmenin aracılık rolünün ise güçlü ve belirleyici olduğuna işaret etmektedir. Seri çoklu analiz bulgularına göre ise zihinselleştirme ile yeme bozukluğu belirti düzeyi arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve içsel duyum güçlüklerinin seri aracılık etkisi olsa da bu etki küçük ve sınırda anlamlıdır. Elde edilen bulgular güncel alan yazını ışığında tartışılmış; çalışmanın sınırlılıkları ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler üzerine durulmuştur. Son olarak çalışma sonuçlarının klinik uygulamalar ve toplumsal politikalar geliştirilmesinde nasıl kullanılabileceği üzerine öneriler verilmiştir.
Özet (Çeviri)
In the literature, numerous studies have examined the relationships between mentalization, interoception, self-objectification, and eating disorder symptoms independently. However, these variables have not yet been integrated into a holistic model to explain the pathway from mentalization deficits to eating disorder symptoms. Grounded in mentalization and embodiment theories, the present study investigated the mediating roles of self-objectification and interoceptive difficulties in the relationship between mentalization and eating disorder symptoms among women in emerging adulthood. The sample consisted of 398 female participants (aged 18–29). Data were collected using a Personal Information Form, the Mentalization Scale (MentS), the Self-Objectification Beliefs and Behaviors Scale (SOBBS), the Interoceptive Sense Questionnaire (ISQ), and the Eating Disorder Examination Questionnaire-Short Form (EDE-Q-13). Pearson Product-Moment Correlation Analysis was used to examine the associations between variables. Furthermore, Serial Multiple Mediation Analysis (SPSS PROCESS v4.2, Model 6) was performed to test the serial mediating roles of self-objectification and interoceptive difficulties. Correlation analyses revealed that eating disorder symptoms were negatively associated with mentalization and positively associated with self-objectification and interoceptive difficulties. Mediation analyses indicated that while interoceptive difficulties played a relatively minor role, self-objectification emerged as a strong and prominent mediator in the pathway from mentalization to eating disorder symptoms. Results of the serial mediation analysis indicated that although the serial mediating effect of self-objectification and interoceptive difficulties was present, it was small and marginally significant. The findings are discussed in light of the current literature, and the study's limitations and suggestions for future research are presented. Finally, the clinical and social policy implications of the findings are provided.
Benzer Tezler
- Beliren yetişkinlik dönemindeki kadınlarda toplumsal cinsiyet rolleri ve anne baba tutumlarının erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişkisinin incelenmesi
The investigation of relationship between gender roles, parenting styles and early maladaptive schemas of women in emerging adulthood
VEYSEL EREN BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF MUTLU
- Beliren ve yerleşik yetişkinlik dönemlerindeki kadınlarda ebeveyn tutumları ve ilişki doyumu arasındaki ilişkide öz yeterliğin aracı rolü
The mediational role of self-efficacy in the relationship between parental attitudes and relationship satisfaction in women in emerging and established adulthood periods
ZEYNEP YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA ERPOLAT TAŞABAT
- Beliren yetişkin kadınlarda kaygılı bağlanma ile psikolojik flört şiddetine maruz kalma arasındaki ilişkide öz güven ve öz şefkatin seri aracı rollerinin incelenmesi
The serial mediator roles of self-esteem and self-compassion in the relationship between anxious attachment and psychological dating violence victimization in emerging adult women
MERVE BORAZAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiMef ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EZGİ TOPLU DEMİRTAŞ
- Beliren yetişkinlik döneminde sosyal görünüş kaygısı: Algılanan anne baba tutumu ve mükemmeliyetçiliğin yordayıcı gücü
Social appearance anxiety in emerging adulthood: The predictive role of perceived parental attitudes and perfectionism
MERVE SEMA AYNUR
- Sosyal kaygı ı̇le psı̇kolojı̇k kontrol arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇de öz şefkatı̇n aracı rolü
The mediating role of self-compassion in the relationship between social anxiety and psychological control
SEVİM SENA UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM ANAFARTA ŞENDAĞ