Geri Dön

Multiple skleroz hastalarında görülen gündüz uykululuğunun uyku kalitesi ve sirkadiyen ritim döngüsü ile ilişkisi

The relationship between daytime sleepiness, sleep quality, and circadian rhythm cycle in Multiple sclerosis patients

PDF İndir

  1. Tez No: 1024169
  2. Yazar: YELDA HARBİYELİ BAĞDAD
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANER BAYDAR
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Nöroloji, Neurology
  6. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, aşırı gündüz uykululuğu, uyku kalitesi, kronotip, Epworth Uykululuk Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Multiple sclerosis, excessive daytime sleepiness, sleep quality, chronotype, Epworth Sleepiness Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Nöroloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET HARBİYELİ BAĞDAD, Y., Multiple Skleroz Hastalarında Görülen Gündüz Uykululuğunun Uyku Kalitesi ve Sirkadiyen Ritim Döngüsü ile İlişkisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dursun Odabaş Tıp Merkezi, Nöroloji Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Van, 2026. Giriş ve Amaç: Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin kronik, inflamatuvar ve demiyelinizan bir hastalığı olup genç erişkinlerde nörolojik özürlülüğün önemli nedenlerinden biridir. Motor ve duyusal semptomların yanı sıra uyku bozuklukları ve aşırı gündüz uykululuğu gibi non-motor belirtiler de hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir. Uyku-uyanıklık döngüsündeki değişiklikler ve kronotip özelliklerinin MS ile ilişkili olabileceği bildirilmiş olmakla birlikte, gündüz aşırı uykululuğunun uyku kalitesi ve kronotip özellikleri ile ilişkisi tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Bu çalışmada, MS hastalarında aşırı gündüz uykululuğunun uyku kalitesi ve kronotip özellikleri ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda takip edilen ve dışlama kriterlerine girmeyen 200 multiple skleroz hastası dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik özellikleri kaydedilmiş, nörolojik özürlülük düzeyi Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) ile değerlendirilmiştir. Aşırı gündüz uykululuğu Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS), uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve kronotip özellikleri Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon ve çok değişkenli doğrusal regresyon analizleri ile incelenmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 33,3±9,4 yıl olup %66,5'i kadındır. Ortalama EDSS skoru 1,8±1,6, ESS skoru 6,5±4,2, PUKİ skoru 6,7±3,5 ve MEQ skoru 53,4±9,2 olarak bulunmuştur. Hastaların %52,5'inde uyku bozukluğu saptanmıştır. Korelasyon analizlerinde ESS skoru ile yaş, beden kitle indeksi, hastalık süresi, EDSS skoru ve MEQ skoru arasında anlamlı ilişki bulunmazken (p>0,05), PUKİ skoru ile ESS skoru arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0,158; p=0,026). Uyku bozukluğu olan hastalarda ESS ve PUKİ skorları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur(p<0,05). Çok değişkenli doğrusal regresyon analizinde yalnızca PUKİ skorunun ESS skoru ile bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterilmiştir (β=0,211; %95 GA: 0,038–0,384; p=0,017). Sonuç: Multipl skleroz hastalarında kötü uyku kalitesi aşırı gündüz uykululuğu ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Buna karşılık disabilite düzeyi, hastalık süresi, yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi ve kronotip özelliklerinin gündüz uykululuğu üzerinde anlamlı etkisi saptanmamıştır. Bu bulgular, aşırı gündüz uykululuğunun MS'de nörolojik özürlülükten ziyade uyku kalitesi ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. MS hastalarının rutin değerlendirmesinde uyku kalitesinin ve gündüz uykululuğunun sorgulanması, yaşam kalitesinin artırılması açısından önem taşımaktadır. Objektif uyku ve sirkadiyen ritim ölçümlerini içeren ileri çalışmalar, MS'de uyku-uyanıklık bozukluklarının altında yatan mekanizmaların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT HARBİYELİ BAĞDAD, Y., The Relationship Between Daytime Sleepiness, Sleep Quality, and Circadian Rhythm Cycle in Multiple Sclerosis Patients. Van Yüzüncü Yıl University, Faculty of Medicine, Dursun Odabaş Medical Center, Department of Neurology, Medical Specialization Thesis, Van, 2026. Introduction and Objective: MS is a chronic inflammatory and demyelinating disease of the central nervous system and represents one of the leading causes of neurological disability in young adults. In addition to motor and sensory symptoms, non-motor manifestations such as sleep disturbances and excessive daytime sleepiness may significantly affect patients' quality of life. Although alterations in the sleep–wake cycle and chronotype characteristics have been reported in MS, the relationship between excessive daytime sleepiness, sleep quality, and chronotype characteristics remains incompletely understood. The aim of this study was to investigate the association of excessive daytime sleepiness with sleep quality and chronotype characteristics in patients with multiple sclerosis. Materials and Methods: This cross-sectional study included 200 patients with multiple sclerosis who were followed at the Neurology Department of Van Yüzüncü Yıl University Faculty of Medicine. Demographic and clinical characteristics were recorded, and neurological disability was assessed using the Expanded Disability Status Scale (EDSS). Excessive daytime sleepiness was evaluated using the Epworth Sleepiness Scale (ESS), sleep quality using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and chronotype characteristics using the Morningness–Eveningness Questionnaire (MEQ). Associations between variables were examined using correlation and multivariable linear regression analyses. Results: The mean age of the participants was 33.3±9.4 years, and 66.5% were female. The mean EDSS, ESS, PSQI, and MEQ scores were 1.8±1.6, 6.5±4.2, 6.7±3.5, and 53.4±9.2, respectively. Sleep disturbance was identified in 52.5% of the patients. Correlation analyses revealed no significant associations between ESS scores and age, body mass index, disease duration, EDSS score, or MEQ score (p>0.05). However, a significant positive correlation was observed between ESS and PSQI scores (r=0.158, p=0.026). Patients with sleep disturbances had significantly higher ESS and PSQI scores than those without sleep disturbances (p<0.05). In multivariable linear regression analysis, PSQI score was the only independent predictor of ESS score (β=0.211; 95% CI: 0.038–0.384; p=0.017). Conclusion: Poor sleep quality was independently associated with excessive daytime sleepiness in patients with multiple sclerosis. In contrast, disability severity, disease duration, age, sex, body mass index, and chronotype characteristics were not significant predictors of daytime sleepiness. These findings suggest that excessive daytime sleepiness in MS may be more closely related to impaired sleep quality than to neurological disability. Routine assessment of sleep quality and daytime sleepiness may contribute to improved clinical management and quality of life in patients with MS. Future prospective studies incorporating objective sleep and circadian rhythm measurements are warranted to further elucidate the mechanisms underlying sleep–wake disturbances in multiple sclerosis.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    942589

    Multiple skleroz'da uyku bozuklukları ve klinik özellikleri ile ilişkisi

    Sleep disorders in MS and their relations with clinical features

    AYSUN ÖZŞAHİN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    NörolojiNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ORHAN DEMİR

  2. Tez No

    777097

    Multipl skleroz klinik tiplerine göre uyku özelliklerinin polisomnografik olarak incelenmesi

    Polysomnographic investigation of sleep characteristics in multiple sclerosis clinical types

    ZEHRA YALÇINDAĞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    NörolojiPamukkale Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SELMA TEKİN

  3. Tez No

    919272

    Bağırsak hasar modellerinde kemik iliği mezenkimal kök hücre ve bağırsak mezenkimal kök hücrelerin rejeneratif ve immün modülatuvar etkilerinin karşılaştırılması

    Comparison of regenerative and immune modulatory effecets of bone marrow and intestinal mesenchymal stem cells i intestinal damage models

    BURCU PERVİN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    BiyolojiHacettepe Üniversitesi

    Kök Hücre Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FATİMA AERTS KAYA

  4. Tez No

    687927

    Multiple skleroz hastalarında grup telerehabilitasyonu

    Group telerehabilitation in multiple sclerosis patients

    CEREN GİZEM ATLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Nörolojiİstanbul Medipol Üniversitesi

    Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ARICI DÜZ

  5. Tez No

    508574

    Multiple skleroz hastalarında özürlülük gelişiminin belirleyicileri

    Determinants of disability development in patients with multiple sclerosis

    FATMA KARA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    NörolojiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CAVİT BOZ

Geri Dön