Türk hukukunda satıcının zapttan sorumluluğuna ilişkin hükümlerin uygulama alanı
The scope of application of the rules governing the seller's liability for eviction under Turkish law
- Tez No: 1024172
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLA OKYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Satıcının zapttan sorumluluğu, satış sözleşmesinde satılanın üçüncü kişilere ait üstün bir hak nedeniyle alıcının elinden tamamen veya kısmen alınması yahut alıcının satılan üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlandırılması hâlinde gündeme gelen özel bir sorumluluk rejimidir. Roma hukukundaki evictio kurumuna dayanan bu sorumluluk, Türk Borçlar Kanunu'nun 214 ilâ 218. maddeleri arasında düzenlenmiş olup satıcının alıcıya satılan üzerinde hukuken güvenli ve çekişmesiz bir hâkimiyet sağlama borcunun bir uzantısıdır. Bununla birlikte satıcının zapttan sorumluluğunun uygulama alanı, özellikle hukukî ayıptan doğan sorumlulukla ilişkisi, üçüncü kişinin üstün hakkının kapsamı, kamu hukuku müdahalelerinin niteliği ve farklı sözleşme tiplerine uygulanabilirliği bakımından öğretide ve uygulamada çeşitli tartışmalara konu olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, satıcının zapttan sorumluluğunun uygulama alanını Türk Borçlar Kanunu hükümleri, öğretide ileri sürülen görüşler, Yargıtay içtihatları ve karşılaştırmalı hukuk verileri ışığında incelemek; bu sorumluluk rejiminin sınırlarını ve benzer kurumlardan ayrıldığı noktaları ortaya koymaktır. Bu kapsamda öncelikle satıcının zapttan sorumluluğunun hukuki niteliği, unsurları ve türleri ele alınmış; ardından zapt kavramı ile hukukî ayıp arasındaki ayrım değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca taşınır ve taşınmaz satışları, artırma yoluyla satışlar, maddi olmayan malvarlığı değerlerinin devri ile satış sözleşmesi dışında kalan bazı hukuki ilişkiler bakımından zapttan sorumluluk hükümlerinin doğrudan veya kıyasen uygulanabilirliği incelenmiştir. Bunun yanında, milletlerarası satış hukukunun yeknesaklaştırılması bakımından önem taşıyan CISG hükümleri çerçevesinde satıcının üçüncü kişi haklarından doğan sorumluluğu da değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, satıcının zapttan sorumluluğunun uygulama alanının klasik satış ilişkileri ile sınırlı olmadığı; ekonomik ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak maddi olmayan malvarlığı değerleri ile bazı karma hukuki ilişkiler bakımından da değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, CISG'nin zapt ve ayıp sorumluluğuna aynı yaptırımları bağlayan yeknesak sistemi model alınarak Türk hukukunda da iki sorumluluk türüne bağlanan hüküm ve sonuçların uyumlu hâle getirilmesi gerektiği önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The seller's liability for eviction constitutes a specific liability regime that arises where the object of sale is wholly or partially dispossessed from the buyer by virtue of a superior right held by a third party, or where the buyer's power of disposition over the object of sale is otherwise restricted. Rooted in the Roman law institution of evictio, this liability is codified in Articles 214 through 218 of the Turkish Code of Obligations and derives from the seller's obligation to ensure that the buyer obtains legally secure and unencumbered dominion over the object of sale. Nevertheless, the scope of application of the seller's liability for eviction remains the subject of considerable debate in both legal scholarship and judicial practice, particularly with regard to its relationship with liability for legal defects, the extent of third-party superior rights, the legal characterization of public law interventions, and the applicability of the relevant provisions to different categories of contracts. The purpose of this study is to examine the scope of application of the seller's liability for eviction in light of the provisions of the Turkish Code of Obligations, prevailing scholarly opinion, the case law of the Court of Cassation, and comparative law sources, with a view to delineating the boundaries of this liability regime and identifying the points at which it diverges from analogous legal institutions. To this end, the study first addresses the legal nature, constituent elements, and typology of the seller's liability for eviction, before proceeding to analyse the distinction between eviction and legal defects. The study further examines the direct and analogical applicability of the eviction provisions to sales of movables and immovables, sales by auction, transfers of intangible assets, and certain legal relationships falling outside the scope of the contract of sale. The seller's liability arising from third-party rights is additionally considered within the framework of the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (CISG), which constitutes a significant instrument in the harmonization of international sales law. The study concludes that the scope of application of the seller's liability for eviction is not confined to conventional sales transactions, but must also be assessed in relation to intangible assets and certain hybrid legal relationships, having regard to contemporary economic and technological developments. It is further submitted that, taking as a model the CISG's uniform regime under which the same remedies apply irrespective of whether a breach consists in eviction or defect, Turkish law should likewise align the legal consequences attached to these two forms of seller's liability.
Benzer Tezler
- Satış sözleşmesinde satıcının zapttan sorumluluğu
The quiet enjoyment of the seller on a sales contract
MERTKAN UÇKAN
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- İbrahim Hakkı Erzurumi'nin Tertib-i ulum isimli eserindeki eğitimle ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiDin Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİS AYHAN