Geri Dön

Erişkin kistik fibrozis hastalarında karaciğer hastalıklarının değerlendirilmesi

Evaluation of liver disease in adult cystic fibrosis patients

PDF İndir

  1. Tez No: 1024171
  2. Yazar: MEHMET ESKİOCAK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ONUR KESKİN, PROF. DR. HATİCE YASEMİN BALABAN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
  6. Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, Fibroscan, Karaciğer, Karaciğer fonksiyon testleri, Karaciğer hastalıkları, Karaciğer sirozu, Kistik fibroz, Diabetes mellitus, Fibroscan, Liver, Liver function tests, Liver diseases, Liver cirrhosis, Cystic fibrosis
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Dahiliye Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Erişkin Kistik Fibrozis İlişkili Karaciğer Hastalığı (CFLD), Kistik Fibrozis (CF) hastalarında önemli bir morbidite ve mortalite nedenini temsil etmektedir. Ancak, CFLD tarama ve tanı kriterleri için henüz standart bir yaklaşım tanımlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı, erişkin CF hastalarından oluşan bir kohortta CFLD prevalansını belirlemek ve invaziv olmayan fibrozis testlerinin CFLD tanısındaki etkinliğini değerlendirmektir. Çalışmaya, Hacettepe Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda takip edilen 82 CF hastası (45 Kadın/37 Erkek; ortalama yaş: 24,4±5,5) dahil edilmiştir. Tüm hastalar Gastroenteroloji Kliniği'nde muayene edilmiş ve transient elastografi kullanılarak Karaciğer Sertliği Ölçümü (liver stiffness measurement, LSM) yapılmıştır. LSM değeri >8 kPa olan hastalar ≥F2 fibrozise sahip kabul edilirken, LSM değeri >10 kPa olan ve ultrasonografide kronik karaciğer hastalığı bulguları saptanan hastalar kompanse ilerlemiş kronik karaciğer hastalığına (compensated advanced chronic liver disease, cACLD) sahip olarak değerlendirilmiştir. Hastalar fibrozis şiddetine göre gruplara ayrılmış ve gruplar arasında klinik ve biyokimyasal parametreler karşılaştırılmıştır. Hastaların 14'ünde (%17) LSM değerleri >8 kPa olarak tespit edilmiştir (11 Kadın/3 Erkek p:0,008). Kohortta 12 (%14,6) diyabetik hasta bulunmakta olup, bu hastaların 6'sının LSM değerleri >8 kPa (p:0,001) olarak ölçülmüştür. ≥F2 fibrozisi olan hastalar, fibrozisi olmayan hastalarla karşılaştırıldığında AST (38±12 vs. 26±15; p:0,01) ve GGT (41±50 vs. 22±15; p:0,01) düzeylerinin anlamlı ölçüde yüksek olduğu, serum albümin düzeylerinin ise daha düşük olduğu (4,09±0,5 vs. 4,34±0,33; p:0,02) görülmüştür. Ayrıca, fibrozis grubunda FIB−4 (0,81±0,58 vs. 0,49±0,24; p:0,002) ve APRI (0,49±0,28 vs. 0,31±0,25; p:0,019) skorları daha yüksek olarak bulunmuştur. Hastaların 11'inde (%13,4) (8 Kadın/3 Erkek; p:0,05), LSM değeri >10 kPa ve ultrasonografik incelemede cACLD bulguları mevcuttur ve bu hastaların 5'i (%45) diyabetiktir (p:0,008). cACLD grubunda AST (38±9 vs. 27±16; p:0,02), GGT (45±56 vs. 22±15; p:0,006) ve INR (1,21±0,15 vs. 1,03±0,22; p:0,01) düzeyleri cACLD olmayanlara göre daha yüksek, serum albümin düzeyleri (4,0±0,52 vs. 4,3±0,3; p:0,01) daha düşük, APRI (0,49±0,29 vs 0,31±0,25; p:0,03) ve FIB−4 skorları daha yüksek olarak (0,85±0,65 vs 0,50±0,24; p:0,001) bulunmuştur. FIB−4 skoru için alıcı işletim karakteristiği (receiver operating characteristic, ROC) analizine göre anlamlı olarak çıkan 0,54 eşik değeri kullanıldığında, ilerlemiş fibrozis %63 duyarlılık ve %68 özgüllükle (Eğri Altındaki Alan: 0,65) tespit edilmiştir. CF hastalarında cACLD varlığının bağımsız belirleyicilerini belirlemek için yapılan çoklu değişken analizinde albumin düzeyi [OR: 6,7 (1,25-35); p:0,027] ve diyabet varlığı [OR: 6,7 (1,25-35); p:0,027] istatistiksel anlamlı risk faktörleri olarak saptanmıştır. Bu kohortta, CF hastalarının %13,4'ünde cACLD ve %17'sinda ≥F2 fibrozis saptanmıştır. Diyabet hastalarının 6'sında (%50) F2 fibrozis, 5'inde (%42) cACLD mevcuttur. Bu hasta grubunda albümin düşüklüğü ve diyabet varlığı çoklu değişken analiz ile ileri fibrozisin bağımsız belirleyicileri olarak saptanmıştır. Popülasyonun nispeten genç olması ve ileri hastalık evrelerinde dahi trombosit sayılarının korunmuş olması nedeniyle, literatürde tanımlanan FIB-4 ve APRI eşik değerlerinin fibrozis öngörüsünde kullanımı uygun olmayabilir. İkincil keşifsel analizlerde, CFLD'nin değerlendirilmesinde standart bir transient elastografi sınıflamasının bulunmaması nedeniyle karaciğer tutulumu üç farklı yöntem kullanılarak ayrıca değerlendirildi. Hastalar Cystic Fibrosis Foundation (CFF) kriterlerine göre CFLD sınıflaması, FibroScan cihazı tarafından bildirilen fibrozis evreleri (F0–F4) ve Baveno VII beşler kuralına göre cACLD sınıflaması kullanılarak ayrı ayrı gruplandırıldı. Bu sınıflamalar ile diyabet varlığı ve CFTR F508del mutasyon grupları arasındaki ilişkiler keşifsel olarak incelendi. Diyabet varlığı ile CFF kriterlerine göre karaciğer tutulumu (p<0,001; Cramer's V=0,465), FibroScan fibrozis evresi (p=0,005; Cramer's V=0,424) ve Baveno VII cACLD sınıflaması (p=0,008; Cramer's V=0,390) arasında ayrı ayrı anlamlı ilişki saptandı. Diyabetli hastalarda F3–F4 fibrozis oranı %50,0, cACLD belirsiz/cACLD var/klinik anlamlı portal hipertansiyon toplam oranı %41,7 olarak bulundu. Buna karşın F508del homozigot, F508del heterozigot ve diğer mutasyon grupları arasında karaciğer tutulumu veya diyabet varlığı açısından anlamlı ilişki gösterilemedi. Bulgular, diyabet varlığının erişkin CF hastalarında daha ağır karaciğer tutulumu ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca sonuçlar, transient elastografinin erişkin kistik fibrozis hastalarında karaciğer fibrozisinin değerlendirilmesinde en uygun invaziv olmayan yöntemlerden biri olduğunu desteklerken, mevcut CFF ve Baveno VII sınıflamalarının kistik fibrozise özgü karaciğer hastalığını tanımlamada ve evrelemede tek başına yeterli olmayabileceğini düşündürmektedir. Çalışma örnekleminin özellikle CFTR genotipi ile karaciğer tutulumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi açısından sınırlı istatistiksel güce sahip olması nedeniyle bu bulgular hipotez oluşturucu olarak değerlendirilmelidir. CFTR mutasyon tipi ise tek başına CFLD gelişimini açıklamak için yeterli görünmemekte olup karaciğer hastalığının multifaktöriyel bir süreç olduğu düşündürmektedir.

Özet (Çeviri)

Adult cystic fibrosis-associated liver disease (CFLD) is a significant cause of morbidity and mortality in patients with cystic fibrosis (CF). However, a standard approach to CFLD screening and diagnostic criteria has not yet been defined. The aim of this study was to determine the prevalence of CFLD in a cohort of adult CF patients and to evaluate the effectiveness of noninvasive fibrosis tests in the diagnosis of CFLD. The study included 82 patients (45F/37M; mean age: 24,4 ± 5,5) diagnosed with CF and followed at the Pulmonology Department of Hacettepe University. All patients were examined in the Gastroenterology Clinic and underwent liver stiffness measurement (LSM) using transient elastography. Patients with LSM > 8 kPa were considered to have ≥F2 fibrosis, while patients with LSM > 10kPa in combination with ultrasonographic evidence of chronic liver disease were considered to have compensated advanced chronic liver disease (cACLD). Patients were stratified based on fibrosis severity, and clinical and biochemical parameters were compared between groups. LSMs were detected as >8 kPa in 14 (17%) patients (11F/3M; p:0,008). The cohort included 12 (%14,6) diabetic patients, 6 of whom had an LSM value >8 kPa (p:0,001). Compared to those without fibrosis, patients with ≥F2 fibrosis had significantly elevated levels of AST (38±12 vs. 26±15; p:0,01) and GGT (41±50 vs. 22±15; p:0,01), as well as reduced serum albumin levels (4,09±0,5 vs. 4,34±0,33; p:0,02). FIB-4 (0,81±0,58 vs. 0,49±0,24; p:0,002) and APRI values (0,49±0,28 vs. -0,31±0,25; p:0,019) were found to be higher in the fibrosis group. Of the patients, 11 (%13,4) patients (8 Female/3 Male; p:0,05) had LSM>10 kPa and cACLD findings in ultrasonographic examination, 5 (%45) of whom were diabetic (p:0,008). AST (38±9 vs. 27±16; p:0,02), GGT (45±56 vs. 22±15; p:0,006) and INR (1,21±0,15 vs. 1,03±0,22; p:0,01) levels were higher, serum albumin levels (4,0±0,52 vs. 4,3±0,3; p:0,01) were lower higher in the cACLD group. APRI (0,49±0,29 vs. 0,31±0,25; p:0,03) and FIB−4 (0,85±0,65 vs. 0,50±0,24; p:0,001) scores were higher in the cACLD group. Using a FIB-4 cut-off value of 0,54 determined by ROC analysis, advanced fibrosis was identified with a sensitivity of 63% and a specificity of 68% (area under the curve: 0,65). Multivariate analysis to determine independent predictors of cACLD presence identified low serum albumin levels [OR: 6,7 (1,25−35); p:0,027] and the presence of diabetes [OR: 6,7 (1,25−35); p:0,027] as significant factors. In this cohort, 13,4% of CF patients had cACLD and 17% had ≥F2 fibrosis. 6 (50%) of diabetic patients had ≥F2 fibrosis, and 5 (42%) had cACLD. Low albumin levels and the presence of diabetes were identified as independent determinants of cACLD (with multivariate analysis). Due to the relatively young age of the population and preserved platelet counts even in advanced disease, the use of FIB-4 and APRI with the cut-off values in the literature may not be appropriate for fibrosis prediction. In exploratory secondary analyses, liver involvement was additionally evaluated using three different classification approaches. Because a standardized transient elastography based classification system has not been established for CFLD. Patients were categorized according to CFF criteria for CFLD, FibroScan based fibrosis stages (F0–F4), and cACLD classification according to the Baveno VII rule of five. Associations between these liver involvement classifications and diabetes status or CFTR F508del mutation groups were separately analyzed. Diabetes was significantly associated with liver involvement according to CFF criteria (p<0,001; Cramer's V=0,465), FibroScan fibrosis stage (p=0,005; Cramer's V=0,424), and Baveno VII cACLD classification (p=0,008; Cramer's V=0,390). Among patients with diabetes, the proportion of F3–F4 fibrosis was 50,0%, and the proportion of patients with cACLD uncertain, cACLD, or clinically significant portal hypertension was 41,7%. No significant association was observed between F508del mutation groups and either liver involvement or diabetes status. These findings suggest that diabetes may be associated with more advanced liver involvement in adults with CF. Furthermore, the results support transient elastography as one of the most appropriate noninvasive methods for the assessment of liver fibrosis in adult patients with CF, while also suggesting that the current CFF and Baveno VII classifications may not be sufficient by themselves to define and stage CF-related liver disease. Due to the limited statistical power of the study population, for evaluating the association between CFTR genotype and liver involvement, these findings should be regarded as hypothesis generating. CFTR mutation type alone does not explain the development of CFLD. Liver disease in CF patients is considered to be a multifactorial process.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    963468

    Çocuklarda kistik böbrek hastalıklarının demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar verilerinin retrospektif değerlendirilmesi

    A retrospective evaluation of the demographic characteristics, clinical, and laboratory data of cystic kidney diseases in children

    SEREN SATIR BÜLBÜL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SONGÜL YILMAZ

  2. Tez No

    596646

    Pediatrik yaş grubu kronik karaciğer hastalarında tiroid fonksiyonlarının araştırılması

    The investigation of thyroid functions in pediatric age groupwith chronic liver diseases

    ŞEYMA ŞEBNEM ÖN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ECE BÖBER

  3. Tez No

    314368

    Kistik fibrozisli 300 vakanın klinik ve laboratuvar özellikleri

    Clinical and laboratory findings of 300 cases with cystic fibrosis

    ASLIHAN KÖSE ÇETİNKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DENİZ DOĞRU ERSÖZ

  4. Tez No

    48788

    Kistik fibrozlu hastaların izlenmesinde nutrisyon ve inflamasyon durumunun değerlendirilmesinin önemi

    Başlık çevirisi yok

    ZEHRA TANER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1996

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi

  5. Tez No

    539667

    Erişkin kistik fibrozis hastalarında klinik, fonksiyonel, psikolojik ve mikrobiyolojik özellikler ile kas gücü ve yaşam kalitesi ilişkisi

    The relationship between clinical, functional, psychological and microbiologic factors and muscle function and quality of life in adult cystic fibrosis patients

    NAZLI ZEYNEP USLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Göğüs HastalıklarıMarmara Üniversitesi

    Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BERRİN CEYHAN

Geri Dön