Cognitive control and fatigue: The role of task architecture and trial segmentation in the trajectory of cognitive fatigue
Bilişsel kontrol ve yorgunluk: Zihinsel yorgunluğun zamansal etkilerinde görev yapılarının ve bölünmüş denemelerin rolü
- Tez No: 1024360
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AUSAF AHMED FAROOQUI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
- Enstitü: Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Nöro Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Nörobilim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Zihinsel yorgunluğun görevde geçen süre ve görev yükü ile arttığı yaygın olarak bilinmekle birlikte, bu ilişkinin belirli görev yapıları tarafından nasıl düzenlendiği belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmada hem düşük yüklü hem de aşırı yüklü görevlerin zihinsel yorgunluğu arttıracağını, ancak farklı davranışsal profiller ve öznel iş yükü değerlendirmeleri üreteceğini öngördük. Üç deney genelinde, zihinsel yorgunluğun görev yapısı, iş yükü ve zamansal dinamiklerin bir fonksiyonu olarak nasıl ortaya çıktığını inceledik. Deney 1 ve 2, denemelerin uzun seriler içinde kesikli bloklar halinde yapılandırılmasının, sürekli veya kesintisiz deneme sunumuna kıyasla, 1-geri ve kural değiştirme paradigmalarında hissedilen zihinsel yorgunluğu hafifletip hafifletmediğini test etti. Her görev bloğunu öznel öz-bildirimler aracılığıyla zihinsel yorgunluk ve ilgili zihinsel iş yükü boyutlarının değerlendirilmesi takip etti. Sonuçlar, denemeleri bloklara ayırmanın 1-geri görevinde öznel iş/görev yükünü azaltırken, bu koruyucu etkinin kural değiştirme paradigmasına uzanmadığını ortaya koydu. Deney 3, 1-geri, kural değiştirme ve görev değiştirme paradigmalarından oluşan 50 dakikalık bir görev boyunca zihinsel yorgunluk değişimini izledi. Zihinsel yorgunluk görevler arasında farklılık göstermezken, zaman içinde tüm koşullarda sistematik olarak yükseldi ve en dik artışı 1-geri görevinde gösterdi. Bulgular birlikte ele alındığında, zihinsel yorgunluk hem düşük yüklü hem de aşırı yüklü durumlarda paralel bir şekilde yükselmekte ve yorgunluk değişiminin şekillenmesinde yapısal görev dinamiklerinin rolünü vurgulamaktadır. Bu bulgular, teorik modeller ve görevlerin yapısal dinamikleri çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Cognitive fatigue is widely known to increase with time-on-task and task workload, yet how this relationship is modulated by specific task architectures remains unclear. We hypothesized that both underload and overload tasks induce fatigue but yield distinct behavioral profiles and subjective workload ratings, and that the segmented presentation of the task trials would enhance cognitive fatigue. Across three experiments, we investigated how cognitive fatigue emerges as a function of task structure, workload, and temporal dynamics. Experiments 1 and 2 tested whether structuring trials in segmented chunks within longer runs relieves experienced cognitive fatigue compared to continuous trial presentation within one-back and rule-switch paradigms. Subjective self-reports assessed cognitive fatigue and related mental workload dimensions after each block. While segmentation significantly reduced mental workload ratings in the one-back task, the effect did not extend to the rule-switch paradigm. Experiment 3 monitored fatigue trajectory during a 50-minute task consisting of the one-back, rule-switching, and task-switching paradigms. While cognitive fatigue did not differ across tasks, it accumulated systematically over time across all conditions, with the steepest increase in the one-back task. Taken together, these findings demonstrate that cognitive fatigue is not a simple reflection of objective task load or energy depletion. Instead, they suggest that cognitive fatigue rises in both underloaded and overloaded task states, underscoring the role of structural task dynamics in shaping the fatigue trajectory. These findings are discussed within the framework of theoretical models and the structural dynamics of the tasks.
Benzer Tezler
- Multipl sklerozlu hastalarda klasik fizyoterapiye ek olarak verilen görev odaklı eğitimin fonksiyonel mobilite, yorgunluk, denge ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
The effect of task oriented training additional to classic physiotherapy on functional mobility, fatigue, balance and quality of life in patients with multiple sclerosis
KAMER ÜNAL EREN
Doktora
Türkçe
2017
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLİN DÜGER
- Mental yorgunluk ve farklı yüklerin post aktivasyon performans artışına etkileri: bench pres ve squat üzerine bir inceleme
The effects of mental fatigue and different loads on post activation performance enhancement: An examination of the bench press and squat
CANSU BULUTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
SporEskişehir Teknik ÜniversitesiHareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CELİL KAÇOĞLU
- Multiple sklerozlu bireylerde kognitif fonksiyonların fonksiyonel performans, yorgunluk, kinezyofobi ve fiziksel aktivite düzeyi ile ilişkisi.
The relationship of cognitive functions with functional performance, fatigue, kinesiophobia and physical activity level in individuals with multiple sclerosis
ELİFNUR MACİT KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Atlas ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM KAYA
- Beylikova'da 55 yaş üstü bireylerde uyku kalitesi, yorgunluk ve kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi
Assessment of sleep quality, fatigue and cognitive function in individuals over the age of 55 years in beylikova
NECATİ BUĞRUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Halk SağlığıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM ARSLANTAŞ
- Multipl Skleroz'lu bireylerde zaman yönetimi, yorgunluk, öz kontrol- öz yönetim, aktivite katılımı ve toplumsal katılım arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between time management, fatigue, self-control-self management, activity participation and social participation in individuals with Multiple Sclerosis
BUKET NUR YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ErgoterapiSağlık Bilimleri ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE GÖKTAŞ