Farklı fenolojik dönemlerde su kısıtı, biyogübre ve potasyum uygulamalarının mısır bitkisinin (Zea mays L. indentata) verim, su kullanım etkinliği ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisi
Effect of deficit irrigation, biofertilizer and potassium applications on yield, irrigated use efficiency and some quality characteristics of maize (Zea mays L. indentata) at different phenological periods
- Tez No: 1024380
- Danışmanlar: PROF. DR. İLKNUR AKGÜN, PROF. DR. ULAŞ ŞENYİĞİT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Biyogübre, Mısır, Potasyum, Biofertilizer, Maize, Potassium
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklıklar, azalan yağışlar ve su kaynaklarındaki sürdürülebilirlik sorunları, tarımsal üretimde su yönetimini önemli hale getirmiştir. Su gereksinimi yüksek olan mısır bitkisi, özellikle kritik gelişme dönemlerinde su kısıtına duyarlı olup bu durum verim ve fizyolojik süreçleri olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma, farklı gelişme dönemlerinde uygulanan su kısıtı stratejileri ile potasyum (K) ve Bacillus spp. bazlı bitki gelişimini teşvik edici bakteri (PGR) uygulamalarının mısırda fenolojik gelişim, büyüme, verim, fizyolojik ve biyokimyasal özellikler ile su kullanım randımanı üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla 2023 ve 2024 yıllarında yürütülmüştür. Denemede tam sulama kontrol olarak alınmış, VE-VT (çıkıştan tepe püskül çıkış dönemine kadar su kısıtı), VT-R3 (tepe püskül çıkıştan tane doldurma/süt olum dönemine kadar su kısıtı) ve R3-R6 (tane doldurmadan fizyolojik olgunlaşma dönemine kadar su kısıtı) dönemlerinde kısıtlı sulama uygulanmıştır. Sonuçlar, özellikle VT-R3 dönemindeki su kısıtının bitki boyu, yaprak alanı, koçan özellikleri ve tane verimini önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. Bu uygulamada tane verimi kontrole göre %38-44 oranında düşmüştür. Buna karşılık VE-VT dönemindeki su kısıtı, bazı yıllarda kontrol ile benzer verim değerleri sağlamıştır. Su stresi koşullarında bağıl su içeriği ve hücre membran stabilitesi azalırken, prolin, fenolik madde ve karotenoid içerikleri artmıştır. Toplam klorofil içeriği ise özellikle erken dönem su kısıtında azalmıştır. Potasyum uygulaması su kullanım randımanını %18-30, bakteri uygulaması ise %30-45 oranında artırmıştır. En yüksek sulama suyu kullanım randımanı VE-VT + bakteri uygulamasında elde edilmiştir. Sonuç olarak, uygun sulama stratejileri ile birlikte potasyum ve faydalı bakteri uygulamalarının, sınırlı su koşullarında mısırda verim, stres toleransı ve su kullanım etkinliğini artırarak sürdürülebilir üretime katkı sağlayabileceği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Rising temperatures, decreasing precipitation and sustainability issues in water resources due to climate change have made water management critical in agricultural production. Maize, a crop with high water requirements, is sensitive to water stress, particularly during critical growth stages, and this negatively affects yield and physiological processes. This study was conducted in 2023 and 2024 to determine the effects of deficit irrigation strategies applied during different growth stages, along with potassium (K) and bacteria (Bacillus simplex based) application, on maize phenological development, growth, yield, physiological and biochemical characteristics, and water use efficiency. Full irrigation was used as the control; deficit irrigation was applied during the VE-VT (deficit irrigation from emergence to tasseling), VT-R3 (deficit irrigation from the tassel emergence to the grain filling/milking stage), and R3-R6 (deficit irrigation from grain filling to the physiological maturity) stages. The results showed that water deficit, particularly during the VT-R3 stage, significantly reduced plant height, leaf area, ear characteristics, and grain yield. In this treatment, grain yield decreased by 38-44% compared to the control. In contrast, limited irrigation during the VE-VT stage yielded similar yield values to the control in some years. Under water deficit conditions, relative water content and cell membrane stability decreased, while proline, phenolic compound, and carotenoid contents increased. Total chlorophyll content, however, decreased, particularly during early stage water deficit conditions. Potassium application increased water use efficiency by 18-30%, while bakterial application increased it by 30-45%. The highest irrigation water use efficiency was achieved with the VE-VT + Bacterial application. In conclusion, it was determined that the application of Potassium and beneficial bakteria, in comination with appropriate Irrigation strategies, can contribute to sustainable production by increasing yield, stress tolerance, and water use efficiency in maize under water limited conditions.
Benzer Tezler
- Farklı sulama programlarının sofralık üzümde verim, verim bileşenleri ve su kullanım randımanına etkileri
Effect of different irrigation aplications on yield, yield components and water use efficiency of vineyard
HASAN CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
ZiraatAdnan Menderes ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET DAĞDELEN
- Menemen Ovası koşullarında dönemsel kısıtlı sulama uygulamalarının damla sulama ile sulanan ikinci ürün ayçiçeğinde verim ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisi
Effect of periodic deficit irrigation practices on yield and some quality characteristics in the second crop sunflower irrigated with drip irrigation in Menemen Plain conditions
SİNAN ARAS
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERAFETTİN AŞIK
PROF. DR. CENK KÜÇÜKYUMUK
- Investigating olive trees by monitoring phenological stages using multi-modal satellite sensor data
Çok-modlu uydu sensör verileri kullanılarak fenolojik aşamalarının izlenmesiyle zeytin ağaçlarının araştırılması
HAYDAR MUHAMMED AKÇAY
Doktora
İngilizce
2024
Ziraatİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞİNASİ KAYA
- Dane mısırda farklı fenolojik dönemlerdeki kısıtlı su uygulamalarının verim ve verim öğelerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effect of the restricted water applications in different phenological periods on the maize grain yield and yield
ERDAL GÖNÜLAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN SOYLU
- Kısıtlı sulamanın ve Rhizobium spp. uygulamalarının soya fasulyesi(Glycine max. L. Merr.) çeşitlerinde verim ve kalite üzerine etkisi
The effect of restricted irrigation and Rhizobium spp. applications on yield and quality of soybean (Glycine max. L. Merr.) varieties
NERMİN YARAŞIR
Doktora
Türkçe
2023
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN EREKUL