Üniversite kampüsleri için mekân standardı ölçeği (UniKaMS) geliştirme
Development of a place standard scale for university campuses (UniKaMS)
- Tez No: 1024483
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE DİDEM EVCİ KİRAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Yapılı çevre, Çevre tasarımı, Yükseköğretim, Öğrenciler, Sağlığın geliştirilmesi, Sağlığın sosyal belirleyicileri, Ölçek geliştirme, Built environment, Environment design, Higher education, Students, Health promotion, Social determinants of health, Scale development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, üniversite kampüsünün mekân standardını kampüs kullanıcılarının bakış açısı üzerinden değerlendiren geçerli ve güvenilir bir ölçek (UniKaMS) geliştirmektir. Metodolojik tipteki bu çalışma, 1 Mayıs 2024 - 10 Temmuz 2026 tarihleri arasında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Merkez Kampüsü'nde 11 fakültede lisans öğrenimi gören öğrencilerle yürütülmüştür. Kavramsal çerçeve olarak Mekân Standardı Aracı benimsenmiş ve beşli Likert tipinde 53 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Farklı disiplinlerden 15 uzmanın görüşü alınarak kapsam geçerliliği değerlendirilmiş ve 52 maddelik taslak uygulama formu elde edilmiştir. Pilot uygulamanın (n=43) ardından 48 maddelik deneme formu oluşturulmuş; deneme uygulaması, fakültelere göre tabakalı biçimde seçilen 505 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi için deneme uygulamasından farklı bir örneklemden (n=200) veri toplanmıştır. Ölçeğin güvenirliği ise Cronbach alfa katsayısı ve madde-toplam korelasyonları ile incelenmiştir. Örneklem yeterliği yüksek (KMO=0,906) ve Bartlett küresellik testi anlamlı (p<0,05) bulunmuştur. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçek; sosyal alanlar ve hizmetler, erişilebilirlik, ulaşım altyapısı, çevre kalitesi, tesisler ve donanım ile güvenlik olmak üzere altı alt boyut ve 38 maddeden oluşmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans %46,18; Cronbach alfa katsayısı 0,916 bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda nihai model kabul edilebilir-iyi uyum değerlerine ulaşmıştır (χ²/sd = 1,65, CFI = 0,947, TLI = 0,942, RMSEA = 0,057, SRMR = 0,060). Merkez Kampüs için hesaplanan mekân standardı puanı 2,84 olup en yüksek puan erişilebilirlik, en düşük puan ise çevre kalitesi alt boyutunda elde edilmiştir. UniKaMS, kampüs mekânını kullanıcıların gözünden değerlendiren, farklı kampüslerin karşılaştırılmasına ve iyileştirilmesine olanak tanıyan geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Üniversite yönetimleri ve politika yapıcılar için bilimsel bir değerlendirme aracı ve olası sorunları önceden görmeye yarayan bir uyarı mekanizması sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop a valid and reliable scale (UniKaMS) that evaluates the place standard of a university campus from the perspective of campus users. This methodological study was conducted between May 1, 2024 and July 10, 2026 with undergraduate students from 11 faculties at the Central Campus of Aydın Adnan Menderes University. The Place Standard Tool was adopted as the conceptual framework, and a 53-item pool was created using a five-point Likert-type format. Content validity was assessed based on the opinions of 15 experts from different disciplines, resulting in a 52-item draft application form. Following the pilot study (n=43), a 48-item trial form was developed; the trial application was carried out with 505 students selected through stratified sampling by faculty. The construct validity of the scale was examined using exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis. Data for the confirmatory factor analysis were collected from a separate sample (n=200). Reliability was examined using Cronbach's alpha coefficient and item-total correlations. Sampling adequacy was high (KMO=0.906) and Bartlett's test of sphericity was significant (p<0.05). As a result of the exploratory factor analysis, the scale was found to consist of six sub-dimensions—social areas and services, accessibility, transportation infrastructure, environmental quality, facilities and equipment, and safety—and 38 items. The total variance explained by the scale was 46.18%, and the Cronbach's alpha coefficient was 0.916. In the confirmatory factor analysis, the final model reached acceptable to good fit values (χ²/df = 1.65, CFI = 0.947, TLI = 0.942, RMSEA = 0.057, SRMR = 0.060). The place standard score calculated for the Central Campus was 2.84, with the highest score obtained in the accessibility sub-dimension and the lowest in the environmental quality sub-dimension. UniKaMS is a valid and reliable scale that evaluates campus space from the users' perspective and enables the comparison and improvement of different campuses. It provides university administrations and policymakers with a scientific assessment tool and a warning mechanism for identifying potential problems in advance.
Benzer Tezler
- User experience and physical space analysis for sustainable campus planning: Case of Yildiz Technical University
Sürdürülebilir kampüs planlaması için kullanıcı deneyimi ve fiziksel mekan analizi: Yıldız Teknik Üniversitesi örneği
GİZEM AYÇA AKSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BUKET AYŞEGÜL ÖZBAKIR
- Emergency and terminated evacuation of warehouse by dijkstra's algorithm
Dijkstra algoritması kullanılarak acil ve sınırlandırılmış depo tahliyesi
DENİZ DOĞA IŞIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE ÖZGE ATİK
- Web CBS ve açık kaynak kodlu kampüs bilgi sistemi uygulaması
Web accessible open source campus information system
OKAN DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÖZGÜR DOĞRU
- Evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda engelsiz üniversite kampüslerinin tasarlanması ve biçimlenmesi üzerine bir araştırma
A research on designing and the formation of accessible university campuses in accordance with universal design principles
GÜRÜNAY ÖKTEN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2018
MimarlıkHacettepe Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. EMİNE NUR OZANÖZGÜ
- Erişilebilir üniversite kampüs alanları ve binalarının tasarım parametreleri“Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi örneği”
Design parameters of accessible university campus areas and buildings "Nigde Omer Halisdemir University case
SEVAL YILMAZ
Doktora
Türkçe
2022
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK FİTOZ