Öğrencilerde Transteoretik Model temelli sanal gerçeklik destekli sigarayı bıraktırma eğitiminin öz etkililik yeterlik düzeyleri ve sigarayı bırakma davranışı üzerine etkisi
The effects of Transtheoretical Model based virtual reality supported smoking cessation training on self-efficacy competency levels and smoking cessation behavior in students
- Tez No: 1024572
- Danışmanlar: PROF. DR. RUKUYE AYLAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Öz etkililik, Sanal gerçeklik, Sigarayı bırakma, Transteoretik Model, Nursing, Self-efficacy, Smoking cessation, Transtheoretical Model, Virtual reality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, üniversite öğrencilerinde Transteoretik Model temelli sanal gerçeklik destekli sigarayı bıraktırma eğitiminin öz etkililik yeterlik düzeyleri ve sigarayı bırakma davranışı üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel çalışmada, Bingöl Üniversitesi'nde öğrenim gören sigara içen 100 öğrenci (deney=50, kontrol=50) yer almıştır. Veriler, araştırmacı tarafından Ekim 2025–Nisan 2026 tarihleri arasında, sosyodemografik bilgi formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Değişim Aşamaları Sınıflandırılması Ölçeği, Öz Etkililik Yeterlik Ölçeği ve Karar Dengesi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Deney grubuna Transteoretik Model temelli sanal gerçeklik destekli eğitim uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Verilerin analizinde Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Wilcoxon, ki-kare, Fisher exact test, Spearman korelasyon, ANCOVA ve Univariate ANOVA testleri kullanılmıştır. Bulgular: Deney grubunda bağımlılık puan ortalaması eğitim öncesinde 2,98±2,575 iken eğitim sonrasında 2,06±2,469'a düşmüş, kontrol grubunda ise 3,84±2,359'dan 3,86±2,399'a değişmemiştir. Deney grubunda başlangıçta %66 olan düşünmeme aşamasındaki katılımcı oranı 6. ayın sonunda %0'a düşerken, kontrol grubunda %76 olarak kalmıştır. Deney grubunun öz etkililik son test puanı 90,08±11,223, kontrol grubunun puanı ise 71,14±12,266 olup, deney grubunun puan ortalaması kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sonuç: Sanal gerçeklik destekli Transteoretik Model temelli sigarayı bıraktırma eğitimi, üniversite öğrencilerinde sigara bağımlılığını azaltmada, öz etkililik düzeyini artırmada ve değişim aşamalarında ilerleme sağlamada etkili bir yöntemdir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to determine the effect of transtheoretical model-based virtual reality-assisted smoking cessation training on self-efficacy levels and smoking cessation behavior in university students. Material and Method: In a randomized controlled experimental trial, 100 smoking students (experimental=50, control=50) at Bingöl University were included. Data were collected by the researcher between October 2025 and April 2026 using a sociodemographic information form, the Fagerström Nicotine Dependence Test, the Stages of Change Classification Scale, the Self-Efficacy Scale, and the Decisional Balance Scale. The experimental group received Transtheoretical Model-based virtual reality-assisted training, while the control group received no intervention. Data were analyzed using Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Wilcoxon, chi-square, Fisher exact test, Spearman correlation, ANCOVA, and Univariate ANOVA. Results: The mean nicotine dependence score decreased from 2.98 ± 2.575 to 2.06 ± 2.469 in the experimental group but remained unchanged in the control group, changing from 3.84 ± 2.359 to 3.86 ± 2.399. The proportion of participants in the precontemplation stage decreased from 66% at baseline to 0% at the sixth month in the experimental group but remained 76% in the control group. Post-test self-efficacy scores were significantly higher in the experimental group than in the control group, 90.08 ± 11.223 versus 71.14 ± 12.266. Conclusion: Virtual reality-assisted Transtheoretical Model-based smoking cessation training is an effective method for reducing nicotine dependence, increasing self-efficacy, and achieving stage progression in university students.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinde ağızotunu (Dumansız tütün) bıraktırmaya yönelik transteoretik model temelli motivasyonel görüşmelerin
The effect of motivational interviews based transtheoretik model for quitting the chewing tobacco (The smokeless tobacco) addiction to high shool students
FİLİZ TAŞ
Doktora
Türkçe
2015
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE ÜMİT SEVİĞ
DOÇ. DR. ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ
- Sağlık eğitimi alan üniversite öğrencilerinde transteoretik model temelli davranış değişim programının riskli davranışlara etkisi
The effect of transtheoretical model based behavior exchange program on risky behaviors of university students receiving health education
GÜLŞAH KÖRPE
Doktora
Türkçe
2022
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA KÜÇÜK
- Fazla kilolu üniversite öğrencilerine çevrimiçi transteoretik model temelli verilen sağlık eğitiminin beslenme ve fiziksel aktivite değişim süreçlerine etkisi
The effect of online transtheoretic model based health education on overweight university students on nutrition and physical activity change processes
CANSU YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA ZEHRA ALTUNKÜREK
- Adölesanlarda uygulanan bilinçli farkındalık egzersizleri ile desteklenen transteoretik model temelli sağlıklı internet kullanımı programının problemli internet kullanımı, sosyal beceri ve öz yeterlilik düzeyine etkisi
The effect of the healthy internet use program based on the transtheoretical model supported by mindfulness exercises on problematic internet use, social skills, and self-efficacy in adolescents
BÜŞRA DEMİRDAĞ
Doktora
Türkçe
2025
Halk SağlığıSelçuk ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİME SELÇUK TOSUN
- Üniversite öğrencilerinde motivasyonel görüşme girişiminin öz etkililik yeterlilik düzeyi ve sigara bırakma kararına etkisi
The effect of motivational interview initiative on university students' self-efficacy-sufficiency level and smoking cessation decisions
FEYZA DERELİ
Doktora
Türkçe
2022
Halk SağlığıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BELGİN YILDIRIM