İlkokul müzik ders kitaplarında yer alan şarkıların müziksel özellikler, konu ve prozodi açısından incelenmesi
An analysis of songs included in elementary school music textbooks in terms of musical characteristics, theme, and prosody
- Tez No: 1024661
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KÜBRA DİLEK TANKIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ilkokul müzik ders kitaplarında yer alan şarkıları müziksel özellikler, konu ve Türkçe prozodi açısından inceleyerek mevcut durumu tespit etmeyi amaçlamaktadır. Tarama modeli kapsamında yürütülen bu araştırmada, müziksel özellikler ve konu açısından bibliyometrik analiz ile içerik analizinden, prozodik incelemede ise içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla kademeli olarak uygulamaya konulan TYMM doğrultusunda hazırlanan 1. sınıf müzik ders kitabı ile 2018 öğretim programı kapsamında okutulmaya devam eden 2, 3 ve 4. sınıf müzik ders kitaplarında yer alan toplam 83 okul şarkısı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak doküman analizi kullanılmıştır. Müziksel özellikler (tür, başlangıç sesi, karar sesi, tonal/makamsal yapı, ölçü sayısı, hız basamağı, ses aralığı ve ses sınırlarına uygunluk) ve konu açısından örneklemin tamamını kapsayan 83 okul şarkısı, prozodi (ritmik uyum) açısından ise eğitim müziği besteleme anlayışıyla bestelenmiş 64 Türkçe okul şarkısı incelenmiştir. Okul şarkılarının incelenmesi amacıyla araştırmacı ve danışmanı tarafından geliştirilen“Okul Şarkıları Müziksel Özellikler, Konu ve Prozodi Analiz Formu”kullanılmış ve verilerin güvenirliğini sağlamak amacıyla uzman görüşüne başvurulmuştur. Elde edilen veriler frekans (f) ve yüzde (%) dağılımlarıyla çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre şarkılarda en çok“millî bayramlar”,“kişiye duyulan sevgi”,“oyunlar, tekerlemeler ve saymacalar”,“okul ve öğretmen sevgisi”ile“doğa sevgisi”konularının işlendiği ve öykünme türünün kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Şarkıların başlangıç seslerinde re, fa, do ve sol; karar seslerinde ise re ve do seslerinin ağırlıkta olduğu görülmüştür. Şarkılarda tonal/makamsal yapı açısından en çok Do majör, Fa majör ve Re minör kullanılmış; ölçü sayısı olarak 2/4'lük ve 4/4'lük yapıların baskın olduğu saptanmış; hız basamağı bakımından moderato, andante ve allegro terimlerinin yaygın olduğu görülmüş ve en sık kullanılan ses aralıklarının Do4–La4, Re4–La4 ve Do4–Do5 olduğu belirlenmiştir. Ayrıca 1, 2 ve 3. sınıf düzeyindeki şarkıların büyük çoğunluğunun çocuk ses aralıklarına uygun olmadığı, buna karşın 4. sınıf şarkılarının büyük bölümünün uygun olduğu tespit edilmiştir. Prozodi açısından ise incelenen 64 şarkıdan 6'sının“çok uygun”, 20'sinin“uygun”, 30'unun“düzeltilmeli”ve 8'inin“uygun değil”kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to assess the current state of songs included in elementary school music textbooks by examining them in terms of musical characteristics, subject matter, and Turkish prosody. In this study, conducted within the framework of a screening model, bibliometric and content analyses were used to examine musical characteristics and subject matter, while content analysis was used for the prosodic analysis. The study sample consists of a total of 83 school songs found in the 1st-grade music textbook prepared in accordance with the TYMM, which is being phased in as of the 2024–2025 academic year, as well as in the 2nd, 3rd, and 4th-grade music textbooks that continue to be taught under the 2018 curriculum. Document analysis was used as the data collection method in the study. All 83 school songs in the sample were examined in terms of musical characteristics (genre, starting note, final note, tonal/modal structure, number of measures, tempo, vocal range, and adherence to vocal limits) and subject matter; however, only 64 Turkish school songs—composed in accordance with the principles of educational music composition—were analyzed in terms of prosody (rhythmic harmony). The“School Songs Musical Characteristics, Theme, and Prosody Analysis Form,”developed by the researcher and her advisor for the purpose of analyzing school songs, was used, and expert opinions were sought to ensure the reliability of the data. The data obtained were analyzed using frequency (f) and percentage (%) distributions. According to the research findings, it was revealed that the songs most frequently addressed the themes of“national holidays,”“love for a person,”“games, nursery rhymes, and counting songs,”“love for school and teachers,”and“love for nature,”and that the imitative style was employed. It was observed that the notes D, F, C, and G predominate in the opening notes of the songs, while the notes D and C predominate in the closing notes. In terms of tonal/modal structure, C major, F major, and D minor were used most frequently; in terms of meter, 2/4 and 4/4 time signatures were found to be dominant; regarding tempo, the terms moderato, andante, and allegro were common; and the most frequently used intervals were identified as C4–A4, D4–A4, and C4–C5. Furthermore, it was found that the vast majority of songs at the 1st, 2nd, and 3rd-grade levels were not suitable for children's vocal ranges, whereas the majority of 4th-grade songs were found to be suitable. In terms of prosody, it was determined that of the 64 songs examined, 6 fell into the“very suitable”category, 20 into the“suitable”category, 30 into the“needs correction”category, and 8 into the“unsuitable”category.
Benzer Tezler
- İlkokul ve ortaokul İngilizce derslerinde kullanılan şarkıların müziksel açıdan değerlendirilmesi
Musical evaluation of songs used in English lessons at primary and middle schools
ENES FURKAN DANACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Müzikİnönü ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL KARAGÖZ
- Talim Terbiye Kurulu'nun kuruluşundan günümüze müzik eğitiminde kullanılan yardımcı ders kitaplarına ilişkin içerik analizi
Content analysis of supplementary textbooks used in music education from the establishment of the board of education to the present day
HATUN SEZGİN ARDAHANLI
Doktora
Türkçe
2026
MüzikOndokuz Mayıs ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHAR GÜDEK
- İlkokul(1-4) ve ortaokul(5-8) müzik ders kitaplarında yer alan şarkıların değerler bakımından incelenmesi ve değerler eğitimine ilişkin öğrenci algıları
Examination of the songs in the music textbooks of primary school(1-4) and middle school(5-8) in terms of values and steudents' perceptions about values education.
SITKI AKARSU
- Sınıf ve müzik öğretmenlerinin 2018-2019 öğretim yılında kullanılan ilkokul I. kademe müzik ders kitaplarından faydalanma durumları ve öneriler
Class and music teachers '2018-2019 academic stages and suggestions from the first-year-i staff music
ELİF EBEPERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MüzikGazi ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KARABULUT
- Farklı eğitim kademeleri müzik ders kitaplarındaki çocuk şarkılarının çevre bilinci kazandırması açısından incelenmesi
Analysis of children's songs in music textbooks at educational levels in terms of raising environmental awareness
KÜBRA ŞİMAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA KARATAŞ