Arnavutluk'ta ev yapımı köy peynirlerinde mevsimsel olarak ağır metal düzeylerinin incelenmesi
Investigation of seasonal heavy metal levels in homemade village cheeses in Albania
- Tez No: 1024660
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ AYDIN, DOÇ. DR. MENTOR ALISHANI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Besin Hijyeni ve Teknolojisi, Food Hygiene and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veteriner Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Veterinerlik Besin Hijyeni ve Teknolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Arnavutluk'un 2024- 2025 yillın farklı şehirlerinden yaz ve kış dönemlerinde temin edilen ev yapımı köy peyniri örneklerinde alüminyum, krom, nikel, bakır, çinko, arsenik, kadmiyum, kalay, cıva ve kurşun düzeylerinin belirlenerek mevcut düzeylerin mevsimsel ile bölgesel dağılımının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma materyalini, 64'ü kış ve 107'si yaz döneminde temin edilen toplam 171 adet peynir numunesi oluşturmuştur. Numuneler yaş ağırlık esasına göre değerlendirilerek yaklaşık 1 g örnek nitrik asit ve hidrojen peroksit ile sindirildikten sonra element analizleri Agilent 7700x ICP-MS cihazı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler µg/kg biriminde raporlanmış olup; mevsim, bölge ve şehir düzeyinde verilerin karşılaştırılması yapılmıştır. Sayısal sonuçlara göre Al düzeyi kış döneminde ortalama 2.048 µg/kg (92,4-9.216,9 µg/kg), yaz döneminde ise ortalama 2.372 µg/kg (79,3-12.054,0 µg/kg) olarak belirlenmiştir. Cr düzeyi kışın ortalama 57,4 µg/kg (8,1-243,6 µg/kg), yazın ortalama 50,0 µg/kg (7,5-260,6 µg/kg) bulunmuştur. Ni düzeyi kış döneminde ortalama 49,5 µg/kg (12,2-164,2 µg/kg), yaz döneminde ortalama 95,2 µg/kg (8,1-3.427,7 µg/kg) olarak saptanmıştır. Cu konsantrasyonu kışın ortalama 138,165 µg/kg (46,1-305,5 µg/kg), yazın ise ortalama 162,774 µg/kg (44,9-398,7 µg/kg) olarak belirlenmiştir. Zn düzeyi kış döneminde ortalama 25.834 µg/kg (8.145,4-82.124,0 µg/kg), yaz döneminde ortalama 26.850 µg/kg (7.775,1-156.238,9 µg/kg) bulunmuştur. Sn düzeyi kışın ortalama 32.497 µg/kg (4.986,8-58.452,0 µg/kg), yazın ortalama 31.919 µg/kg (17.811,5-57.340,7 µg/kg) olarak saptanmıştır. Pb düzeyi ise kış döneminde ortalama 115,455 µg/kg (4,3-485,5 µg/kg), yaz döneminde ortalama 183,110 µg/kg (1,1-2.012,1 µg/kg) olarak belirlenmiştir. As, Cd ve Hg için ise raporlanabilir düzeyde sayısal veri elde edilememiştir. Elde edilen bulgular, köy peynirlerinde ağır metal profilinin homojen olmadığı ve ağır metal/metaloid türüne göre farklı örüntüler sergilediğini ortaya koymuştur. Mevsimsel değerlendirmede ise Al ve Cu düzeylerinin yaz döneminde istatistiksel olarak anlamlı biçimde arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Ni ve Pb düzeylerinde de yaz mevsiminde belirgin artış eğilimi gözlenmiş olsa da söz konusu farklılıklar istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. Cr, Zn ve Sn açısından ise mevsimler arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bölgesel değerlendirmede ise, yaz döneminde temin edilen peynirlerde Al bakımından Kuzey Arnavutluk, Pb bakımından ise Orta Arnavutluk daha yüksek değerleri içermektedir. İlave olarak, şehir bazında bazı merkezlerde belirli elementler için dikkat çekici yoğunlaşmaların bulunması, çevresel maruziyet ile üretim koşullarına bağlı heterojenliği desteklediği şeklinde yorumlanmıştır. Sonuç olarak, Arnavutluk'ta ev yapımı köy peynirlerinde ağır metal düzeyleri mevsimsel ve bölgesel etkenlere bağlı olarak değişkenlik gösterdiğinin tespiti; özellikle Pb ve Al başta olmak üzere ağır metal izleme çalışmalarının mevsimsel ve bölgesel temelde sürdürülmesi; üretimde kullanılan su, yem, ekipman ve temas materyallerinin düzenli olarak kontrol edilmesinin gıda güvenliği açısından önem taşıdığı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the levels of aluminum, chromium, nickel, copper, zinc, arsenic, cadmium, tin, mercury, and lead in homemade village cheese samples collected from different cities of Albania during the summer and winter seasons of 2024–2025, and to assess the seasonal and regional distribution of these levels. The research material consisted of a total of 171 cheese samples, including 64 collected in winter and 107 in summer. The samples were evaluated on a wet weight basis, and approximately 1 g of each sample was digested with nitric acid and hydrogen peroxide. Elemental analyses were performed using an Agilent 7700x ICP-MS instrument. The obtained data were reported in µg/kg, and comparisons were conducted at seasonal, regional, and city levels. According to the numerical results, Al levels were determined as an average of 2,048 µg/kg (92.4-9,216.9 µg/kg) in winter and 2,372 µg/kg (79.3-12,054.0 µg/kg) in summer. Cr levels were 57.4 µg/kg (8.1-243.6 µg/kg) in winter and 50.0 µg/kg (7.5-260.6 µg/kg) in summer. Ni levels were 49.5 µg/kg (12.2-164.2 µg/kg) in winter and 95.2 µg/kg (8.1-3,427.7 µg/kg) in summer. Cu concentrations were found to be 138,165 µg/kg (46.1-305.5 µg/kg) in winter and 162,774 µg/kg (44.9-398.7 µg/kg) in summer. Zn levels were 25,834 µg/kg (8,145.4-82,124.0 µg/kg) in winter and 26,850 µg/kg (7,775.1-156,238.9 µg/kg) in summer. Sn levels were 32,497 µg/kg (4,986.8-58,452.0 µg/kg) in winter and 31,919 µg/kg (17,811.5-57,340.7 µg/kg) in summer. Pb levels were determined as 115,455 µg/kg (4.3-485.5 µg/kg) in winter and 183,110 µg/kg (1.1-2,012.1 µg/kg) in summer. No reportable numerical data were obtained for As, Cd, and Hg. The findings revealed that the heavy metal profile of village cheeses was not homogeneous and exhibited different patterns depending on the type of metal/metalloid. Seasonal evaluation indicated that Al and Cu levels increased significantly during the summer period (p<0.05). Although Ni and Pb levels also showed a noticeable increasing trend in summer, these differences were not statistically significant. No significant seasonal differences were observed for Cr, Zn, and Sn. In the regional evaluation, cheeses obtained during the summer contained higher Al levels in Northern Albania and higher Pb levels in Central Albania. Additionally, the presence of notable concentrations of certain elements in some cities suggests heterogeneity associated with environmental exposure and production conditions. In conclusion, heavy metal levels in homemade village cheeses in Albania vary depending on seasonal and regional factors. Therefore, it is important to continue heavy metal monitoring studies, particularly for Pb and Al, on a seasonal and regional basis. Regular control of water, feed, equipment, and contact materials used in production is essential for ensuring food safety.
Benzer Tezler
- Arnavutluk, Berat şehri, Gorica mahallesi'ndeki geleneksel konutların mimari özellikleri ve koruma sorunları üzerine bir araştırma
A research on the architectural features and conservation problems of the traditional Gorica houses in Berat, Albania
MUHARREM DELIU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYNUR ÇİFCİ
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Ana ülkenin kültürünün performans yönetimine etkisi: Türkiye'den Arnavutluk'a giden işletmeler üzerinde bir araştırma
The impact of home country culture on performance management: A study on businesses expanding from Turkiye to Albania
ERIONA ADHJARI
- Ceride-i Havadis Gazetesi'nde çıkan haber yazılar ve değerlendirmesi (1840-1844)
The evaluation of the news and writings reported in Ceride-i Havadis newspaper (1840-1844)
AHMET OĞUZ
- Arnavutluk'ta Hıristiyanlık ve İslamiyetin tarihçesi
History of Christianity and Islam in Albania
ILİR RRUGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinSelçuk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET ARAS