Çağdaş düşünürlerin Muhtelefü'l-Hadîs ile ilgili şüpheleri (analitik ve eleştirel bir çalışma)
Contemporaries' doubts regarding the treatment of Mukhtalif al-Hadith: An analytical and critical study
- Tez No: 1024687
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ ÇELİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sahih hadisler arasında çelişki olduğu iddiasıyla öne sürülen temel itirazları ele almaktadır. Araştırmanın önemi, bazı çağdaş yazarların hadisler arasındaki zahirî teâruza dair ileri sürdükleri şüpheleri tasnif etmesinde, bu şüpheleri tarafsız bir yaklaşımla ana kaynaklarından sunmasında ve ardından alimlerin bu ihtilafları giderme yöntemlerini ortaya koymasında yatar. Çalışma, söz konusu şüpheleri Muhtelifu'l-Hadîs ilminin ilkeleri ışığında değerlendirmeyi amaçlamaktadır.. Bu çalışmayı öncekilerden ayıran temel husus; çağdaş yazarların“muhtelifü'l-hadis”konusundaki usul ve yöntemlerden sapma nedenlerini analiz etmesi ve tek bir kaide ile birden fazla şüpheyi yanıtlayabilecek genel prensipler geliştirmesidir. Araştırma; bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde; teâruz kavramı, türleri ve bu konudaki hadis âlimleri ile çağdaş yazarların farklı yaklaşımları ele alınmıştır. İkinci bölümde; ilimlerin temel usullerine aykırılık nedeniyle ileri sürülen teâruz iddiaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise; bilimsel yöntemlere aykırılık nedeniyle hadisler arasında teâruz olduğu ve uzlaştırmanın imkânsız olduğu iddiaları değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmanın bulguları ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda araştırmanın ulaştığı temel sonuçlardan biri şudur: sahih hadisler arasındaki teâruzun hakiki değil, sadece zahirî olduğudur. Bazı çağdaş araştırmacıların çelişki iddiasına düşmelerinin temel sebebi ise teâruz türlerini birbirine karıştırmalarıdır. Ayrıca çalışma, muhtelifü'l-hadis ile meşgul olmanın ciddi bir uzmanlık gerektirdiğini, şüphe sahiplerinin ise bu liyakatten yoksun olduğunu ortaya koymuştur. Bu kişiler; dil bilimi, fıkıh usulü ve akaid esaslarına aykırı hareket ederek, bu ilimlerin temel kaidelerini sahih hadisler arasında hakiki çelişki olduğu iddiasına dayanak yapmışlardır. Bunun yanı sıra, şüphe sahiplerinin sahih hadisleri eleştirmek için“makasıd”kavramına sığınırken aslında makasıd yöntemine de aykırı davrandıkları, muhaddislerin metodolojisine vakıf olmadıkları için teâruz vehmine kapıldıkları tespit edilmiştir. Son olarak, rasyonel bir yöntem izlediklerini iddia etmelerine rağmen, muhtelifü'l-hadis konusundaki aklî disiplin ve ölçütlerden uzaklaşarak hakiki tenakuz algısına düştükleri görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This research addresses the most significant objections directed at authentic Hadiths under the pretext of mutual contradiction. The importance of the study lies in classifying the misconceptions raised by some contemporary writers regarding the apparent contradiction between Hadiths. It presents these doubts neutrally from their original sources, demonstrates the classical scholars' methodologies in resolving such apparent inconsistencies, and extracts general rules to refute these and similar misconceptions. What distinguishes this study from previous literature is its analysis of the underlying reasons why these contemporaries violate established principles and methodologies when dealing with Mukhtalif al-Hadith, as well as its derivation of universal rules that can be applied to refute multiple doubts simultaneously. The research consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. The first chapter addresses the concept of contradiction (teâruz), its types, and the differing positions of Hadith scholars and contemporary writers regarding it. The second chapter explores the claims of some contemporary critics who argue that contradictions exist between Hadiths and that reconciliation is impossible due to conflicts with foundational principles of Islamic sciences; within this framework, the disciplines of Arabic linguistics, legal theory, and theology are examined to demonstrate the erroneous use of these sciences by the critics. The third chapter analyzes, through three sections, how contemporary proponents of these doubts violate or exploit the objectives-based method, the Hadith methodological framework, and rational methodology in their approach to Mukhtalif al-Hadith. Finally, the conclusion summarizes the study's findings. Among the most significant results is that contradiction between authentic Hadiths is merely apparent and not real, and that a primary reason for contemporary claims of inconsistency is the failure to distinguish between the various types of contradiction. Furthermore, the study proves that handling Mukhtalif al-Hadith necessitates specialized scholarly qualifications, which are lacking in those raising these doubts. Consequently, they fall into violations of established scientific principles, misusing the foundations of linguistics, jurisprudence, and theologyto claim real contradictions. Moreover, they employ the purposive approach to attack authentic Hadiths while failing to grasp the rigorous methodologies of classical scholars, ultimately perceiving real contradictions due to their deviation from the logical and intellectual constraints required for sound interpretation
Benzer Tezler
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- Sosyolojik açıdan devlet teorileri
Başlık çevirisi yok
MUHİTTİN SAĞIRLI
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Kamu Yönetimiİstanbul ÜniversitesiSosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET GEZGİN
- Toward a reconciliation of virtue and freedom in contemporary political philosophy
Çağdaş siyaset felsefesinde erdem ve özgürlüğün telifine doğru
AHMET OKUMUŞ
- Türkiye'de yerel demokrasi
Başlık çevirisi yok
TUNCAY SONEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Kamu Yönetimiİstanbul ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. ÜLKÜ AZRAK