Madde kullanım bozukluğu öyküsü olan bireylerde kendi kendine yardım stratejilerinin ve uyku örüntülerinin incelenmesi
Investigation of self-help strategies and sleep patterns in individuals with a history of substance use disorder
- Tez No: 1024700
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ENDER ŞENOL, PROF. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikiyatri, Halk Sağlığı, Psikoloji, Psychiatry, Public Health, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, madde kullanım bozukluğu (MKB) öyküsü olan bireylerin uyku örüntülerini ve kronotip özelliklerini incelemeyi; bu bireylerin tedaviye başvurmadan önce ya da tedavi sürecinde geliştirdikleri kendi kendine yardım (KKY) stratejilerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırma, nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplandığı kesitsel karma desenle yürütülmüştür. Nicel boyutta, Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Erişkin Arındırma Merkezi'ne (ERAM) başvuran, 18–45 yaş arası, MKB tanısı klinik olarak konmuş 107 erkek bireye ve yaş-cinsiyet açısından eşleştirilmiş, madde kullanmayan 31 kişilik kontrol grubuna Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile Sabahçıl–Akşamcıl Ölçeği (MEQ) uygulanmıştır. Nitel boyutta 17 katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler tematik analizle çözümlenmiştir. MKB grubunun uyku kalitesi kontrol grubuna göre klinik ve istatistiksel olarak anlamlı derecede daha kötü bulunmuş (p<0,001; büyük etki büyüklüğü) ve birinci hipotez desteklenmiştir. Kronotip dağılımında gruplar arasında anlamlı fark saptanmamış, her iki grupta da ara tip baskın çıkmış ve ikinci hipotez reddedilmiştir. Kronotip ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki bulunmamış; MKB grubunda uyku kalitesi kronotipten büyük ölçüde bağımsız seyretmiştir. Nitel analizde beş ana tema belirlenmiş; katılımcılar fiziksel aktivite, dini-manevi rutinler, yeni uğraşlar, sosyal destek ve çevre değiştirme gibi işlevsel KKY stratejileri geliştirmiştir. Parçalı uyku ve uyku yoksunluğu tüm madde gruplarında öne çıkmış; tütün/nikotin bağımlılığı ve psikiyatrik eş tanı yükü yüksek bulunmuştur. Bulgular, bağımlılık tedavisine uyku odaklı müdahalelerin ve bireyin mevcut kendi kendine yardım stratejilerini güçlendiren yaklaşımların entegre edilmesini önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the sleep patterns and chronotype characteristics of individuals with a history of substance use disorder (SUD), and to identify the self-help (SH) strategies they developed before or during treatment. A cross-sectional mixed-methods design with concurrent quantitative and qualitative data collection was used. In the quantitative component, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and the Morningness–Eveningness Questionnaire (MEQ) were administered to 107 male individuals aged 18–45 with a clinically established SUD diagnosis who applied to the Adult Detoxification Center (ERAM) of Manisa Mental Health and Diseases Hospital, and to an age- and sex-matched control group of 31 non-using individuals. In the qualitative component, semi-structured interviews with 17 participants were analyzed using thematic analysis. The sleep quality of the SUD group was significantly worse than that of the control group (p<0.001; large effect size), supporting the first hypothesis. No significant difference in chronotype distribution was found between the groups; the intermediate type predominated in both, and the second hypothesis was rejected. No significant association was found between chronotype and sleep quality; in the SUD group, sleep quality was largely independent of chronotype. Thematic analysis identified five main themes; participants had developed functional SH strategies such as physical activity, religious-spiritual routines, new pursuits, social support, and changing their environment. Fragmented sleep and sleep deprivation were prominent across all substance groups, and tobacco/nicotine dependence and psychiatric comorbidity burden were high. The findings suggest integrating sleep-focused interventions and approaches that strengthen individuals' existing self-help strategies into addiction treatment.
Benzer Tezler
- Kumar oynama bozukluğu tanısı olan hastalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) sıklığı ve DEHB eş tanısının kumar oynama nedenleri ve kumar oynama davranışı üzerine etkisi
The frequency of attention deficit and hyperactivitiy disorder (ADHD) in patients diagnosed with gaming disorder and the effect of adhd co-diagnose on causes of gambling and gambling behavior
ELİF KOYU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERİH ALTINTAŞ
- Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde öz-etkililik, algılanan sosyal destek ve psikopatinin incelenmesi
Investigation of self-effectiveness, perceped social support and psychopathy in individuals with substance use
SERAY TUĞÇE ALTINDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Hemşirelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA GÜÇLÜ
- Alkol kullanım bozukluğu olan ebeveynlerin bağlanma stilleri ve ebeveyn algılarının kendi ebeveynlik tutumları ile ilişkisi
The relationship between attachment styles and parenting perceptions with their parenting attitudes in parents with alcohol use disorders
GAMZE ŞİMŞEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÜNÜBOL
- Remisyonda şizofreni hastalarındaki obsesif kompulsif belirtiler ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtilerinin intihar davranışı üzerindeki etkisi
The effect of obsessive compulsive symptoms and attention deficit and hyperactivity symptoms on suicidal behavior in patients with schizophrenia in remission
EREN AYTAÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ESRA ÇİÇEK
- Restriktif tip dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan hastaların kronotipi ve uyku bozukluklarının günlük işlevsellik üzerine olan etkisi
The effect of chronotype and sleep disorders on daily functioning in patients diagnosed with restrictive-type attention deficit hyperactivity disorder
HANDE EMİNE SABAH BARIŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA SİBEL DURAK